Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) ανοίγει νέες προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, ενισχύει την προστασία των προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη και προβλέπει ισχυρές δικλείδες ασφαλείας για τους Ευρωπαίους παραγωγούς σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Όπως τονίζεται η Ελλάδα ψήφισε υπέρ της συμφωνίας, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις που διασφαλίζουν τα συμφέροντα των Ελλήνων αγροτών και δημιουργούν νέες δυνατότητες για τα ελληνικά προϊόντα. Σύμφωνα με την ίδια επιχειρηματολογία, η τελική έγκριση της συμφωνίας δεν θα επηρεαζόταν από τη στάση της χώρας, καθώς απαιτούνταν ειδική πλειοψηφία που είχε ήδη εξασφαλιστεί από άλλα Κράτη-Μέλη. Υπενθυμίζεται ότι το πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur είχε διαμορφωθεί ήδη από το 2019, επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ.
Παράλληλα, την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε δέσμη μέτρων για τη συνοδευτική προστασία των πιο ευαίσθητων γεωργικών τομέων της Ένωσης. Τα μέτρα υπερψηφίστηκαν με ευρεία πλειοψηφία (421 ψήφοι υπέρ και 161 κατά). Υπέρ τάχθηκαν όλες οι πολιτικές ομάδες -Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι, Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές- με εξαίρεση την Αριστερά και τους Πατριώτες, που καταψήφισαν.
Σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ, από την χώρα μας, υπέρ των μέτρων προστασίας ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές τα καταψήφισαν. Σημειώνεται ότι οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ ήταν οι μόνοι από την ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν συμμετείχαν στην υπερψήφιση, ενώ η ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), όπου ανήκουν οι ευρωβουλευτές της Ελληνικής Λύσης τάχθηκε υπέρ της συμφωνίας και των σχετικών ρυθμίσεων.
Οι ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων προς τις χώρες της Mercosur παραμένουν περιορισμένες, στα 34,3 εκατ. ευρώ, ωστόσο η συμφωνία εκτιμάται ότι μπορεί να τις ενισχύσει, ανοίγοντας μια ενιαία αγορά περίπου 270 εκατ. καταναλωτών σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Ουρουγουάη και η Παραγουάη.
Προστασία προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη
Παράλληλα το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τονίζει πως η εν λόγω συμφωνία προβλέπει την προστασία 344 προϊόντων τροφίμων και ποτών σε επίπεδο ΕΕ από απομιμήσεις, εκ των οποίων τα 21 είναι ελληνικά.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, η Κορινθιακή σταφίδα, ο κρόκος Κοζάνης, το μανούρι, η κεφαλογραβιέρα, η μαστίχα Χίου, ελαιόλαδα περιοχών όπως η Σητεία και το Λυγουριό, καθώς και οίνοι και αποστάγματα με κατοχυρωμένη ονομασία προέλευσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα προϊόντα με γεωγραφική ένδειξη πωλούνται σε τιμές δύο έως τρεις φορές υψηλότερες από τα αντίστοιχα μη πιστοποιημένα.
Η συμφωνία περιλαμβάνει, για πρώτη φορά σε εμπορική συμφωνία της ΕΕ, ρήτρα διασφάλισης για την αντιμετώπιση αιφνίδιων αυξήσεων εισαγωγών, ακόμη και σε προϊόντα που υπόκεινται ήδη σε ποσοστώσεις.
Παράλληλα, τίθενται ανώτατα όρια στις εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων από τη Mercosur που επωφελούνται από μειωμένους δασμούς, όπως το βοδινό, το χοιρινό κρέας και τα πουλερικά. Τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ παραμένουν αμετάβλητα, με υποχρέωση συμμόρφωσης όλων των εισαγόμενων προϊόντων στους ισχύοντες κανονισμούς.
Τα μέτρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπουν επίσης υποχρέωση αμοιβαιότητας στα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα, αυστηρότερη νομική προστασία των προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη και ειδική μεταχείριση για 14 ευαίσθητα αγροδιατροφικά προϊόντα, μέσω ποσοστώσεων και μηχανισμών παρέμβασης. Σε περίπτωση αύξησης εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωσης της μέσης τιμής εισαγωγής άνω του 5%, ενεργοποιούνται μέτρα όπως η επαναφορά δασμών ή ο περιορισμός εισαγωγών.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την κινητοποίηση πόρων ύψους 45 δισ. ευρώ για τον πρωτογενή τομέα, στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, μέτρο που ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε ουσιαστική στήριξη για τους Έλληνες και Ευρωπαίους αγρότες.
Ενίσχυση και των εξαγωγών υπηρεσιών
Πέρα από τα αγροτικά προϊόντα, η συμφωνία αναμένεται να δώσει ώθηση και στις ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών προς τη Mercosur, που ανέρχονται σε 1,6 δισ. ευρώ ετησίως.
Όπως γνωστοποίησε το ΥΠΑΑΤ το 2023, κυριάρχησαν οι μεταφορές με 1,5 δισ. ευρώ, ακολουθούμενες από τον τουρισμό με 67 εκατ. ευρώ και τον πολιτισμό με 2 εκατ. ευρώ. Η διεύρυνση της αγοράς υπηρεσιών αφορά τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, οι ταχυμεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, το ψηφιακό εμπόριο και το περιβάλλον.
Τέλος, δεδομένου ότι το 97% των Ελλήνων εξαγωγέων είναι μικρές επιχειρήσεις, η συμφωνία εκτιμάται ότι θα μειώσει το κόστος και το διοικητικό βάρος για την πρόσβασή τους σε αγορές εκτός ΕΕ, μέσω κατάργησης δασμών, απλοποίησης τελωνειακών διαδικασιών και ευκολότερης πιστοποίησης προϊόντων.
Η Φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε την έγκριση της “ιστορικής” συμφωνίας
Την ικανοποίησή της για την έγκριση της «ιστορικής» εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur, εξέφρασε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την οποία, όπως είπε, «ανυπομονεί» να υπογράψει στην Παραγουάη.
Έπειτα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur δημιουργεί «τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο», με περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές, επισημαίνει η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στη δήλωσή της. Αναφερόμενη στα οφέλη, σημείωσε ότι περίπου 60.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, κυρίως μικρομεσαίες, θα επωφεληθούν από χαμηλότερους δασμούς, με εξοικονόμηση «περίπου 4 δισεκ. ευρώ ετησίως», ενώ διαβεβαίωσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει «ισχυρές δικλίδες ασφαλείας» για τους αγρότες και αυστηρότερους ελέγχους στις εισαγωγές.
Τόνισε, επίσης, ότι πρόκειται για μια «win-win συμφωνία», που πέρα από το εμπόριο «θεμελιώνει μια νέα εποχή πολιτικού διαλόγου και στρατηγικής συνεργασίας» μεταξύ Ευρώπης και χωρών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη).
Τα περισσότερα κράτη-μελη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, είχαν δηλώσει ότι θα ψηφίσουν υπέρ της συμφωνίας Mercosur, ενώ την καταψήφισαν η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία. Το Βέλγιο ψήφισε αποχή. Η έγκριση της συμφωνίας απαιτούσε ειδική πλειοψηφία, δηλαδή κράτη μέλη που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Με την έγκριση της συμφωνίας, τα κράτη-μέλη εξουσιοδοτούν την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να μεταβεί στην Παραγουάη για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας. Ωστόσο, η Φον ντερ Λάιεν δεν επιβεβαίωσε την ακριβή ημερομηνία της υπογραφής.
Ειδικότερα, το Συμβούλιο της EE ενέκρινε σήμερα δύο αποφάσεις που ανοίγουν τον δρόμο για την υπογραφή της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης ΕΕ-Mercosur (EMPA) και της Ενδιάμεσης Εμπορικής Συμφωνίας (iTA) μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Συμβουλίου, οι δύο συμφωνίες αποτελούν κομβικό βήμα στην πολυετή σχέση των δύο πλευρών και θέτουν ένα σύγχρονο πλαίσιο πολιτικού διαλόγου, συνεργασίας και εμπορίου. Η EMPA καλύπτει ευρύ φάσμα τομέων, όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, το περιβάλλον, το κλίμα, η ψηφιακή μετάβαση, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κινητικότητα και η ασφάλεια, ενισχύοντας παράλληλα τον συντονισμό ΕΕ-Mercosur σε διεθνή φόρα. Μετά την υπογραφή της, σημαντικό μέρος των πολιτικών και συνεργατικών κεφαλαίων θα εφαρμοστεί προσωρινά, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των διαδικασιών επικύρωσης.
Η Ενδιάμεση Εμπορική Συμφωνία αποσκοπεί στην άμεση εφαρμογή των εμπορικών δεσμεύσεων, έως ότου τεθεί σε πλήρη ισχύ η συνολική συμφωνία. Προβλέπει μειώσεις δασμών και διευρυμένη πρόσβαση στις αγορές για αγαθά και υπηρεσίες, με οφέλη για τομείς όπως η γεωργία, η αυτοκινητοβιομηχανία, τα φαρμακευτικά και τα χημικά προϊόντα. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τις επενδύσεις, τις ψηφιακές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, καθώς και για την πρόσβαση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε δημόσιους διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur. Η iTA εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ και δεν απαιτεί επικύρωση από τα κράτη-μέλη.
Παράλληλα, προβλέπονται προσωρινές δικλίδες ασφαλείας για την προστασία ευαίσθητων αγροτικών τομέων της ΕΕ, επιτρέποντας την ταχεία ενεργοποίηση μέτρων σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς από εισαγωγές. Τα μέτρα αυτά θα ισχύουν έως την υιοθέτηση μόνιμου κανονιστικού πλαισίου.
Επόμενο βήμα είναι η επίσημη υπογραφή των συμφωνιών από τα συμβαλλόμενα μέρη. Για την ολοκλήρωσή τους απαιτείται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ η πλήρης έναρξη ισχύος της EMPA θα εξαρτηθεί και από την επικύρωσή της από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
