Ένα ολοένα πιο απαιτητικό περιβάλλον για την παγκόσμια οικονομία, με υψηλές τιμές ενέργειας, νέες πληθωριστικές πιέσεις και αυξήσεις επιτοκίων, περιγράφει η Τράπεζα Πειραιώς στη νέα έκθεσή της «Διεθνείς Μακρο-Οικονομικές Τάσεις» για τον Σεπτέμβριο του 2026.
Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσης αποτελεί η είσοδος και της Fed στον κύκλο αύξησης των επιτοκίων, μετά την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Ιαπωνίας, καθώς η ενεργειακή κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο αναζωπύρωσης του πληθωρισμού.
Σύμφωνα με την Πειραιώς, η τεταμένη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, χωρίς ορατή προοπτική αποκλιμάκωσης βραχυπρόθεσμα, ενισχύει τις ανησυχίες για έναν ενεργειακά δύσκολο χειμώνα. Την ίδια στιγμή, η μείωση των στρατηγικών αποθεμάτων, η εξάντληση αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα ιδιαίτερα χαμηλά, για την εποχή, επίπεδα πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό ενόψει των επόμενων μηνών.
Η ενέργεια ξανά στο επίκεντρο
Η Πειραιώς επισημαίνει ότι στις ήδη δύσκολες συνθήκες προστίθενται οι ζημιές που έχουν προκληθεί σε εγκαταστάσεις εξόρυξης, διύλισης και μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και, σε μικρότερο βαθμό, στη Ρωσία εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.
Οι ζημιές αυτές περιορίζουν τη διαθέσιμη προσφορά, ενώ απαιτείται χρόνος για την αποκατάσταση των υποδομών. Το αποτέλεσμα είναι να εντείνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των χωρών για την εξασφάλιση επαρκών ενεργειακών ποσοτήτων.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, τα περιθώρια διύλισης έχουν διευρυνθεί σημαντικά, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, αυξάνοντας τον κίνδυνο το ενεργειακό κόστος να περάσει ευρύτερα στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η νομισματική πολιτική επιστρέφει σε πιο περιοριστική κατεύθυνση.
Αυξήσεις 25 μονάδων βάσης από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες
Όπως σημειώνει η Πειραιώς, οι Fed, ΕΚΤ και Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησαν τον Σεπτέμβριο τα βασικά τους επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, επιδιώκοντας να περιορίσουν τις αναμενόμενες πληθωριστικές πιέσεις.
Παράλληλα, οι τρεις κεντρικές τράπεζες διατήρησαν ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αυξήσεων, οι οποίες θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των οικονομικών στοιχείων.
Η εξέλιξη αυτή αλλάζει εκ νέου το διεθνές νομισματικό περιβάλλον. Οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να αντιμετωπίσουν πληθωριστικές πιέσεις που δεν προέρχονται από υπερβολική ζήτηση, αλλά σε σημαντικό βαθμό από την αύξηση του κόστους της ενέργειας και τους περιορισμούς στην προσφορά.
ΗΠΑ: Ανθεκτική οικονομία, αλλά ο πληθωρισμός επιμένει
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς διαπιστώνει ότι τα τελευταία οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες καταδεικνύουν συνέχιση της ανάπτυξης με ικανοποιητικό ρυθμό.
Οι συνθήκες στην αγορά εργασίας παραμένουν αρκετά καλές, με τη ζήτηση και την προσφορά εργασίας να βρίσκονται σε γενικές γραμμές σε ισορροπία. Η εικόνα αυτή εξακολουθεί να προσφέρει στήριξη στην αμερικανική οικονομία.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στον πληθωρισμό. Παρότι έχει επιστρέψει στα επίπεδα του Μαρτίου, εξακολουθεί να βρίσκεται συγκριτικά υψηλά και η Πειραιώς θεωρεί πιθανή την περαιτέρω άνοδό του το επόμενο διάστημα, καθώς οι αυξημένες τιμές των ενεργειακών αγαθών αναμένεται να επηρεάσουν ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα.
Ταυτόχρονα, εμφανίζεται μια πρώτη ένδειξη επιφυλακτικότητας από την πλευρά των νοικοκυριών. Οι Αμερικανοί καταναλωτές εμφανίζονται περισσότερο απαισιόδοξοι, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκράτηση του ρυθμού αύξησης της καταναλωτικής ζήτησης το επόμενο διάστημα.
Στον αντίποδα, σημαντική θετική επίδραση εξακολουθούν να έχουν οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις και ιδιαίτερα εκείνες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ευρωζώνη: Ανάπτυξη 0,6%, αλλά με «αστερίσκο» την Ιρλανδία
Στην Ευρωζώνη, η αναθεώρηση της ανάπτυξης του δεύτερου τριμήνου στο 0,6% σε τριμηνιαία βάση, έναντι 0,0% στο πρώτο τρίμηνο, αποτέλεσε θετική έκπληξη.
Η Τράπεζα Πειραιώς επισημαίνει, ωστόσο, ότι η βελτίωση προήλθε σε σημαντικό βαθμό από τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης της Ιρλανδίας και επομένως η συνολική εικόνα χρειάζεται πιο προσεκτική ανάγνωση.
Σε γενικές γραμμές, πάντως, η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται από μια σειρά θετικών παραγόντων. Μεταξύ αυτών είναι οι ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά εργασίας, η αύξηση των εξαγωγών, οι υψηλότερες δαπάνες για άμυνα και υποδομές, καθώς και οι επενδύσεις στην υψηλή τεχνολογία.
Από την άλλη πλευρά, η αύξηση των τιμών της ενέργειας έχει αρχίσει να επηρεάζει τον πληθωρισμό. Η επίδραση, σύμφωνα με την έκθεση, παραμένει μέχρι στιγμής μικρότερη σε σύγκριση με ανάλογες περιπτώσεις του παρελθόντος.
Για το τρίτο τρίμηνο, οι ενδείξεις παραπέμπουν σε συνέχιση της ανάπτυξης με ήπιο ρυθμό, ο οποίος όμως αναμένεται να είναι χαμηλότερος από εκείνον του δεύτερου τριμήνου.
Η ΕΚΤ βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια δύσκολη ισορροπία: από τη μία πλευρά την ανάγκη περιορισμού των νέων πληθωριστικών πιέσεων και από την άλλη μια οικονομία η οποία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με σχετικά χαμηλές ταχύτητες.
Κίνα: Εκρηκτικές εξαγωγές, αδύναμη εσωτερική αγορά
Πιο συγκρατημένη είναι η εικόνα που παρουσιάζει η Πειραιώς για την Κίνα, όπου τα τελευταία οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες δεν δείχνουν ουσιαστική ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης.
Οι λιανικές πωλήσεις αυξήθηκαν τον Αύγουστο μόλις κατά 0,4% σε ετήσια βάση, ενώ η βιομηχανική παραγωγή κατέγραψε αύξηση 5,2%.
Η μεγάλη διαφορά εξακολουθεί να προέρχεται από τον εξαγωγικό τομέα. Οι κινεζικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 25%, διατηρώντας τον πολύ ισχυρό ρυθμό ανόδου τους και παραμένοντας ο σημαντικότερος παράγοντας στήριξης της οικονομικής ανάπτυξης.
Παράλληλα, ο συνολικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε μόλις στο 0,8%. Σε συνδυασμό με την ασθενική αύξηση των λιανικών πωλήσεων, το στοιχείο αυτό αποτυπώνει, σύμφωνα με την Πειραιώς, την περιορισμένη συμβολή της εσωτερικής αγοράς στην αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.