Νέο καθεστώς για τους καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές ηλεκτρικού ρεύματος και τη δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή τίθεται σε εφαρμογή, μετά τη δημοσίευση της σχετικής υπουργικής απόφασης στο ΦΕΚ Β΄ 5272/26.08.2026.
Η απόφαση, η οποία τέθηκε άμεσα σε ισχύ, τροποποιεί έξι άρθρα του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας και δημιουργεί ένα νέο σύστημα παρακολούθησης των υπερήμερων πελατών, με στόχο να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις συστηματικής μετακίνησης από πάροχο σε πάροχο με απλήρωτους λογαριασμούς.
Βασική αλλαγή είναι η καθιέρωση συστήματος επισήμανσης των υπερήμερων πελατών στο πληροφοριακό σύστημα του αρμόδιου Διαχειριστή. Μέσω αυτού, θα δημιουργείται σαφέστερη εικόνα για το ιστορικό οφειλών ενός καταναλωτή προς διαφορετικούς προμηθευτές.
Δεν «κόβεται» η αλλαγή παρόχου με την πρώτη οφειλή
Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει αυτόματο αποκλεισμό ενός καταναλωτή από την αλλαγή εταιρείας επειδή έχει μία ληξιπρόθεσμη οφειλή.
Η αλλαγή προμηθευτή μπορεί, ωστόσο, να μπλοκαριστεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η πρώτη αφορά την ύπαρξη ενεργής εντολής απενεργοποίησης του μετρητή λόγω οφειλών.
Η δεύτερη συνδέεται με τη συστηματική δημιουργία χρεών προς διαφορετικές εταιρείες. Ειδικότερα, εμπόδιο στη μετακίνηση μπορεί να προκύψει όταν για τον ίδιο πελάτη υπάρχουν ενεργές επισημάνσεις από τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να διατηρηθεί αφενός η δυνατότητα των καταναλωτών να αλλάζουν προμηθευτή και αφετέρου να περιοριστεί το φαινόμενο πελατών που αφήνουν διαδοχικά ανεξόφλητες οφειλές σε διαφορετικές εταιρείες.
Ενημέρωση και πρόταση διακανονισμού
Το νέο καθεστώς συνοδεύεται από συγκεκριμένες διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούν οι προμηθευτές πριν από την εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων.
Θεσπίζονται προθεσμίες ενημέρωσης του καταναλωτή, ενώ προβλέπεται και διαδικασία πρότασης διακανονισμού των ληξιπρόθεσμων οφειλών, δίνοντας στον πελάτη τη δυνατότητα να ρυθμίσει το χρέος του.
Οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας αποκτούν παράλληλα πρόσβαση σε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό των υποψήφιων πελατών τους, ώστε να μπορούν να γνωρίζουν εάν υπάρχουν ενεργές επισημάνσεις από προηγούμενους προμηθευτές.
Το νέο σύστημα αλλάζει έτσι τους κανόνες στην αγορά λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας: η ύπαρξη μιας οφειλής δεν σημαίνει αυτομάτως απαγόρευση αλλαγής παρόχου, αλλά οι επαναλαμβανόμενες ληξιπρόθεσμες οφειλές προς διαφορετικές εταιρείες μπορούν πλέον, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η απόφαση, να αποτελέσουν εμπόδιο για την επόμενη μετακίνηση.
Πώς δημιουργείται η επισήμανση
Η διαδικασία δεν ενεργοποιείται με την πρώτη καθυστέρηση πληρωμής. Εάν ένας λογαριασμός δεν εξοφληθεί εμπρόθεσμα, το ληξιπρόθεσμο ποσό, μαζί με τους προβλεπόμενους τόκους υπερημερίας, πρέπει να εμφανίζεται διακριτά στον αμέσως επόμενο λογαριασμό.
Εφόσον παρέλθει χωρίς πληρωμή και η δεύτερη προθεσμία, ο προμηθευτής ή εξουσιοδοτημένος συνεργάτης του οφείλει, μέσα σε πέντε ημέρες, να επικοινωνήσει με τον πελάτη, να του υπενθυμίσει την οφειλή και να του προτείνει διακανονισμό σε δόσεις. Ο καταναλωτής έχει στη διάθεσή του άλλες πέντε ημέρες για να απαντήσει.
Οι όροι της ρύθμισης πρέπει να βασίζονται σε εύλογα, διαφανή και αναλογικά κριτήρια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κατηγορία του πελάτη, το ύψος της οφειλής και της κατανάλωσης, το ενδεχόμενο επιτόκιο και η συνολική επιβάρυνση που συνεπάγεται η καταβολή του ποσού σε δόσεις.
Μόνο εάν ο πελάτης απορρίψει την πρόταση ή αποδεχθεί τον διακανονισμό και στη συνέχεια δεν τον τηρήσει, ο προμηθευτής μπορεί να καταχωρίσει Εντολή Επισήμανσης του πελάτη ως υπερήμερου. Ταυτόχρονα υποβάλλει εντολή απενεργοποίησης του μετρητή και ενημερώνει εγγράφως τον καταναλωτή.
Η γραπτή ενημέρωση μπορεί να γίνεται είτε σε έντυπη είτε σε ηλεκτρονική μορφή.
Πότε μπορεί να καταγγελθεί η σύμβαση
Εάν περάσουν δέκα ημέρες από την ενημέρωση για την εντολή απενεργοποίησης και η ληξιπρόθεσμη οφειλή δεν έχει εξοφληθεί ή διακανονιστεί, ο προμηθευτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση. Για τον σκοπό αυτό υποβάλλει στον αρμόδιο Διαχειριστή δήλωση παύσης εκπροσώπησης και ενημερώνει σχετικά τον πελάτη.
Αν, αντιθέτως, η οφειλή εξοφληθεί ή ρυθμιστεί, η εταιρεία υποχρεούται να ζητήσει την άρση τόσο της επισήμανσης όσο και της εντολής απενεργοποίησης. Οι σχετικές εντολές υποβάλλονται την ημέρα της πληρωμής ή της σύναψης του διακανονισμού και πρέπει να εκτελούνται την ίδια ημέρα.
Η επισήμανση, συνεπώς, δεν αποτελεί μόνιμη καταχώριση. Παραμένει ενεργή μόνο όσο η αντίστοιχη οφειλή δεν έχει εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.
Τι ισχύει για τον τελικό λογαριασμό
Το νέο καθεστώς καλύπτει και τις οφειλές που παραμένουν μετά την αλλαγή εταιρείας. Εάν ο τελικός λογαριασμός προς τον προηγούμενο προμηθευτή δεν πληρωθεί εμπρόθεσμα, ο παλαιός πάροχος ή συνεργάτης του πρέπει, μέσα σε πέντε ημέρες, να επικοινωνήσει με τον πρώην πελάτη και να προτείνει διακανονισμό. Και σε αυτή την περίπτωση ο καταναλωτής έχει προθεσμία πέντε ημερών για να απαντήσει.
Εάν η πρόταση δεν γίνει δεκτή ή η συμφωνία δεν τηρηθεί, ο προηγούμενος προμηθευτής μπορεί να καταχωρίσει Εντολή Επισήμανσης και να ενημερώσει εγγράφως τον οφειλέτη. Δεν προβλέπεται, ωστόσο, να ζητήσει απενεργοποίηση του μετρητή, καθώς η συγκεκριμένη παροχή εκπροσωπείται πλέον από άλλη εταιρεία.
Εφόσον η παλαιά οφειλή εξοφληθεί ή διακανονιστεί, η επισήμανση πρέπει να αρθεί την ίδια ημέρα.
Πότε μπλοκάρεται η αλλαγή παρόχου
Η γενική αρχή παραμένει ότι ο καταναλωτής μπορεί να αλλάζει προμηθευτή. Το νέο άρθρο 42 προβλέπει, ωστόσο, δύο συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Η αλλαγή δεν επιτρέπεται όταν:
- έχει ήδη υποβληθεί στον αρμόδιο Διαχειριστή εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών,
- υπάρχουν ενεργές Εντολές Επισήμανσης του ίδιου πελάτη από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές.
Επομένως, μία ή δύο επισημάνσεις δεν οδηγούν αυτομάτως σε απαγόρευση μετακίνησης. Ο θεσμικός περιορισμός ενεργοποιείται όταν συμπληρωθούν τρεις ενεργές καταχωρίσεις από διαφορετικές εταιρείες.
Η αλλαγή παρόχου δεν απαλλάσσει, σε καμία περίπτωση, τον καταναλωτή από τις υποχρεώσεις του προς την προηγούμενη εταιρεία, η οποία διατηρεί το δικαίωμα να διεκδικήσει την εξόφληση της οφειλής με κάθε νόμιμο μέσο.
Πότε μια εταιρεία μπορεί να αρνηθεί νέο πελάτη
Διαφορετικό είναι το όριο για τη σύναψη μιας νέας σύμβασης. Ο Κώδικας δίνει στον προμηθευτή τη δυνατότητα να αρνηθεί έναν υποψήφιο πελάτη εφόσον:
υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές του προς την ίδια ή προς άλλη εταιρεία,
υπάρχει έστω μία ενεργή Εντολή Επισήμανσής του ως υπερήμερου,
έχουν υποβληθεί τουλάχιστον δύο εντολές απενεργοποίησης του μετρητή του λόγω χρεών μέσα στους δώδεκα μήνες πριν από την αίτηση.
Αυτό σημαίνει ότι οι τρεις επισημάνσεις αποτελούν το όριο για το θεσμικό μπλοκάρισμα της αλλαγής, όχι όμως και προϋπόθεση για να αρνηθεί μία εταιρεία τη σύναψη νέας σύμβασης.
Ποια στοιχεία θα βλέπει ο νέος πάροχος
Στην αίτηση προσφοράς θα πρέπει να υπάρχει ευδιάκριτη ενημέρωση ότι ο νέος προμηθευτής μπορεί να ζητά από τον Διαχειριστή στοιχεία κατανάλωσης για διάστημα έως δύο ετών, το ιστορικό επισημάνσεων και εντολών απενεργοποίησης, καθώς και τεχνικά χαρακτηριστικά της παροχής, όπως η συμφωνημένη ισχύς.
Στη σύμβαση θα πρέπει επίσης να περιγράφονται αναλυτικά οι συνέπειες της καθυστέρησης πληρωμής και η διαδικασία που οδηγεί σε επισήμανση ή απενεργοποίηση του μετρητή.
Παράλληλα, εισάγεται ρητή πρόβλεψη για τη συγκατάθεση του καταναλωτή ως προς τη διαβίβαση πληροφοριών σε τρίτους προμηθευτές σχετικά με ληξιπρόθεσμες οφειλές, επισημάνσεις και εντολές απενεργοποίησης, όταν εξετάζεται αίτημά του για αλλαγή εταιρείας. Οι προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση στο πληροφοριακό σύστημα του Διαχειριστή ως προς τις ενεργές επισημάνσεις υφιστάμενων και νέων πελατών.
Οι ελάχιστες προθεσμίες πληρωμής
Ο αναθεωρημένος Κώδικας διατηρεί την υποχρέωση των προμηθευτών να παρέχουν ευρεία επιλογή τρόπων πληρωμής και τουλάχιστον μία δυνατότητα εξόφλησης χωρίς πρόσθετη χρέωση, ακόμη και μετά τη λήξη της προθεσμίας.
Για τους μικρούς πελάτες, η προθεσμία εξόφλησης δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 20 ημέρες από την αποστολή του λογαριασμού. Στους έντυπους λογαριασμούς δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 25 ημέρες από την παράδοσή τους στο ταχυδρομείο. Όταν η ημερομηνία πληρωμής συμπίπτει με Κυριακή ή επίσημη αργία, ως καταληκτική ημερομηνία θεωρείται η αμέσως επόμενη εργάσιμη.
Τι προβλέπεται όταν αμφισβητείται ο λογαριασμός
Ειδική προστασία προβλέπεται όταν ο πελάτης έχει υποβάλει στον προμηθευτή έντυπο αμφισβήτησης του λογαριασμού και έχει προσφύγει σε αρμόδια αρχή ή δικαστήριο. Στο διάστημα που προβλέπει η απόφαση, ο πάροχος δεν μπορεί να υποβάλει εντολή απενεργοποίησης ή να καταγγείλει τη σύμβαση λόγω της επίμαχης οφειλής.
Εάν η προσφυγή απορριφθεί, το χρέος επιβαρύνεται με τον νόμιμο τόκο υπερημερίας. Όσο εκκρεμεί η διαφορά, ο προμηθευτής μπορεί πάντως να αρνηθεί την ανανέωση της σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενημερώσει εγγράφως τον πελάτη τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη λήξη της. Εάν δεν τον ειδοποιήσει εγκαίρως, η σύμβαση παρατείνεται αυτοδικαίως για 30 ημέρες.
Στο σύστημα και οφειλές από το 2024
Κατά την πρώτη εφαρμογή του μηχανισμού μπορούν να καταχωριστούν επισημάνσεις για οφειλές πελατών και πρώην πελατών οι οποίες κατέστησαν ληξιπρόθεσμες από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.
Οι εταιρείες υποχρεούνται και για αυτές τις οφειλές να ακολουθήσουν την προβλεπόμενη διαδικασία ενημέρωσης και διακανονισμού πριν από την πρώτη επισήμανση. Εάν, κατά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος, διαπιστωθούν ενεργές επισημάνσεις από τουλάχιστον τρεις προμηθευτές, το δικαίωμα αλλαγής εταιρείας περιορίζεται αυτομάτως.
Ο περιορισμός εφαρμόζεται επίσης στις εντολές απενεργοποίησης που εκκρεμούν προς εκτέλεση κατά την έναρξη ισχύος της απόφασης.
Ταχύτερη διαδικασία αλλαγής
Για όσους δεν εμπίπτουν στους περιορισμούς, η διαδικασία αλλαγής παρόχου επιταχύνεται. Ο νέος προμηθευτής οφείλει να υποβάλει τη Δήλωση Εκπροσώπησης Μετρητή στον αρμόδιο Διαχειριστή μέσα σε τρεις ημέρες από τη σύναψη της σύμβασης.
Ως έγγραφη εξουσιοδότηση για την καταγγελία της προηγούμενης σύμβασης θεωρείται η υπογεγραμμένη σύμβαση με τον νέο πάροχο, είτε αυτή έχει συναφθεί σε έντυπη είτε σε ψηφιακή μορφή.
Τέλος, προβλέπεται ότι η ΡΑΑΕΥ μπορεί να αναπτύξει ηλεκτρονική εφαρμογή για την αλλαγή προμηθευτή, με δυνατότητα σύνδεσης με το gov.gr για την πιστοποίηση των στοιχείων του καταναλωτή και την αυτόματη συμπλήρωση των τυποποιημένων αιτήσεων. Αντίστοιχη εφαρμογή μπορεί να διαθέσει και ο Διαχειριστής του δικτύου, ώστε να πιστοποιούνται η ημερομηνία υποβολής και η ημερομηνία υλοποίησης κάθε αιτήματος αλλαγής.