Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων μέσω πολυνομοσχεδίου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, επιχειρώντας να αναμορφώσει κρίσιμους τομείς της φορολογικής και οικονομικής λειτουργίας. Οι αλλαγές εκτείνονται από τη φορολογική διοίκηση και τα πρόστιμα έως τα κρυπτονομίσματα, τις συναλλαγές με μετρητά και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, σηματοδοτώντας μια συνολική προσπάθεια εκσυγχρονισμού και αυστηροποίησης του πλαισίου.
Τι αλλάζει σε 10 σημεία
| Αλλαγή | Τι προβλέπει |
|---|---|
| 1. Λογαριασμοί & επενδύσεις | Οι τράπεζες αποστέλλουν πλήρη στοιχεία (υπόλοιπα, τόκους, μερίσματα, πωλήσεις). Περιλαμβάνονται και τα στοιχεία δικαιούχων κοινών λογαριασμών. |
| 2. Υποχρεωτικός ΑΦΜ παντού | Ο ΑΦΜ γίνεται “κλειδί” ταυτοποίησης για όλες τις διασταυρώσεις και τις διεθνείς ανταλλαγές δεδομένων. |
| 3. Crypto υπό επιτήρηση | Εφαρμογή της ευρωπαϊκής DAC8: οι πάροχοι crypto υποχρεούνται να δηλώνουν στοιχεία χρηστών και συναλλαγών. |
| 4. Ευρωπαϊκό ευρετήριο crypto | Δημιουργείται κοινό μητρώο πληροφοριών για συναλλαγές και κέρδη σε όλα τα κράτη‑μέλη ΕΕ. |
| 5. Κλίμακα προστίμων crypto | Από 100 € έως 5.000 € ανάλογα με το βαθμό μη συμμόρφωσης των παρόχων. |
| 6. Μητρώο κύριας κατοικίας (ΜΙΔΑ) | Από το 2027 η πιστοποίηση κύριας κατοικίας θα γίνεται από μητρώο ακινήτων και όχι μέσω Ε1. |
| 7. Υπολογισμός περιουσίας | Εξαιρούνται από τις αυξήσεις φόρου ακίνητα που απαλλάσσονται (δεν «φουσκώνουν» τη συνολική περιουσία). |
| 8. Tax rulings από ΑΑΔΕ | Δεσμευτικές απαντήσεις εντός 150 ημερών, παράβολο 15.000–50.000 €. Παρέχουν φορολογική βεβαιότητα. |
| 9. Νέα πρόστιμα & διαγραφές | Διαγράφονται πρόστιμα 250–500 € για μηδενικές δηλώσεις. Εξαιρούνται οι ανήλικοι. Εφαρμόζεται ενιαίο πρόστιμο 100 €. |
| 10. Όριο μετρητών 500 € συνολικά | Τέλος στις «σπαστές» πληρωμές: το όριο μετρητών ισχύει ανά συναλλαγή, όχι ανά απόδειξη. Πρόστιμο = διπλάσιο ποσό. |
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις διατάξεις για τα πρόστιμα, όπου επιχειρείται η άρση στρεβλώσεων και αδικιών του υφιστάμενου καθεστώτος. Πλέον, για εκπρόθεσμες ή μη υποβληθείσες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ακόμη και όταν είναι μηδενικές ή πιστωτικές, προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ, αντικαθιστώντας υψηλότερες επιβαρύνσεις που ίσχυαν έως σήμερα. Ταυτόχρονα, θεσπίζεται αναδρομική ευνοϊκή ρύθμιση από τον Απρίλιο του 2024, με βάση την οποία πρόστιμα ύψους 250 και 500 ευρώ διαγράφονται ή συμψηφίζονται, προσφέροντας ουσιαστική ελάφρυνση σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες.
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για ανηλίκους, καθώς καταργούνται τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις, ενώ η ρύθμιση καλύπτει και περιπτώσεις όπου τα εισοδήματα ανηλίκων δηλώνονται από τους γονείς. Επιπλέον, σε περιπτώσεις έναρξης δραστηριότητας χωρίς πραγματικά έσοδα, δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος, ενώ παρέχεται και δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος για τα έτη 2023 και 2024.
Σημαντικές τομές εισάγονται και στον τομέα των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, με την καθιέρωση νέου πλαισίου ελέγχου και διαφάνειας για τα κρυπτονομίσματα. Προβλέπεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών, καθώς και δημιουργία κεντρικού μητρώου, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Το νέο σύστημα συνοδεύεται από κλιμακωτό πλαίσιο προστίμων, που μπορεί να φτάσει έως και τις 500.000 ευρώ ανά έλεγχο, ενώ σε περιπτώσεις υποτροπής οι κυρώσεις πολλαπλασιάζονται.
Παράλληλα, εισάγεται μια σημαντική καινοτομία για επιχειρήσεις και επενδυτές, καθώς παρέχεται η δυνατότητα να ζητούν εκ των προτέρων δεσμευτική ερμηνεία της φορολογικής και τελωνειακής νομοθεσίας. Η διαδικασία, αν και συνοδεύεται από υψηλό παράβολο, προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και περιορίζει τον κίνδυνο μελλοντικών διαφορών με τη διοίκηση.
Στο πεδίο της διεθνούς φορολογίας, το νομοσχέδιο ενσωματώνει ρυθμίσεις για τον συμπληρωματικό φόρο (Pillar 2), ορίζοντας ότι δεν εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη. Η πρόβλεψη αυτή αφορά κυρίως μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους και εντάσσεται στο πλαίσιο της ελάχιστης παγκόσμιας φορολόγησης.
Σημαντικές αλλαγές προωθούνται και στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας, με τη δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο από το 2027 θα χρησιμοποιείται για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδίως για την απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του, η κύρια κατοικία θα εξακολουθεί να αποδεικνύεται μέσω της φορολογικής δήλωσης.
Στο μέτωπο των συναλλαγών, καθιερώνεται αυστηρότερο πλαίσιο για πληρωμές άνω των 500 ευρώ. Το όριο θα υπολογίζεται πλέον με βάση τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι ανά παραστατικό, ενώ η χρήση ηλεκτρονικών μέσων καθίσταται υποχρεωτική. Σε περίπτωση παράβασης, το πρόστιμο διπλασιάζει το ποσό που καταβλήθηκε σε μετρητά, ενισχύοντας την προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής.
Ειδικές ελαφρύνσεις προβλέπονται για τους πωλητές στις λαϊκές αγορές, με μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος κατά 30% και απαλλαγή από προσαυξήσεις που ισχύουν για άλλους επαγγελματίες. Η παρέμβαση αυτή στοχεύει στη δικαιότερη φορολογική μεταχείριση ενός κλάδου με ιδιαιτερότητες ως προς τον κύκλο εργασιών.
Τέλος, στον τομέα της διαχείρισης ιδιωτικού χρέους, δημιουργείται Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων, με στόχο τη διαφάνεια και τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς. Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει δεδομένα για συναλλαγές χαρτοφυλακίων «κόκκινων» δανείων, ενισχύοντας τη συγκρισιμότητα και τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριών.
Συνολικά, το πολυνομοσχέδιο αποτυπώνει μια διττή στρατηγική: ελάφρυνση και εξορθολογισμό σε επιμέρους φορολογικές επιβαρύνσεις, αλλά και ενίσχυση της εποπτείας και των ελέγχων σε κρίσιμους τομείς. Η τελική του μορφή, μετά τη διαβούλευση, αναμένεται να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό το νέο τοπίο στη φορολογία και τη λειτουργία της οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
