Το Ομάν παρουσίασε στο Ιράν ένα σχέδιο, το οποίο υποστηρίζεται από τα κράτη του Κόλπου, για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων την είσπραξη προαιρετικών τελών από τα πλοία που διέρχονται από αυτά, σύμφωνα με πηγή από τον Κόλπο και δυτικό διπλωμάτη που μίλησαν στο Reuters την Τρίτη.
Το σχέδιο θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τον τερματισμό της διαταραχής στις εμπορικές ροές μέσω των Στενών, η οποία προκλήθηκε από τον πόλεμο μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος το Σαββατοκύριακο διέκοψε αιφνιδιαστικά τη δίμηνη αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών, πραγματοποιώντας μία ακόμη θεαματική αλλαγή στρατηγικής, δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «καλές συνομιλίες» με το Ιράν, προειδοποιώντας όμως ότι οι αεροπορικές επιθέσεις θα επαναληφθούν εάν οι διαπραγματεύσεις δεν αποδώσουν. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη διαψεύδει ότι επιδιώκει την επανέναρξη συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον ξεκίνησε εκ νέου την εκστρατεία βομβαρδισμών νωρίτερα αυτόν τον μήνα, με στόχο να περιορίσει τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το Ιράν είχε ουσιαστικά κλείσει τα Στενά για όλα τα πλοία, πλην των δικών του, μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε τον περασμένο μήνα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης οδήγησε σε μερική επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου, ωστόσο κατέρρευσε στις αρχές Ιουλίου, όταν το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία που χρησιμοποιούσαν δίαυλο τον οποίο δεν αναγνωρίζει.
Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται τα Στενά από κοινού με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή, επιβάλλοντας παράλληλα τέλη διέλευσης στα πλοία που τα χρησιμοποιούν. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει την επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο, όταν η ναυσιπλοΐα ήταν ελεύθερη και χωρίς χρεώσεις, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή υποχρεωτικών τελών είναι παράνομη.
Σύμφωνα με την πρόταση του Ομάν, το Ιράν δεν θα έχει αποκλειστικό έλεγχο των Στενών και οι καταβολές από τα πλοία θα είναι εθελοντικές, ανέφεραν στο Reuters η πηγή από τον Κόλπο και ο δυτικός διπλωμάτης που έχουν γνώση των διαβουλεύσεων.
Το προτεινόμενο σύστημα προσομοιάζει με εκείνο που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκας στην Ασία, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν από τα πλοία εθελοντικές συνεισφορές για τη χρηματοδότηση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, της προστασίας του περιβάλλοντος και των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
Ο δυτικός διπλωμάτης παρομοίασε το σύστημα με την προαιρετική εισφορά αντιστάθμισης εκπομπών άνθρακα στα αεροπορικά εισιτήρια, όπου οι επιβάτες μπορούν να επιλέξουν εάν επιθυμούν να καταβάλουν επιπλέον ποσό για την αντιστάθμιση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος.
Η πηγή από τον Κόλπο ανέφερε ότι έως το βράδυ της Δευτέρας το Ιράν δεν είχε δώσει επίσημη απάντηση στην πρόταση. Αξιωματούχοι του Ομάν συναντήθηκαν το Σαββατοκύριακο με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, συζήτησε τη Δευτέρα το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ με τους ομολόγους του από το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περιφερειακή συνεργασία, σύμφωνα με ανακοίνωση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών.
Ο Τραμπ προειδοποιεί με νέους βομβαρδισμούς
Ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να τερματίσει την τελευταία αεροπορική εκστρατεία ύστερα από εισηγήσεις στρατιωτικών διοικητών ότι η συγκεκριμένη στρατηγική είχε πλέον εξαντλήσει τις δυνατότητές της. Οι 13 συνεχόμενες νύχτες αμερικανικών βομβαρδισμών προκάλεσαν δεκάδες νεκρούς στο Ιράν και κατέστρεψαν γέφυρες, σήραγγες και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νότιο τμήμα της χώρας.
Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων σε γειτονικές χώρες, στις οποίες σκοτώθηκαν τέσσερις Αμερικανοί στρατιωτικοί, καθώς και με πλήγματα σε πολιτικές υποδομές κρατών του Κόλπου, υποστηρίζοντας ότι αποτελούσαν αντίποινα για αμερικανικές επιθέσεις σε μη στρατιωτικούς στόχους.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα απέχει από νέες επιθέσεις όσο πράττει το ίδιο και η Ουάσιγκτον. Ωστόσο, τη Δευτέρα αναφέρθηκαν επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) στην Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία και το βόρειο Ιράν, ενώ η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε ακόμη ένα drone την Τρίτη.
Μιλώντας τη Δευτέρα, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την επίτευξη συμφωνίας που θα τερματίσει τη σύγκρουση διάρκειας πέντε μηνών, προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις θα επανεκκινήσουν εάν οι συνομιλίες δεν έχουν αποτέλεσμα.
«Πιστεύω ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να συμβεί κάτι. Αν συμβεί, τόσο το καλύτερο. Αν όχι, θα επιστρέψουμε σε ό,τι κάναμε πριν από δύο ημέρες», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η Τεχεράνη, πάντως, επιμένει ότι δεν έχει επιδιώξει νέες διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες κατηγορεί ότι παραβίασαν τη συμφωνία-πλαίσιο που είχε επιτευχθεί τον περασμένο μήνα για τη διεξαγωγή συνομιλιών με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να συναντηθεί την Τρίτη στην Ουάσιγκτον με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αν και το Ισραήλ συμμετείχε στην αρχική εκστρατεία βομβαρδισμών, δεν έχει λάβει μέρος στις μεταγενέστερες ειρηνευτικές συνομιλίες, ενώ οι σχέσεις των δύο ηγετών έχουν επιβαρυνθεί το τελευταίο διάστημα.
Ο Τραμπ έχει επίσης επιχειρήσει να συγκρατήσει τον Νετανιάχου από το να εξαπολύσει νέες επιθέσεις στον Λίβανο με στόχο την αποδυνάμωση της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ, εκτιμώντας ότι μια τέτοια κλιμάκωση θα περιέπλεκε περαιτέρω τις συνομιλίες με την Τεχεράνη.
Η διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης το Σαββατοκύριακο προκάλεσε ισχυρή πτώση των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες υποχώρησαν περίπου 8% τη Δευτέρα και συνέχισαν την καθοδική τους πορεία και την Τρίτη. Τα συμβόλαια Brent κατέγραφαν απώλειες άνω του 2,5%, διαμορφούμενα κοντά στα 86 δολάρια ανά βαρέλι έως τα μέσα της ημέρας την Τρίτη.
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη είχαν συμφωνήσει τον Ιούνιο σε ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων που επρόκειτο να ξεκινήσουν έως τα τέλη Αυγούστου, με στόχο την επίλυση κρίσιμων ζητημάτων, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ωστόσο, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς την ερμηνεία του μνημονίου σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η συμφωνία υποχρεώνει το Ιράν να διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι της αναγνωρίζει την αρμοδιότητα να εποπτεύει τη διέλευση των πλοίων.