Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη λειτουργίας της νέας πλατφόρμας ΜΙΔΑ (Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων), το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ξεκαθαρίζει το φορολογικό πλαίσιο που θα συνοδεύσει το νέο ψηφιακό μητρώο, δίνοντας τέλος στην αβεβαιότητα χιλιάδων ιδιοκτητών σχετικά με τον κίνδυνο αναδρομικών επιβαρύνσεων λόγω διαφορών στα δηλωμένα τετραγωνικά των ακινήτων.
Η νέα ρύθμιση, η οποία περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε από τη Βουλή, προβλέπει ότι από το φορολογικό έτος 2027 ο ΕΝΦΙΑ, αλλά και άλλοι φόροι που συνδέονται με την ακίνητη περιουσία, θα υπολογίζονται με βάση το πραγματικό εμβαδόν του ακινήτου, όπως αυτό θα προκύπτει από την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
Η σημαντικότερη πρόβλεψη της νέας διάταξης είναι ότι δεν θα επιβληθούν αναδρομικοί φόροι ή πρόστιμα για αποκλίσεις που θα εντοπιστούν μεταξύ των στοιχείων της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας και των παλαιότερων δηλώσεων Ε9 έως και το φορολογικό έτος 2026. Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιχειρεί να άρει τον βασικό προβληματισμό των ιδιοκτητών, οι οποίοι φοβούνταν ότι η διασταύρωση των στοιχείων θα οδηγούσε σε μαζικούς αναδρομικούς καταλογισμούς.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, εάν από την Ηλεκτρονική Ταυτότητα προκύψει ότι το πραγματικό εμβαδόν ενός ακινήτου είναι μικρότερο από αυτό που είχε δηλωθεί στο Ε9, ο ιδιοκτήτης θα επωφεληθεί από μειωμένη φορολογική επιβάρυνση, καθώς τόσο ο ΕΝΦΙΑ όσο και άλλοι φόροι που συνδέονται με την αξία και τα χαρακτηριστικά του ακινήτου θα υπολογίζονται πλέον στα πραγματικά τετραγωνικά.
Αντίθετα, σε περίπτωση που το πραγματικό εμβαδόν αποδειχθεί μεγαλύτερο από εκείνο που εμφανιζόταν στο Ε9, ο ιδιοκτήτης θα καταβάλλει αυξημένο ΕΝΦΙΑ και τους αντίστοιχους φόρους μόνο για τα έτη από το 2027 και μετά, χωρίς να προκύπτει καμία αναδρομική οικονομική επιβάρυνση για προηγούμενες χρήσεις.
Η νομοθετική παρέμβαση προβλέπει ακόμη μία σημαντική δικλίδα ασφαλείας για τους φορολογουμένους. Συγκεκριμένα, ορίζεται ότι οι πράξεις διοικητικού προσδιορισμού του ΕΝΦΙΑ και τα σχετικά πιστοποιητικά που έχουν ήδη εκδοθεί δεν θα θεωρούνται ανακριβή λόγω διαφορών στα στοιχεία των ακινήτων, εφόσον οι αποκλίσεις αφορούν περιπτώσεις όπου η πραγματική επιφάνεια του κτίσματος είναι μικρότερη από εκείνη που αναγράφεται στο Κτηματολόγιο, στους τίτλους κτήσης ή στην οικοδομική άδεια.
Με την ενεργοποίηση του ΜΙΔΑ, η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ενιαίο και πλήρως ψηφιοποιημένο μητρώο ακίνητης περιουσίας, στο οποίο θα συγκεντρώνονται και θα διασταυρώνονται όλα τα διαθέσιμα στοιχεία από το Ε9, το Κτηματολόγιο, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και τις υπόλοιπες βάσεις δεδομένων του Δημοσίου. Στόχος είναι η ακριβέστερη αποτύπωση της ακίνητης περιουσίας, η μείωση των λαθών στις φορολογικές δηλώσεις και η ενίσχυση της διαφάνειας στις συναλλαγές, χωρίς όμως να επιβαρυνθούν οι ιδιοκτήτες με αναδρομικές αξιώσεις για αποκλίσεις που αφορούν το παρελθόν.
Πρόστιμα για ψευδείς δηλώσεις
Το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων αλλάζει τον «χάρτη» της ακίνητης περιουσίας στη χώρα μας, καθώς φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ο κεντρικός ψηφιακός «φάκελος» κάθε ακινήτου.
Ωστόσο, για να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα των ακινήτων, η ρύθμιση προβλέπει και πρόστιμα για εκπρόθεσμες ή ανακριβείς δηλώσεις στο ΜΙΔΑ, με στόχο να περιοριστούν λάθη, παραλείψεις και ασυμφωνίες.
Για τους ιδιοκτήτες, η σημαντικότερη υποχρέωση είναι η έγκαιρη δήλωση όταν ένα ακίνητο (κατοικία, κατάστημα κλπ) εκμισθώνεται ή παραχωρείται δωρεάν. Αν η σχετική ενημέρωση στο ΜΙΔΑ δεν γίνει μέσα σε τρεις μήνες από την έναρξη της μίσθωσης ή της παραχώρησης, επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ.
Αντίστοιχη υποχρέωση προβλέπεται και για περιπτώσεις που συνδέονται με την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης αγροτών, εξέλιξη που θέτει στο μικροσκόπιο και τις μισθώσεις αγροτεμαχίων που σχετίζονται με επιδοτήσεις.
Ακόμη αυστηρότερο είναι το πλαίσιο για τυχόν ανακριβή στοιχεία. Αν ο μισθωτής ή παραχωρησιούχος δηλώσει λανθασμένα στοιχεία, το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Ενώ αν χρησιμοποιηθούν ψευδή δεδομένα για τη λήψη επιδομάτων, επιδοτήσεων ή άλλων κρατικών ενισχύσεων, το πρόστιμο εκτινάσσεται τα 1.000 ευρώ.
Διορθώσεις και στις δηλώσεις ακινήτων (Ε9)
Κομβική αλλαγή αποτελεί και η σύνδεση του ΜΙΔΑ με το Ε9. Η δήλωση χρήσης ενός ακινήτου δεν θα μπορεί να υποβληθεί, εάν πρώτα δεν έχει προηγηθεί η καταχώριση των στοιχείων του στο Ε9. Με τον τρόπο αυτό, η ΑΑΔΕ δημιουργεί ένα ενιαίο ψηφιακό αρχείο που θα ενώνει την ιδιοκτησία με τη χρήση και θα βοηθά στον εντοπισμό λαθών, παραλείψεων και ασυμφωνιών.