Ο δασμός 30% στα ευρωπαϊκά προϊόντα που απείλησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, εάν εφαρμοστεί, θα αλλάξει τα δεδομένα για την Ευρώπη, εξαφανίζοντας ολόκληρα τμήματα του διατλαντικού εμπορίου και αναγκάζοντας την Ευρώπη να επανεξετάσει το βασισμένο στις εξαγωγές οικονομικό της μοντέλο.
Οι Ευρωπαίοι υπουργοί που συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα παρέμειναν πεπεισμένοι ότι μπορούν να επαναφέρουν τον Τραμπ από το χείλος του γκρεμού πριν από την προθεσμία της 1ης Αυγούστου και να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα διατηρούσε σε γενικές γραμμές άθικτη την διμερή εμπορική σχέση ύψους 1,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Αλλά οι έντονες διακυμάνσεις στη διάθεση του Τραμπ απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση – την οποία άλλοτε έχει χαρακτηρίσει φιλική και άλλοτε έχει κατηγορηθεί ότι έχει συσταθεί ειδικά για να καταστρέψει τις Ηνωμένες Πολιτείες – διατηρούν την απειλή του 30% ζωντανή προς το παρόν.
«Θα είναι σχεδόν αδύνατο να συνεχίσουμε το εμπόριο όπως έχουμε συνηθίσει σε μια διατλαντική σχέση», δήλωσε ο επικεφαλής εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφκοβιτς, για τον συντελεστή 30% πριν συναντηθεί με υπουργούς και αξιωματούχους των 27 πρωτευουσών της ΕΕ για να τους ενημερώσει.
«Πρακτικά απαγορεύει το εμπόριο.»
Οι αξιωματούχοι της ΕΕ ήλπιζαν ότι θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζημιά συμφωνώντας σε έναν βασικό δασμό γύρω στο 10% – αυτόν που ισχύει σήμερα – με πρόσθετες εξαιρέσεις για βασικούς τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία.
Πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσώπευαν το ένα πέμπτο όλων των εξαγωγών της ΕΕ – ο μεγαλύτερος εταίρος της. Το πρόβλημα του Τραμπ είναι το έλλειμμα των 235 δισεκατομμυρίων δολαρίων των ΗΠΑ που δημιουργείται από το στοιχείο αγαθών αυτού του εμπορίου, παρόλο που οι ΗΠΑ έχουν πλεόνασμα στις υπηρεσίες.
ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Ο αντίκτυπος του να γίνουν οι ευρωπαϊκές εξαγωγές – από φαρμακευτικά προϊόντα έως αυτοκίνητα, μηχανήματα ή κρασί – πολύ ακριβές για να είναι βιώσιμες για τους Αμερικανούς καταναλωτές θα ήταν άμεσα απτός.
Οι οικονομολόγοι της Barclays εκτιμούν ότι ένας μέσος δασμολογικός συντελεστής 35% στα προϊόντα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων τόσο των αμοιβαίων όσο και των τομεακών δασμών, σε συνδυασμό με αντίποινα 10% από τις Βρυξέλλες, θα μείωνε την παραγωγή της ευρωζώνης κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες.
Αυτό θα «κατανάλωνε» το μεγαλύτερο μέρος της ήδη πενιχρής ανάπτυξης της ευρωζώνης και πιθανότατα θα οδηγούσε την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε περαιτέρω μείωση του επιτοκίου καταθέσεων στο 2%.
«Ο πληθωρισμός πιθανότατα θα υποχωρούσε σε μεγαλύτερο βαθμό από τον στόχο του 2% και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε μια πιο διευκολυντική νομισματική πολιτική – με το επιτόκιο καταθέσεων να φθάνει ενδεχομένως το 1% έως (τον Μάρτιο του 2026)», ανέφεραν οι οικονομολόγοι της Barclays.
Μια προηγούμενη εκτίμηση του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου IW διαπίστωσε ότι δασμοί από 20% έως 50% θα κοστίσουν στην οικονομία της Γερμανίας, ύψους 4,3 τρισεκατομμυρίων ευρώ, περισσότερα από 200 δισεκατομμύρια ευρώ από τώρα έως το 2028.
Αν και αναμφισβήτητα μικρή σε ποσοστιαίες μονάδες, αυτή η απώλεια δραστηριότητας θα μπορούσε να ανατρέψει τα σχέδια του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς να προωθήσει φορολογικές περικοπές και να δαπανήσει περισσότερα για την ανανέωση των παραμελημένων υποδομών της χώρας.
«Θα έπρεπε να αναβάλουμε μεγάλα μέρη των προσπαθειών μας για οικονομική πολιτική, επειδή αυτό θα παρενέβαινε σε όλα και θα έπληττε τη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία στον πυρήνα της», δήλωσε ο Merz το Σαββατοκύριακο για ένα ποσοστό 30%.
ΠΟΥΘΕΝΑ ΝΑ ΤΡΕΞΕΙΣ
Στη συνέχεια, εγείρονται μεγαλύτερα ερωτήματα σχετικά με το πώς η Ευρώπη ανακτά την χαμένη δραστηριότητα για να δημιουργήσει τα φορολογικά έσοδα και τις θέσεις εργασίας που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση φιλοδοξιών που κυμαίνονται από τη φροντίδα του γηράσκοντος πληθυσμού έως τον στρατιωτικό επανεξοπλισμό.
Στο πλαίσιο της υφιστάμενης πολιτικής της για διαφοροποίηση του εμπορίου, η ΕΕ έχει σημειώσει καλή πρόοδο στη σύναψη προκαταρκτικών συμφωνιών με νέους εταίρους, αλλά – όπως δείχνει η συνεχιζόμενη καθυστέρηση στην ολοκλήρωση της γιγαντιαίας εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur – δυσκολεύτηκε να τις υπογράψει και να τις σφραγίσει πλήρως.
Ορισμένοι παρατηρητές έχουν υποστηρίξει ότι η αντιπαράθεση με τον Τραμπ είναι αυτό που χρειάζεται η ΕΕ για να ολοκληρώσει τις καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις της ενιαίας αγοράς της, ενισχύοντας την εγχώρια ζήτηση και εξισορροπώντας την οικονομία της μακριά από τις εξαγωγές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ της παραγωγής.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει εκτιμήσει ότι τα εσωτερικά εμπόδια της ΕΕ στην ελεύθερη ροή δραστηριοτήτων ισοδυναμούν με δασμούς 44% για τα αγαθά και 110% για τις υπηρεσίες. Οι συζητούμενες μεταρρυθμίσεις, όπως η δημιουργία πιο ελεύθερων διασυνοριακών κεφαλαιαγορών, έχουν σημειώσει μικρή πρόοδο εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία.
«Είναι πιο εύκολο να το λες παρά να το κάνεις. Δεν υπάρχει συμφωνία για εμβάθυνση. Τα εμπόδια επιβάλλονται από τα ίδια τα μέλη της ΕΕ προς όφελος των δικών τους», δήλωσε ο Φόλκμαν αναφερόμενος στο πλέγμα των εθνικών κανονισμών.
Το πώς όλα αυτά θα επηρεάσουν τη διαπραγματευτική στρατηγική της ΕΕ σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες μένει να φανεί – αλλά προς το παρόν, το μπλοκ έχει εμμείνει στη γραμμή του να είναι ανοιχτό σε συνομιλίες, ενώ παράλληλα προετοιμάζει αντίποινα σε περίπτωση που αυτές καταρρεύσουν.
Ένα πράγμα που θα μπορούσε να πείσει τον Τραμπ να καταλήξει σε συμφωνία, υποστηρίζουν ορισμένοι Ευρωπαίοι παρατηρητές, είναι ότι η παρατεταμένη αβεβαιότητα μπορεί από μόνη της να ανατρέψει το χρονοδιάγραμμα της μείωσης των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Federal Reserve) που επιθυμεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
«Οι τελευταίες εξελίξεις στον εμπορικό πόλεμο υποδηλώνουν ότι θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να κατανοήσουμε τη «ζώνη προσγείωσης» των δασμών… κάτι που φυσικά δημιουργεί αβεβαιότητα για όλους, συμπεριλαμβανομένης της Fed», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της AXA, Ζιλ Μόεκ.