Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να επηρεάζει καθοριστικά τις διεθνείς αγορές ενέργειας, ακόμη και μετά την ανακοίνωση εκεχειρίας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών. Η σύγκρουση ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν έχει ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην παγκόσμια οικονομία, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνοντας τις προοπτικές ανάπτυξης.
Σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η Morgan Stanley σκιαγραφεί τρία πιθανά σενάρια για την πορεία των αγορών, με βασικό παράγοντα την αποκατάσταση των μεταφορών μέσω του Στενό του Ορμούζ, ενός κρίσιμου κόμβου για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Παρά την εκεχειρία, η αβεβαιότητα παραμένει έντονη, επηρεάζοντας επενδυτές, επιχειρήσεις και καταναλωτές. Οι αρχικές διαταραχές στις μεταφορές πετρελαίου έχουν πλέον επεκταθεί και στην παραγωγή, με χώρες του Περσικού Κόλπου να περιορίζουν την εξόρυξη λόγω κορεσμού αποθηκευτικών χώρων και περιορισμένων εξαγωγικών δυνατοτήτων. Οι επιπτώσεις γίνονται ήδη αισθητές σε διυλιστήρια και πετροχημικές μονάδες διεθνώς, ιδίως στην Ασία, όπου η εξάρτηση από τις εισαγωγές είναι υψηλή.
Η αναθεώρηση των προβλέψεων για τις τιμές ενέργειας είναι πλέον δραστική. Η Morgan Stanley εκτιμά ότι το 2026 η μέση τιμή του πετρελαίου θα κινηθεί μεταξύ 80 και 90 δολαρίων ανά βαρέλι, σημαντικά υψηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη των 60 δολαρίων. Ακόμη και σε περίπτωση ταχείας αποκλιμάκωσης, η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής ενδέχεται να απαιτήσει μήνες, παρατείνοντας το σοκ προσφοράς.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται στην πραγματική οικονομία, με χαμηλότερες εκτιμήσεις για την ανάπτυξη και αυξημένες προβλέψεις για τον πληθωρισμό. Οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να επαναξιολογήσουν τη στάση τους, ισορροπώντας μεταξύ της ανάγκης για σταθερότητα τιμών και της στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας.
Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων της τράπεζας, Martijn Rats, η επιστροφή του πετρελαίου σε χαμηλότερα επίπεδα τιμών καθίσταται ολοένα και λιγότερο πιθανή, καθώς οι διαταραχές έχουν πλέον μεταφερθεί από την εφοδιαστική αλυσίδα στην ίδια την παραγωγή.
Στο πλαίσιο αυτό, η Morgan Stanley παρουσιάζει τρία διακριτά σενάρια για τις αγορές:
Στο σενάριο της αποκλιμάκωσης, η επαναφορά των ροών μέσω του Στενού του Ορμούζ εντός ενός μήνα οδηγεί σε σταθεροποίηση των τιμών πετρελαίου στα 80–90 δολάρια. Οι αγορές αντιδρούν θετικά, με τις πιο ριψοκίνδυνες επενδύσεις και τους κυκλικούς κλάδους να υπεραποδίδουν, καθώς οι επενδυτές επανεστιάζουν στην ανάπτυξη και σε θεματικές όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, η μεταβλητότητα παραμένει αυξημένη λόγω των γεωπολιτικών κινδύνων, ενώ παρατηρούνται μεταβολές και στις αγορές ομολόγων και συναλλάγματος.
Η επικεφαλής στρατηγικής multi-asset, Serena Tang, τονίζει ότι σε ένα τέτοιο περιβάλλον η αγορά θα κινηθεί με μεγαλύτερη αισιοδοξία, αλλά χωρίς να εξαλειφθεί πλήρως το ρίσκο.
Στο σενάριο των παρατεταμένων περιορισμών, η μερική αποκατάσταση των μεταφορών συνοδεύεται από διατήρηση υψηλού ρίσκου, με το Ιράν να εξακολουθεί να επηρεάζει τη διέλευση. Οι τιμές πετρελαίου εκτιμώνται στα 100–110 δολάρια, δημιουργώντας ένα πιο σύνθετο μακροοικονομικό περιβάλλον. Οι αγορές παραμένουν ανθεκτικές, αλλά με αυξημένη μεταβλητότητα και μεγαλύτερη επιλεκτικότητα, ενώ οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να καθυστερήσουν τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής ή ακόμη και να εξετάσουν νέες αυξήσεις επιτοκίων.
Στο δυσμενές σενάριο ουσιαστικού κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ, οι επιπτώσεις είναι σαρωτικές. Οι τιμές πετρελαίου εκτοξεύονται στα 150–180 δολάρια, προκαλώντας ισχυρό πλήγμα στη ζήτηση και αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης. Σε αυτή την περίπτωση, οι αρχές μετατοπίζουν την προτεραιότητα από τον πληθωρισμό στη στήριξη της οικονομίας, με σημαντικές μειώσεις επιτοκίων.
Οι επενδυτικές στρατηγικές αλλάζουν δραστικά, με στροφή προς ασφαλή καταφύγια, όπως τα κρατικά ομόλογα και το ρευστό, ενώ οι μετοχικές αγορές δέχονται πιέσεις. Οι ενεργειακοί και αμυντικοί κλάδοι αναδεικνύονται ως οι βασικοί ωφελημένοι, ενώ το δολάριο ενισχύεται έναντι του ευρώ και νομίσματα όπως το ελβετικό φράγκο καταγράφουν άνοδο.
Συνολικά, η κρίση υπογραμμίζει τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, με τις εξελίξεις στο Στενό του Ορμούζ να παραμένουν καθοριστικός παράγοντας για τις αγορές το επόμενο διάστημα.
