Η πτώση της τιμής του χρυσού κατά 29% από το υψηλό ρεκόρ του στα τέλη του Ιανουαρίου έδειξε ότι το πολύτιμο μέταλλο μπορεί να θεωρείται διαχρονικά ένα ασφαλές επενδυτικό μέσο, αλλά προσφέρεται μόνο για μακροπρόθεσμους επενδυτές.
Η εκρηκτική άνοδός του, από περίπου 2.000 δολάρια ανά ουγκιά τον Φεβρουάριο του 2024 στο υψηλό των 5.594 δολαρίων τον Ιανουάριο, αντιστράφηκε μόλις άρχισε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και την περασμένη Τετάρτη η τιμή του υποχώρησε κάτω από τα 4.000 δολάρια.
Αν και παραδοσιακά ευνοείται από συνθήκες αβεβαιότητας – όπως συνέβη το 2024 με τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Χαμάς και το 2025 με τον εμπορικό πόλεμο του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ – αυτή τη φορά κινήθηκε αντίθετα στο ρεύμα.
Η σημαντική πτώση του αποδίδεται κυρίως στην ενίσχυση του πληθωρισμού, λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος, και κατ’ επέκταση των προσδοκιών ότι η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα αυξήσουν τα επιτόκια, κάνοντας ελκυστικότερες τις επενδύσεις σε τίτλους σταθερού εισοδήματος. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ήδη τον Ιούνιο την αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων στο 2,25% από 2%.
Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις, ο χρυσός έπεσε θύμα και του ράλι των μετοχών, οι οποίες μετά από το αρχικό σοκ του πολέμου κινήθηκαν ξανά ανοδικά, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη και γενικότερα τον κλάδο της τεχνολογίας. Η ρευστοποίηση κερδών από ιδιώτες επενδυτές, που είχαν αγοράσει τον χρυσό σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, πιθανότατα συνδέεται επίσης με την πτωτική πορεία του.
Η ιστορία δείχνει ότι η τιμή του χρυσού παρουσιάζει μεγάλες μειώσεις από τα υψηλά επίπεδα και για μακρές χρονικές περιόδους. Πιο χαρακτηριστικό είναι ότι μετά το 1980, όταν η τιμή του είχε εκτιναχθεί στο υψηλό τότε επίπεδο των 680 δολαρίων μετά τη δεύτερη πετρελαϊκή κρίση, ακολούθησε μία περίοδος 37 ετών με τις τιμές του να κινούνται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα.
Μόνο μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ το 2007, το πολύτιμο μέταλλο κινήθηκε σε υψηλότερα επίπεδα για να φτάσει πάνω από τα 1.860 δολάρια τον Σεπτέμβριο του 2011. Στη συνέχεια άρχισε να κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα επί χρόνια έως ότου ξεπεράσει τα 2.000 δολάρια το 2020 με την πανδημία του κορονοϊού.
Τα επενδυτικά ταμεία σε χρυσό (ETFs) που αποτέλεσαν βασικό πυλώνα της εκτίναξης των τιμών του την περασμένη διετία, το τελευταίο διάστημα καθοδηγούν την πτώση με καθημερινές εκροές. Από την άλλη πλευρά, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν τη ζήτηση χρυσού, ενισχύοντας τη θέση του στα συναλλαγματικά αποθέματά τους.
Από πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών προκύπτει ότι αυτές συνεχίζουν να είναι θετικά διακείμενες, με το 45% να αναφέρουν ότι η συμμετοχή του χρυσού στα συναλλαγματικά τους αποθέματα θα αυξηθεί το επόμενο 12μηνο.
Η προστασία από τον κίνδυνο του πληθωρισμού και η διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων τους είναι οι βασικοί λόγοι που οι κεντρικές τράπεζες διακρατούν χρυσό, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η κάλυψη από γεωπολιτικούς κινδύνους. Από την άλλη πλευρά, το 74% των κεντρικών τραπεζών που ρωτήθηκαν διαβλέπουν ότι θα μειωθεί λιγότερο ή περισσότερο η διακράτηση στοιχείων ενεργητικού σε δολάρια την επόμενη πενταετία.