Μία εβδομάδα απομένει για να κλείσουν οι τελευταίες εκκρεμότητες του «Ελλάδα 2.0», με την κυβέρνηση να μπαίνει στην τελική ευθεία για την εξασφάλιση του τελευταίου πακέτου ύψους 6,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η καταληκτική ημερομηνία είναι η 31η Αυγούστου, καθώς έως τότε πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και πιστοποιηθεί τα 123 ορόσημα που συνδέονται με το 9ο και τελευταίο αίτημα πληρωμής. Το αίτημα σχεδιάζεται να υποβληθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ η εκταμίευση θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους.
Η πορεία ολοκλήρωσης του προγράμματος βρίσκεται στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού, καθώς ο Αύγουστος εξελίχθηκε σε μήνα εντατικής δουλειάς για τις αρμόδιες υπηρεσίες των υπουργείων. Μέχρι το τέλος του μήνα πρέπει να έχουν εκδοθεί όλες οι πράξεις που πιστοποιούν την ολοκλήρωση των έργων, ενώ τον Σεπτέμβριο θα υπάρχει περιθώριο ουσιαστικά μόνο για διοικητικές επιβεβαιώσεις ήδη εκδοθεισών πράξεων.
Πρώτα τα 4,6 δισ. ευρώ
Πριν από το τελευταίο μεγάλο αίτημα, στις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται η έγκριση για την εκταμίευση ακόμη 4,6 δισ. ευρώ από τα αιτήματα που είχαν υποβληθεί τον Μάιο. Από αυτά, 865 εκατ. ευρώ αφορούν το 8ο αίτημα του σκέλους των επιχορηγήσεων και περίπου 3,7 δισ. ευρώ το 7ο αίτημα του δανειακού σκέλους.
Ακολουθεί το τελευταίο και μεγαλύτερο «ραντεβού» με τις Βρυξέλλες. Το αίτημα των 6,7 δισ. ευρώ περιλαμβάνει 4,4 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 2,3 δισ. ευρώ δάνεια, με απαραίτητη προϋπόθεση την πλήρη κάλυψη των 123 οροσήμων έως τις 31 Αυγούστου.
Με την τελευταία πληρωμή ολοκληρώνεται ένας πενταετής κύκλος, μέσω του οποίου η Ελλάδα εξασφάλισε συνολικά 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια.
Το χρηματοδοτικό κενό του 2027
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, αφορά την επόμενη ημέρα και κυρίως το πώς θα καλυφθεί το επενδυτικό κενό που δημιουργεί η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η αλλαγή αποτυπώνεται ήδη στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Από τα 16,7 δισ. ευρώ το 2026, οι διαθέσιμοι πόροι υποχωρούν στα 10,6 δισ. ευρώ το 2027, πριν αρχίσουν να αυξάνονται εκ νέου στα 11,9 δισ. ευρώ το 2028, στα 13 δισ. ευρώ το 2029 και στα 14,2 δισ. ευρώ το 2030.
Το χρηματοδοτικό «κενό» καλούνται να περιορίσουν τα νέα εργαλεία που μπαίνουν σταδιακά στο παιχνίδι. Βασικός πυλώνας είναι το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, ύψους 23 δισ. ευρώ, ενώ σημαντικό ρόλο θα διατηρήσει το ΕΣΠΑ 2021-2027.
Στον νέο χάρτη προστίθεται το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού προϋπολογισμού 5,255 δισ. ευρώ, από τα οποία 3,476 δισ. ευρώ προβλέπεται να διατεθούν την περίοδο 2026-2030, καθώς και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για ενεργειακές επενδύσεις.
Τα 2 δισ. ευρώ στις μικρές επιχειρήσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, στην οποία μεταφέρεται ποσό 2 δισ. ευρώ από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης. Στόχος είναι τα κεφάλαια αυτά να κατευθυνθούν κυρίως προς μικρότερες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό.
Από το 2028 το ενδιαφέρον μεταφέρεται στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034. Με βάση την πρόταση που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, οι πόροι που δυνητικά μπορούν να κατευθυνθούν προς την Ελλάδα εκτιμώνται σε πάνω από 49 δισ. ευρώ, καλύπτοντας μεταξύ άλλων συνοχή, αγροτική πολιτική, ασφάλεια και πράσινη μετάβαση.
Πριν από την επόμενη ημέρα, όμως, υπάρχει η τελευταία μάχη του «Ελλάδα 2.0»: τα 123 ορόσημα πρέπει να κλείσουν έως τις 31 Αυγούστου, το αίτημα των 6,7 δισ. ευρώ να υποβληθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου και η τελευταία εκταμίευση να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο.
Από το 2027 η ελληνική οικονομία περνά σε μια διαφορετική χρηματοδοτική πραγματικότητα, όπου το κρίσιμο στοίχημα δεν θα είναι πλέον η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά η ομαλή μετάβαση στα νέα ευρωπαϊκά και εθνικά εργαλεία χωρίς να χαθεί η επενδυτική δυναμική των τελευταίων ετών.