«Tο δημογραφικό, μαζί με την εθνική ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα, αξιολογείται από τη Βουλή των Ελλήνων ως ζήτημα υψίστης εθνικής σημασίας και ως το πιο κρίσιμο πρόβλημα της πατρίδας μας», καθώς θέτει υπό αμφισβήτηση «την ίδια τη συνέχιση του ελληνικού έθνους». Αυτό τόνισε ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Νικήτας Κακλαμάνης κατά την έναρξη της Ημερίδας «ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ #Η_συνέχεια@ΚΑΠΝΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ», που πραγματοποιήθηκε στο πρώην Καπνεργοστάσιο, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών του Κοινοβουλίου για την ανάδειξη ενός από τα πιο επιτακτικά εθνικά ζητήματα της χώρας.
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της Βουλής, ο κ. Ν. Κακλαμάνης σκιαγράφησε με ρεαλισμό τη δημογραφική εικόνα της χώρας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα γερνά, οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά, ο πληθυσμός συρρικνώνεται και ολόκληρες περιοχές ερημώνουν, ενώ σχολεία κλείνουν λόγω έλλειψης παιδιών. Την ίδια στιγμή, όπως σημείωσε, χιλιάδες νέοι άνθρωποι αναγκάστηκαν τα προηγούμενα χρόνια να μεταναστεύσουν, «όχι επειδή δεν αγαπούν την πατρίδα τους, αλλά επειδή ένιωσαν ότι εδώ δεν μπορούσαν να χτίσουν τη ζωή που ονειρεύονταν».
Παραθέτοντας τις πληθυσμιακές προβλέψεις των επόμενων δεκαετιών, ο Πρόεδρος της Βουλής προειδοποίησε ότι, εάν οι τάσεις αυτές δεν αναστραφούν, η χώρα κινδυνεύει να οδηγηθεί σε μια «σταδιακή δημογραφική αυτοκτονία», κάνοντας λόγο για «μια νέα μορφή εθνικής χρεοκοπίας» και για συλλογική αποτυχία του πολιτικού συστήματος.
Ο κ. Ν. Κακλαμάνης αναγνώρισε ότι η ελληνική Πολιτεία έχει ήδη προχωρήσει στη λήψη μέτρων στήριξης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το δημογραφικό είναι ένα ζήτημα με αποτελέσματα που κρίνονται σε βάθος χρόνου. Για το λόγο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης και διαρκούς αξιολόγησης των πολιτικών που εφαρμόζονται.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη θεσμική διάσταση του προβλήματος, σημειώνοντας ότι το δημογραφικό «συνδέεται περισσότερο με την ποιότητα των θεσμών μας παρά αποκλειστικά με την οικονομία», καθώς οι νέοι άνθρωποι δυσκολεύονται να σχεδιάσουν το μέλλον τους όταν δεν αισθάνονται ασφάλεια, σταθερότητα και δικαιοσύνη. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, απαιτείται η δημιουργία ενός «δικτύου συναισθηματικής, κοινωνικής, θεσμικής και οικονομικής ασφάλειας» που θα απαντά στις ανασφάλειες των νέων γενεών.
Αναφερόμενος στο ρόλο της Βουλής, ο Πρόεδρος τόνισε ότι το Κοινοβούλιο οφείλει «να είναι “παρών”, όχι μόνο ως νομοθετικό σώμα, αλλά ως πυλώνας σύνθεσης, προοπτικής και ευθύνης».
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε την επανασύσταση της διακομματικής Επιτροπής για το δημογραφικό, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια βαθιά πολιτική επιλογή, καθώς «η επίλυση του δημογραφικού δεν είναι λάφυρο κανενός κόμματος ή Κυβέρνησης, αλλά ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές».
Ο κ. Ν. Κακλαμάνης υπογράμμισε ότι στόχος είναι η διαμόρφωση ενός εθνικού σχεδίου με συνέχεια, ρεαλισμό και ευρεία συναίνεση, το οποίο θα προτάσσει πολιτικές ουσιαστικής στήριξης της οικογένειας, κίνητρα για νέους γονείς και ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, επισημαίνοντας ότι «μπορεί να μην υπάρχουν εύκολες λύσεις, υπάρχει όμως υποχρέωση για σοβαρότητα, σχέδιο και επιμονή».
Ο Πρόεδρος της Βουλής σημείωσε ότι «κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα είναι μια πράξη ελπίδας και κάθε νέος που επιλέγει να μείνει ή να επιστρέψει είναι μια ψήφος εμπιστοσύνης στη χώρα», τονίζοντας την ανάγκη η Πολιτεία και η κοινωνία να σταθούν αντάξιες αυτής της εμπιστοσύνης.
Ως ένδειξη έμπρακτης στήριξης και ουσιαστικής αναγνώρισης σε μια πολυμελή οικογένεια με 12 παιδιά, η οποία αποτελεί παράδειγμα για τη δημογραφική ενίσχυση της χώρας, ο κ. Ν. Κακλαμάνης ανακοίνωσε μέσα σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης την πρόσληψη ενός παιδιού στην Βουλή, ενώ κάλεσε στο βήμα της Ημερίδα τους γονείς του και τους συνεχάρη.
Για το θέμα αυτό ο κ. Κακλαμάνης διηγήθηκε πως «Κάθε πρωί, πριν πάω στη Βουλή πηγαίνω στο στέκι μου στο Κολωνάκι για να πάρω καφέ. Μια μέρα λοιπόν, ήρθε να μου σερβίρει τον καφέ μου ένας νεαρός σερβιτόρος, τον ρώτησα το όνομά του και τι κάνει, μου απάντησε ότι έχει τελειώσει Ψυχολογία και πως εργάζεται στην εστίαση για να πληρώσει το μεταπτυχιακό του. Τον ρώτησα ακόμα αν έχει αδέρφια, και μου απάντησε πως είναι ο ένας από τα δώδεκα αδέλφια της οικογένειας. Όπως καταλαβαίνετε έμεινα άφωνος. Θα ήθελα, λοιπόν, να καλέσω στο βήμα τους γονείς αυτών των δώδεκα παιδιών και να σας ανακοινώσω πως ως μια πρώτη έμπρακτη προσφορά του Ελληνικού Κοινοβουλίου προς αυτή την πολυμελή οικογένεια, η Βουλή θα προσλάβει αυτό το παιδί».
Το Δημογραφικό γέφυρα διαλόγου και συνεργασίας
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση της Βουλής, στην Ημερίδα απηύθυναν χαιρετισμούς ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, Βοηθός Επίσκοπος Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και Διευθυντής Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμορφώσεως, ως εκπρόσωπος του Μακαριότατου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμου Β΄, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, κ. Μιχαήλ Σφακιανάκης, ο Πρόεδρος Δ.Σ. Σωματείου BeLive, κ. Φώτης Παπαθανασίου και ο Πρόεδρος της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, κ. Θωμάς Γιαννιώτης.
Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, τόνισε μεταξύ άλλων ότι: «Η δημογραφική πρόκληση απαιτεί συλλογική αντιμετώπιση. Η Εκκλησία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα διαλόγου και συνεργασίας συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Το δημογραφικό ζήτημα δεν αφορά μόνο αριθμούς αλλά ανθρώπινες ζωές και μελλοντικές γενιές. Η Εκκλησία της Ελλάδος, με πνεύμα διάκρισης και αγάπης καλεί όλους σε κοινή προσπάθεια ώστε η ζωή να προστατεύεται, η οικογένεια να στηρίζεται και η ελπίδα να παραμένει ζωντανή».
Ο κ. Μιχαήλ Σφακιανάκης, Πρύτανης Πανεπιστημίου Πειραιώς, προειδοποίησε για τις δραματικές επιπτώσεις που θα επιφέρουν για τη χώρα οι ρυθμοί μείωσης του δημογραφικού καθώς, όπως είπε, αυτή τη στιγμή «Η Ελλάδα κατέχει την 3η θέση ως η χώρα με τον γηραιότερο πληθυσμό στην Ευρώπη» και υπογράμμισε ότι η συρρίκνωση και η γήρανση του πληθυσμού δεν αποτελούν μόνο κοινωνικό αλλά και βαθιά αναπτυξιακό ζήτημα με άμεσες συνέπειες τόσο στην αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα όσο και στη συνολική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τονίζοντας την ανάγκη χάραξης μιας μακροπρόθεσμης, τεκμηριωμένης και διακομματικά συμφωνημένης στρατηγικής.
Ο κ. Φώτης Παπαθανασίου, Πρόεδρος Δ.Σ. Σωματείου BeLive, ανέδειξε την υπογονιμότητα ως μία από τις πλέον κρίσιμες και συχνά υποτιμημένες διαστάσεις του δημογραφικού προβλήματος, και επεσήμανε την ανάγκη συντονισμένης ενεργοποίησης της Πολιτείας και της κοινωνίας των πολιτών. Τόνισε ακόμη ότι, πέρα από τα οικονομικά κίνητρα, απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές πρόληψης και έγκαιρης ενημέρωσης, καθώς και η ενίσχυση και διεύρυνση προγραμμάτων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των εξωσωματικών γονιμοποιήσεων, με ουσιαστική οικονομική στήριξη και απλοποίηση των διαδικασιών πρόσβασης. Παράλληλα, στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, αλλά και της παροχής πρακτικής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης προς τα νέα ζευγάρια που επιθυμούν να τεκνοποιήσουν.
Τέλος, ο κ. Θωμάς Γιαννιώτης, Πρόεδρος Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, αφού εξήρε την πρωτοβουλία του Προέδρου της Βουλής κ. Ν. Κακλαμάνη για τη θεσμοθέτηση της Μόνιμης Ειδικής Διακομματικής Επιτροπής για το Δημογραφικό, υπογράμμισε ότι η έμπρακτη στήριξη των πολύτεκνων και τρίτεκνων οικογενειών με σταθερά και διαρκή μέτρα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος, καλώντας την Πολιτεία να προχωρήσει άμεσα σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις με μακροχρόνιο ορίζοντα.
Οικογένεια, Εργασία και Τοπική Ανάπτυξη τα «κλειδιά» για τη λύση της υπογονιμότητας
Ακολούθησαν πάνελ συζήτησης, με πρώτη θεματική τον κύκλο για την οικογένεια, όπου εξετάστηκαν συνολικά και διασυνδεδεμένα ζητήματα που αφορούν τη γονιμότητα, τις υποδομές και την ποιότητα ζωής των πολιτών σε όλα τα στάδια του βίου. Αναλύθηκαν από τους συμμετέχοντες οι προκλήσεις που σχετίζονται με τη μείωση των γεννήσεων και την υπογονιμότητα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ολοκληρωμένες πολιτικές στήριξης των νέων ζευγαριών, παράλληλα με την ενίσχυση βασικών κοινωνικών υποδομών, όπως οι βρεφονηπιακοί σταθμοί και οι σχολικές μονάδες, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη πρόσβαση και η ποιοτική εκπαίδευση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προληπτική ιατρική φροντίδα για νέους και ηλικιωμένους, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και την ουσιαστική στήριξη της οικογένειας σε όλα τα στάδια της ζωής.
Στον δεύτερο κύκλο συζήτησης με θέμα την εργασία και την τοπική ανάπτυξη αναδείχθηκε η σύνδεση της δημογραφικής πολιτικής με την οικονομική δραστηριότητα και τις ευκαιρίες απασχόλησης. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη γυναικεία επιχειρηματικότητα και στην ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, μέσα από στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και δομές υποστήριξης. Παράλληλα, συζητήθηκαν πολιτικές αποκέντρωσης και ενδυνάμωσης της περιφέρειας, ώστε να δημιουργηθούν βιώσιμες θέσεις εργασίας εκτός μεγάλων αστικών κέντρων. Έμφαση δόθηκε επίσης στη φιλική προσέγγιση που πρέπει να δείξουν οι εταιρείες, με ευέλικτα ωράρια και πρακτικές τηλεργασίας, ως βασικοί πυλώνες για την ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι της πολιτικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και πλήθος πολιτών, επιβεβαιώνοντας με τη συμμετοχή τους τη σημασία του δημογραφικού ζητήματος ως εθνική προτεραιότητα που απαιτεί ευρεία συνεργασία και διαρκή διάλογο.
Άννα Ευθυμίου: Η αντιμετώπιση του δημογραφικού είναι πολυεπίπεδη
Στην ημερίδα της Βουλής των Ελλήνων με θέμα «Δημογραφικό #Η συνέχεια», που πραγματοποιήθηκε στο Καπνεργοστάσιο, συμμετείχε η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ‘Αννα Ευθυμίου, σε πάνελ με αντικείμενο τη γυναικεία απασχόληση, την επιχειρηματικότητα, την αποκέντρωση και την τηλεργασία.
«Η αντιμετώπιση του δημογραφικού είναι πολυεπίπεδη και πολυπυλωνική. Στο υπουργείο Εργασίας σχεδιάζουμε και υλοποιούμε μια πολυδιάστατη πολιτική, με στόχο τη σταθερή ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης και επιχειρηματικότητας, με πολιτικές συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και με πραγματικές ευκαιρίες στην περιφέρεια. Γιατί μια χώρα που μεριμνά για το μέλλον, οφείλει να δημιουργεί συνθήκες, ώστε καμία γυναίκα να μην χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην οικογένεια και στην επαγγελματική της εξέλιξη», δήλωσε η υφυπουργός Εργασίας.
Μέτρα συμφιλίωσης μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής
Η κ. Ευθυμίου αναφέρθηκε εκτενώς στα μέτρα συμφιλίωσης μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, μεταξύ των οποίων είναι η επέκταση της ειδικής άδειας μητρότητας από 6 σε 9 μήνες σε όλες τις εργαζόμενες μητέρες, η δυνατότητα μεταβίβασής της έως 7 μήνες στον πατέρα, η χορήγηση εννεάμηνης παροχής και σε γονείς που υιοθετούν τέκνο, το επίδομα γονικής άδειας που έγινε ακατάσχετο και αφορολόγητο και η επέκταση του επιδόματος κυοφορίας και λοχείας σε περισσότερες μισθωτές μητέρες.
Όπως σημείωσε, τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με τα προγράμματα της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση των γυναικών στην αγορά εργασίας.
Σημαντική αύξηση της γυναικείας απασχόλησης 2019-2025
Επίσης, η υφυπουργός παρουσίασε αναλυτικά στοιχεία για την πορεία της γυναικείας απασχόλησης.
Όπως είπε:
– Η γυναικεία μισθωτή απασχόληση αυξήθηκε κατά 25,6% την περίοδο 2019-2025.
– Το χάσμα μισθωτής απασχόλησης ανδρών-γυναικών μειώθηκε στις 3,6 μονάδες (51,81% άντρες – 48,19% γυναίκες) από 6,7 μονάδες το 2019.
– Σήμερα, εργάζονται με σχέση μισθωτής εργασίας 1.185.757 γυναίκες, δηλαδή 259.480 περισσότερες από ό,τι το 2019.
Η αύξηση καταγράφηκε σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, με ισχυρή δυναμική σε τουριστικές περιοχές (Ιόνια Νησιά, Νότιο Αιγαίο και Κρήτη).Επιπλέον, όπως συμπλήρωσε, «παρατηρήθηκε σταθερή άνοδος σε μεγάλες περιφέρειες, όπως η Κεντρική Μακεδονία και η Αττική.
Παράλληλα, οι περιφέρειες ενδιάμεσης δυναμικής (Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα, Δυτική Ελλάδα, Πελοπόννησος, Ήπειρος, Αν. Μακεδονία & Θράκη) κινούνται κοντά στον εθνικό μέσο όρο, επιβεβαιώνοντας ευρεία γεωγραφική διάχυση της ανόδου.
Θετική μεταβολή καταγράφηκε ακόμη και σε περιφέρειες με διαρθρωτικές προκλήσεις».
Η πορεία αυτή, όπως υπογράμμισε, δεν ήταν στιγμιαία.
Ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης με έντονη γυναικεία στόχευση
Η κ. Ευθυμίου ανέφερε ότι, την περίοδο 2019-2026, υλοποιήθηκαν μέσω της ΔΥΠΑ:
«Προγράμματα απασχόλησης: 66 προγράμματα απασχόλησης, με συνολικά 263.486 ωφελούμενους, εκ των οποίων 161.872 γυναίκες (61%).
Προγράμματα κατάρτισης, στα οποία συμμετείχαν 474.515 άτομα και, συγκεκριμένα, 68% γυναίκες στα προγράμματα απόκτησης εμπειρίας, 63% στις νέες θέσεις εργασίας και 60% στη νέα επιχειρηματικότητα.
Προγράμματα γυναικείας επιχειρηματικότητας – Έμφαση στις γυναίκες 40+
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η επιχειρηματικότητα 40+ παρουσιάζει μεγαλύτερη μεταβλητότητα, αλλά και ισχυρότερη καθαρή αύξηση σε σχέση με το σύνολο ηλικιών.
Όπως επισημάνθηκε, η αύξηση της πενταετίας συγκεντρώνεται κυρίως στην ηλικιακή ομάδα 40+, γεγονός που υποδηλώνει αναδιάταξη της ηλικιακής σύνθεσης της γυναικείας επιχειρηματικότητας.
Η υφυπουργός Εργασίας τόνισε ότι η επιχειρηματικότητα γυναικών άνω των 40 ετών αποτελεί κρίσιμο πεδίο πολιτικής, ιδίως στην περιφέρεια, όπου συχνά λειτουργεί ως μηχανισμός επανένταξης στην αγορά εργασίας.
Στο ερώτημα αν τα μέτρα προκάλεσαν την αύξηση της απασχόλησης είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι:
1. Η χρονική στιγμή της ανάκαμψης συμπίπτει με την εφαρμογή μέτρων, ιδιαίτερα μετά το 2021.
2. Η συμμετοχή των γυναικών στα προγράμματα υπερβαίνει το 60%.
3. Η άνοδος παραμένει σταθερή τα επόμενα έτη.
«Συνεπώς, τα δεδομένα αποτυπώνουν όχι μόνο μια αριθμητική αύξηση της απασχόλησης, αλλά και μια σαφή αλλαγή κατεύθυνσης και παγίωση της ανόδου σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα», σχολίασε.
Μεταξύ άλλων, η κ. Ευθυμίου δήλωσε ότι η γυναικεία ενίσχυση δεν ήταν μόνο επιδότηση θέσης εργασίας, αλλά και ψηφιακές δεξιότητες, πράσινες δεξιότητες και αναβάθμιση προσόντων.
«Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική απασχόλησης της περιόδου είχε έντονη γυναικεία στόχευση. Δεν πρόκειται για ουδέτερη κατανομή. Πρόκειται για σαφή ενίσχυση της γυναικείας συμμετοχής», διευκρίνισε.
Η τηλεργασία ως εργαλείο αποκέντρωσης και περιφερειακής ανάπτυξης
Κλείνοντας, η κ. Ευθυμίου ανέδειξε την τηλεργασία ως ουσιαστικό μοχλό στήριξης της ελληνικής περιφέρειας με σαφές θεσμικό πλαίσιο, «καθώς η τηλεργασία συμφωνείται ρητά μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου και δεν επιβάλλεται μονομερώς, δεν μεταβάλλει το είδος της σύμβασης εργασίας και οι τηλεργαζόμενοι απολαμβάνουν πλήρη ισότητα δικαιωμάτων».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο δικαίωμα αποσύνδεσης, το οποίο ενσωματώνεται ρητά στους όρους εργασίας, με υποχρεωτική δήλωση ωραρίου στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» και στη δυνατότητα ελέγχου από την Επιθεώρηση Εργασίας.
«Η τηλεργασία δεν σημαίνει εργασία χωρίς όρια. Το ωράριο παραμένει ωράριο. Στόχος είναι η τεχνολογία να φέρει θέσεις εργασίας στην περιφέρεια με ταυτόχρονη διασφάλιση της ποιότητας ζωής», σημείωσε.
