«Χρήμα. Σύμβολα απτά από την αρχαία Ελλάδα» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σε συνεργασία με την Alpha Bank

Θα μπορούσαν να είναι οι φωτογραφίες της εποχής τους, καθώς αφηγούνται με τον πιο εύγλωττο τρόπο την ατμόσφαιρα μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου.

Από τον «φοίνικα» και τη «δραχμή», μέχρι τον «οβολό» και τη «μνα», τα νομίσματα αποτελούν ένα ασφαλές και αξιόπιστο «καθρέφτη» εποχών που έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Για τους λάτρεις της νομισματοκοπίας -και ασφαλώς όχι μόνο- τα νομίσματα είναι ένα αξιόπιστο κανάλι επικοινωνίας με το παρελθόν, λειτουργώντας ως αδιάψευστοι μάρτυρες ιστορικών, πολιτικών, κοινωνικών, θρησκευτικών και πολιτιστικών δεδομένων. Πραγματικά, είναι εντυπωσιακό πόσες πολλές πληροφορίες μπορούν να χωρέσουν στον άκρως πεπερασμένο χώρο ενός νομίσματος. Ειδικά τα ελληνικά νομίσματα, με τους σαφείς συμβολισμούς και την πιστή αφηγηματικότητα των παραστάσεών τους, εκπλήσσουν ακόμη και τον πιο δύσπιστο μελετητή για τις πολυδιάστατες πληροφορίες που παρέχουν.

Ποια ήταν τα είδωλα της εποχής; Ποιες πολιτικές αναταράξεις, θρησκευτικές αλλαγές, ιστορικά γεγονότα, γλωσσικές εξελίξεις σημάδεψαν την κάθε περίοδο; Ο πλούτος των γνώσεων που μπορεί να «διαβάσει» κανείς σε μια τόσο περιορισμένη επιφάνεια μετάλλου δείχνει πραγματικά ανεξάντλητος. Πληροφορίες για την αρχιτεκτονική και τον αθλητισμό μέχρι την οικονομία και την παραγωγική διαδικασία, από στοιχεία για την αμφίεση και την κόμμωση μέχρι τις τέχνες και τα επαγγέλματα, αντικατοπτρίζονται σε αυτές τις μικρογραφίες φωτογραφιών, που αποτελούν τα νομίσματα. Αυτά τα μικροσκοπικά έργα τέχνης, που συχνά συγκεντρώνουν στην επιφάνειά τους δεδομένα, τα οποία δύσκολα θα αντλούνταν ακόμη και από ογκωδέστατους τόμους βιβλίων.

Μια ξενάγηση σε αυτό το ολόκληρο και ολοκληρωμένο σύμπαν πληροφοριών επιχειρεί να προσφέρει στους επισκέπτες η έκθεση με τίτλο «ΧΡΗΜΑ. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα», για την πραγματοποίηση της οποίας ενώνουν -για πρώτη φορά- τις δυνάμεις τους η Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Η Συλλογή της Αlpha Bank, μία από τις σημαντικότερες του είδους της διεθνώς, που αριθμεί περίπου 11.000 νομίσματα από τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, έχει ως πρωταρχικό στόχο να αναδείξει την έκταση, τη διάδοση και την επιρροή του ελληνικού πολιτισμού στον αρχαίο κόσμο.

Πάρις Ταβιτιάν ©Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, 2017
Paris Tavitian ©Museum of Cycladic Art, 2017

Η έκθεση άνοιξε τις πύλες της στις 2 Νοεμβρίου 2017 και θα διαρκέσει έως τις 15 Απρίλιου 2018, παρουσιάζοντας στο ευρύ κοινό εξαιρετικά δείγματα της αρχαίας νομισματοκοπίας. Επιλεγμένα 85 νομίσματα από τη Συλλογή της Αlpha Bank παρουσιάζονται μαζί με 159 αριστουργήματα από 29 Αρχαιολογικά Μουσεία και Συλλογές της Ελλάδος, 2 Αρχαιολογικά Μουσεία της Ιταλίας, το Βρετανικό Μουσείο και το Μουσείο του Λούβρου.

Το θέμα της έκθεσης σχετίζεται με τις ποικίλες αναφορές και ερμηνείες των συμβόλων που είναι χαραγμένα επάνω στα νομίσματα, από τα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. έως τη ρωμαϊκή περίοδο. Φιλοδοξεί να αναδείξει τον ρόλο των νομισμάτων ως πρωτογενή πηγή γνώσης του παρελθόντος, ως τεκμήρια της οικονομικής, κοινωνικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας και εξέλιξης μέσα στο χρόνο. Νομίσματα υψηλής αισθητικής ποιότητας, πολύπλευρης και ευφάνταστης θεματολογίας, πολύτιμα στοιχεία μελέτης και προσδιορισμού μιας μακρόχρονης διαδρομής.

Παρατηρώντας την εικονογραφία, ο επισκέπτης θα δει τις όψεις των νομισμάτων να μετατρέπονται σε πεδίο συμβολισμού, καθώς, σταδιακά, αποτυπώνουν θρησκευτικά σύμβολα, εμπορικά αγαθά, έργα τέχνης, ιστορικά γεγονότα και αφηρημένες έννοιες, όπως ο πλούτος, η ευημερία, η νίκη, αλλά και προπαγανδιστικά μηνύματα της εκάστοτε εξουσίας και εκδότριας αρχής.

Η έκθεση διαρθρώνεται σε οκτώ θεματικές ενότητες, ξεκινώντας από τα πρώτα ανεικονικά νομίσματα, περνώντας στην εξέλιξη του νέου μέσου συναλλαγής, του κέρματος, που καθιερώθηκε και εξαπλώθηκε τάχιστα στον αρχαίο κόσμο, φέροντας ακόμη και συγκεκριμένες ονομασίες (δαρεικοί, χελώνες, γλαύκες).