Με τη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν στην Άγκυρα να μονοπωλεί το ενδιαφέρον δόθηκε μια πρώτη γεύση για την αυριανή (8/7) κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έτυχε θερμής υποδοχής από τον Τούρκο ομόλογό του, ενώ οι δύο ηγέτες συζήτησαν ζητήματα που εκτείνονται από την αμυντική συνεργασία και το ουκρανικό έως τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.
Την ίδια ώρα, στο επίκεντρο της Συνόδου βρίσκονται οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες των συμμάχων, η ευρωπαϊκή ασφάλεια και οι νέες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται εντός και εκτός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έφτασε στην Άγκυρα το μεσημέρι της Τρίτης με τον Τούρκο πρόεδρο να του επιφυλάσσει στο αεροδρόμιο θερμή υποδοχή. Ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο, ενώ οι δύο ηγέτες είχαν σύντομη συνομιλία προτού μεταβούν μαζί στο Προεδρικό Μέγαρο.
Το κλίμα της υποδοχής ήταν πανηγυρικό, με έφιππους από την προεδρική φρουρά και μαχητικά αεροσκάφη να αφήνουν μπλε, λευκούς και κόκκινους καπνούς πάνω από την τουρκική πρωτεύουσα.
Στο πλαίσιο της επίσκεψής του, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε διμερή συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο στο προεδρικό μέγαρο της Άγκυρας, πριν συμμετάσχει στο επίσημο δείπνο των ηγετών που προηγείται της κύριας συνόδου της Τετάρτης.
Στο επίκεντρο της πρώτης συνάντησης, βρέθηκε το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αποφεύγει μια ξεκάθαρη απάντηση, αφήνοντας ωστόσο ανοικτό το ενδεχόμενο.
«Θα το σκεφτούμε, θα το εξετάσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι διατηρεί «πολύ καλή χημεία» με τον Τούρκο πρόεδρο και κάνοντας λόγο για μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας.
Κατά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα, ο Τραμπ απαντώντας σε σχετική ερώτηση δήλωσε ότι η αμερικανική πλευρά θα λάβει απόφαση σχετικά με το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία. «Είναι μια απόφαση που πρόκειται να σκεφτούμε», δήλωσε ο Τραμπ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα ή την κατεύθυνση της απόφασης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τον Τούρκο ομόλογό του «πολύ καλό ηγέτη», τονίζοντας ότι οι δύο άνδρες διατηρούν μια ιδιαίτερα στενή σχέση εδώ και χρόνια.
«Είμαστε πολύ καλοί φίλοι. Από την πρώτη στιγμή είχαμε πολύ καλή χημεία και μια ιδιαίτερη σχέση. Η Τουρκία υπό τον πρόεδρο Ερντογάν έχει καταστεί μια πολύ ισχυρή χώρα στρατιωτικά. Έχει εξαιρετικούς στρατιώτες και αυτό πρέπει να αναγνωριστεί», δήλωσε ο Τραμπ.
Αναφερόμενος στις διμερείς σχέσεις, υπογράμμισε ότι Ουάσιγκτον και Άγκυρα διατηρούν ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς, ενώ προανήγγειλε συζητήσεις για το εμπόριο, τη στρατιωτική συνεργασία, το Ιράν και τις περιφερειακές εξελίξεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε παράλληλα νέα επίθεση κατά ευρωπαϊκών χωρών, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν.
Όπως υποστήριξε, όταν οι ΗΠΑ χρειάστηκαν πολιτική στήριξη, αρκετοί Ευρωπαίοι σύμμαχοι αρνήθηκαν να συνδράμουν.
«Η Ιταλία, η Γερμανία και η Γαλλία μάς απέρριψαν. Επί δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν τεράστια ποσά για την προστασία των συμμάχων τους μέσω του ΝΑΤΟ. Περίμενα να δω αν θα ήταν κι εκείνοι εκεί για εμάς», δήλωσε.
Ο Τραμπ δεν έκρυψε την εκτίμησή του προς την Τουρκία και προσωπικά προς τον Ερντογάν, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι η στάση της Άγκυρας επηρέασε θετικά τη δική του προσέγγιση απέναντι στο ΝΑΤΟ.
«Εάν δεν ήταν και η Τουρκία, με τον φίλο μου που είναι ένας ισχυρός ηγέτης, ίσως να σκεφτόμουν διαφορετικά κάποια πράγματα για το ΝΑΤΟ», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο τραπέζι αμυντικές δαπάνες, Ουκρανία και F-35 για την Τουρκία
Το ΝΑΤΟ βρίσκεται μπροστά σε μια «ραγδαία αλλαγή» για την ευρωπαϊκή άμυνα, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συλλογική τους ασφάλεια, σε μια περίοδο όπου η Ουάσιγκτον εμφανίζεται λιγότερο πρόθυμη να επωμιστεί το κύριο βάρος της άμυνας της Ευρώπης.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η απαίτηση των ΗΠΑ για αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων στο 5% του ΑΕΠ, καθώς και η ενίσχυση της στρατιωτικής τους συμμετοχής σε κρίσιμα μέτωπα ασφαλείας.
Παράλληλα, η Σύνοδος διεξάγεται στη σκιά της δυσαρέσκειας που έχει εκφράσει η αμερικανική πλευρά για τη στάση ευρωπαϊκών χωρών απέναντι στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ των διαφορετικών προσεγγίσεων εντός της Συμμαχίας, ενώ η περιορισμένη διάρκεια των εργασιών θεωρείται από πολλούς ως προσπάθεια αποφυγής ανοικτών συγκρούσεων μεταξύ των ηγετών.
Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης το μέλλον της Ουκρανίας, η ευρωπαϊκή συνεισφορά στην αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, ζητήματα που αναμένεται να καθορίσουν τον στρατηγικό προσανατολισμό της Συμμαχίας τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι εκτιμήσεις που θέλουν τον Ντόναλντ Τραμπ να εξετάζει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, το ενδεχόμενο αυτό θα προϋπέθετε πολιτική απόφαση από την αμερικανική πλευρά, ωστόσο παραμένουν σημαντικά εμπόδια, όπως η παρουσία των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 στην Τουρκία και οι ευρύτερες αμερικανοτουρκικές διαφορές.
Από ελληνικής πλευράς, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η Αθήνα δεν συνδέει τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις με τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας και δεν παρεμβαίνει σε διμερείς συμφωνίες τρίτων χωρών, αν και παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.
Η φετινή Σύνοδος του ΝΑΤΟ πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, με βασικά θέματα στην ατζέντα την αμυντική θωράκιση της Συμμαχίας, τις αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών, τη στήριξη προς την Ουκρανία και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Η Άγκυρα φιλοξενεί τη διήμερη σύνοδο στις 7 και 8 Ιουλίου, με τη συμμετοχή των ηγετών και των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και εκπροσώπων χωρών-εταίρων της Συμμαχίας.