Σαφές μήνυμα κατά των οριζόντιων επιδοτήσεων στην ενέργεια έστειλε η Ursula von der Leyen, καλώντας τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε προσωρινά και στοχευμένα μέτρα για τα νοικοκυριά που έχουν πραγματικά ανάγκη, καθώς η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους αυξάνει την πίεση σε καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Μιλώντας την Τρίτη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει της Συνόδου Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, η πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι από τα τέλη Φεβρουαρίου οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 140%, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Το συνολικό πρόσθετο κόστος για την Ευρώπη από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων φθάνει, σύμφωνα με την ίδια, τα 100 δισ. ευρώ, χωρίς η Ε.Ε. να έχει λάβει «ούτε ένα μόριο επιπλέον ενέργειας».
«Οι επιχειρήσεις βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση, οι πολίτες δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και αυτό μπορεί να ενταθεί καθώς μπαίνουμε στον χειμώνα», ανέφερε.
Οχι σε οριζόντιες επιδοτήσεις
Η von der Leyen επέμεινε ότι η κρατική στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε χώρας και κάθε κατηγορίας καταναλωτών.
«Δεν πρέπει να υπάρξουν οριζόντιες παροχές», ανέφερε, εξηγώντας ότι τέτοιες πολιτικές αυξάνουν τη ζήτηση, ευνοούν και τα υψηλότερα εισοδήματα και συνεπάγονται πολύ υψηλό δημοσιονομικό κόστος.
Ως παραδείγματα έφερε τη Γαλλία και τη Ρουμανία, όπου εφαρμόζονται ενεργειακά vouchers για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, χαρακτηρίζοντας το μοντέλο αυτό «στοχευμένη και αποτελεσματική στήριξη για όσους πραγματικά τη χρειάζονται».
Η Κομισιόν σκοπεύει παράλληλα να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις αυξημένες τιμές ενέργειας. Το πλαίσιο είχε παρουσιαστεί τον Απρίλιο, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Η πρόεδρος της Επιτροπής αναγνώρισε, πάντως, ότι δεν υπάρχει μία κοινή λύση για ολόκληρη την Ε.Ε., καθώς το ενεργειακό μείγμα διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Εφερε ως παράδειγμα κράτος-μέλος όπου η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος φθάνει περίπου τα 145 ευρώ/MWh, λόγω της υψηλής συμμετοχής του φυσικού αερίου, ενώ σε άλλη χώρα περιορίζεται στα 70 ευρώ/MWh χάρη στην πυρηνική ενέργεια και τις ΑΠΕ.
Παρέμβαση και στην προσφορά
Η Κομισιόν επιχειρεί ταυτόχρονα να παρέμβει και στην πλευρά της προσφοράς. Η von der Leyen υπενθύμισε την απόφαση των χωρών της G7 να διαθέσουν στην αγορά 100 εκατ. βαρέλια ντίζελ και αργού πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, εκτιμώντας ότι η κίνηση μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση των διεθνών τιμών.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι θα δοθεί στους εξαγωγείς επιπλέον ένας χρόνος ευελιξίας για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων σχετικά με τις εκπομπές μεθανίου, ώστε να περιοριστούν πρόσθετα κόστη εν μέσω της ενεργειακής κρίσης.
Η Επιτροπή θα ξεκινήσει επίσης στρατηγικό διάλογο με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο τη μείωση του κόστους και τη διασφάλιση επαρκών προμηθειών, μεταξύ άλλων και για τις ανάγκες της άμυνας.
Νέα κοινή αγορά ενέργειας
Στις νέες κινήσεις της Κομισιόν περιλαμβάνεται και η δημιουργία task force για τη συγκέντρωση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ζήτησης.
Το σχέδιο προβλέπει ένα επόμενο βήμα σε σχέση με το μοντέλο που είχε χρησιμοποιηθεί κατά την ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Αντί για απλή αντιστοίχιση αγοραστών και προμηθευτών, η Κομισιόν θέλει πλέον να συγκεντρώνει τη ζήτηση και να αναθέτει σε φορέα της αγοράς κοινές προμήθειες για λογαριασμό των ευρωπαϊκών αγοραστών.
Στροφή στον ηλεκτρισμό
Πέρα από τις άμεσες παρεμβάσεις, η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε τη σημερινή ενεργειακή κρίση με τη μακροχρόνια εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Σήμερα, λιγότερο από το 25% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας στην Ευρώπη καλύπτεται από ηλεκτρισμό. Ο στόχος της Επιτροπής είναι το ποσοστό αυτό να διπλασιαστεί έως το 2040, εξέλιξη που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, θα μπορούσε να μειώσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ ετησίως.
Η von der Leyen σημείωσε ακόμη ότι πέρυσι εγκαταστάθηκαν περισσότερα από 80 GW νέας ισχύος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ωστόσο εξαπλάσια ισχύς εξακολουθεί να περιμένει σύνδεση με τα ηλεκτρικά δίκτυα. Για τον λόγο αυτό κάλεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προχωρήσει έως το τέλος του έτους το νέο πακέτο για τα δίκτυα.
Το επιχείρημα της Κομισιόν είναι ότι όσο η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη από τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, θα εισάγει μαζί με την ενέργεια και τις γεωπολιτικές κρίσεις που επηρεάζουν τις τιμές.
«Κάθε ηλεκτρόνιο καθαρής ενέργειας που παράγουμε και καταναλώνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ενέργεια που δεν χρειάζεται να εισαγάγουμε από ευμετάβλητες διεθνείς αγορές», ανέφερε η von der Leyen.