Σαφές μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παραμένει προσηλωμένη στη μάχη κατά του πληθωρισμού, παρά την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, έστειλε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, κατά την κατάθεσή της ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας παρουσίασε την εκτίμηση της ΕΚΤ για τις επιπτώσεις που είχε στην ευρωπαϊκή οικονομία ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, εξηγώντας παράλληλα τους λόγους που οδήγησαν το Διοικητικό Συμβούλιο στην απόφαση να αυξήσει τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης στη συνεδρίαση του Ιουνίου.
Η παρέμβασή της είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί την πρώτη αναλυτική τοποθέτηση της ΕΚΤ μετά την ενεργειακή αναταραχή που προκάλεσε η σύγκρουση στην περιοχή και την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η οικονομία έχανε δυναμική πριν ξεσπάσει ο πόλεμος
Η Λαγκάρντ υπενθύμισε ότι στις αρχές του 2026 η οικονομία της Ευρωζώνης εμφάνιζε σημάδια σταθερής βελτίωσης, με τον πληθωρισμό να κινείται κοντά στον στόχο του 2% και την ανάπτυξη να ανακάμπτει. Όπως σημείωσε, το πραγματικό ΑΕΠ της Ευρωζώνης αυξήθηκε κατά 0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομία είχε αρχίσει να αποκτά μεγαλύτερη δυναμική.
Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε σημαντικά μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
«Οι γεωπολιτικές εξελίξεις υπενθυμίζουν πόσο γρήγορα οι εξωτερικοί κλυδωνισμοί μπορούν να αλλάξουν τις οικονομικές προοπτικές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της ΕΚΤ, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι επιπτώσεις του πολέμου έχουν αρχίσει να γίνονται ορατές κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών, όπου η οικονομική δραστηριότητα εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης.
Αντίθετα, η μεταποίηση εξακολουθεί να εμφανίζει σχετική ανθεκτικότητα, καθώς αρκετές επιχειρήσεις προχωρούν σε ενίσχυση των αποθεμάτων τους λόγω των πιέσεων στις εφοδιαστικές αλυσίδες, ενώ παράλληλα οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες στηρίζουν τη βιομηχανική παραγωγή.
Πληθωρισμός στο 3,2% λόγω ενέργειας
Το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασής της επικεντρώθηκε στην πορεία του πληθωρισμού.
Η Λαγκάρντ επισήμανε ότι ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3,2% τον Μάιο από 3% τον Απρίλιο, με βασική αιτία το νέο ενεργειακό σοκ. Ο ενεργειακός πληθωρισμός ξεπέρασε το 10% τόσο τον Απρίλιο όσο και τον Μάιο, αντανακλώντας την εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου που προκάλεσε η πολεμική σύγκρουση. Ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι οι αυξήσεις αυτές αρχίζουν να περνούν και στις υπόλοιπες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών. Ο δομικός πληθωρισμός, εξαιρουμένων ενέργειας και τροφίμων, διαμορφώθηκε στο 2,6%, ένδειξη ότι το υψηλότερο ενεργειακό κόστος επηρεάζει πλέον το σύνολο της οικονομίας.
«Η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να μειώσει τις τιμές της ενέργειας, μπορεί όμως να αποτρέψει τη μετάδοση των αυξήσεων στο σύνολο των τιμών και στους μισθούς», υπογράμμισε η πρόεδρος της ΕΚΤ.
Ασθενέστερες οι προοπτικές ανάπτυξης
Η πρόεδρος της ΕΚΤ αναγνώρισε ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας επιβαρύνει τα εισοδήματα των νοικοκυριών και περιορίζει την καταναλωτική εμπιστοσύνη.
Στις νέες προβλέψεις του Ευρωσυστήματος, η ανάπτυξη της Ευρωζώνης αναμένεται να διαμορφωθεί στο:
• 0,8% το 2026
• 1,2% το 2027
• 1,5% το 2028
Οι εκτιμήσεις αυτές είναι χαμηλότερες σε σχέση με τις προβλέψεις του Μαρτίου, καθώς η ΕΚΤ θεωρεί ότι η αβεβαιότητα που δημιουργεί ο πόλεμος επηρεάζει αρνητικά τις αποφάσεις κατανάλωσης και επενδύσεων.
Παρόλα αυτά, η Λαγκάρντ σημείωσε ότι οι ισολογισμοί των νοικοκυριών παραμένουν ισχυροί, ενώ σημαντική στήριξη στην οικονομία αναμένεται να προσφέρουν οι επενδύσεις σε ψηφιακές τεχνολογίες, τεχνητή νοημοσύνη, υποδομές και άμυνα.
Γιατί η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια
Το κεντρικό μήνυμα της ομιλίας ήταν η αιτιολόγηση της τελευταίας αύξησης επιτοκίων. Η πρόεδρος της ΕΚΤ εξήγησε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε την αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, καθώς θεωρεί ότι ο κίνδυνος μόνιμης ανόδου του πληθωρισμού έχει ενισχυθεί. Οι νέες προβολές της ΕΚΤ προβλέπουν πληθωρισμό 3% το 2026, 2,3% το 2027 και 2% το 2028, γεγονός που σημαίνει ότι η επιστροφή στον στόχο θα καθυστερήσει περισσότερο από ό,τι αναμενόταν πριν από την έναρξη της κρίσης.
Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι η απόφαση ήταν συμβατή με όλα τα εναλλακτικά σενάρια που επεξεργάστηκαν οι υπηρεσίες της ΕΚΤ. «Η αύξηση των επιτοκίων κρίθηκε αναγκαία σε κάθε σενάριο που εξετάστηκε», τόνισε χαρακτηριστικά.
Η νέα στρατηγική της ΕΚΤ για τα σοκ προσφοράς
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της κατάθεσης αφορούσε τη νέα στρατηγική της ΕΚΤ απέναντι στα λεγόμενα «σοκ προσφοράς». Η Λαγκάρντ εξήγησε ότι η εμπειρία της πανδημίας, της ενεργειακής κρίσης του 2022 και τώρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει την ΕΚΤ στην αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο αξιολογεί τους κινδύνους.
Η στρατηγική βασίζεται σε τρεις πυλώνες:
Πρώτον, αξιολόγηση του μεγέθους, της διάρκειας και της έντασης του σοκ.
Δεύτερον, εξέταση όχι μόνο του βασικού σεναρίου αλλά και των εναλλακτικών κινδύνων.
Τρίτον, εφαρμογή σταδιακής και αναλογικής νομισματικής αντίδρασης ανάλογα με την ένταση του προβλήματος.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ σημείωσε ότι το σημερινό ενεργειακό σοκ είναι μικρότερο από εκείνο της περιόδου 2022-2023, όταν η οικονομία επηρεαζόταν ταυτόχρονα από τις επιπτώσεις της πανδημίας, τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις ιδιαίτερα χαλαρές δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές.
Ωστόσο προειδοποίησε ότι οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι, καθώς μετά την πρόσφατη εμπειρία υψηλού πληθωρισμού οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις είναι πιο ευαίσθητοι σε νέες αυξήσεις τιμών.
«Δεν προδεσμευόμαστε για την πορεία των επιτοκίων»
Παρά την αύξηση των επιτοκίων, η Λαγκάρντ απέφυγε να δώσει σαφές σήμα για τις επόμενες κινήσεις της ΕΚΤ.
Αντίθετα, επανέλαβε ότι η κεντρική τράπεζα θα συνεχίσει να ακολουθεί προσέγγιση «συνεδρίαση προς συνεδρίαση», λαμβάνοντας υπόψη τα νέα οικονομικά δεδομένα και την εξέλιξη των πληθωριστικών πιέσεων. «Δεν προδεσμευόμαστε για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων», ξεκαθάρισε, τονίζοντας ότι η αβεβαιότητα παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.
Το μήνυμα προς τις αγορές
Το συνολικό μήνυμα της παρέμβασης της Κριστίν Λαγκάρντ ήταν ότι η ΕΚΤ θεωρεί το νέο ενεργειακό σοκ διαχειρίσιμο, αλλά όχι αμελητέο.
Η κεντρική τράπεζα εξακολουθεί να εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα επιστρέψει στον στόχο του 2% έως το 2028, ωστόσο η πορεία αυτή προϋποθέτει τη διατήρηση μιας προσεκτικής και αυστηρής νομισματικής πολιτικής. Η μάχη κατά του πληθωρισμού δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν ο σημαντικότερος παράγοντας αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία, τόσο σε επίπεδο τιμών όσο και σε επίπεδο ανάπτυξης.