Σημαντικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο διαχείρισης των ιδιωτικών και φορολογικών χρεών προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να δώσει ουσιαστική ανάσα σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπα με κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις.
Όπως ανακοίνωσε στη Βουλή ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, στο πολυνομοσχέδιο που αναμένεται να ψηφιστεί εντός του Ιουνίου προβλέπεται η αύξηση του ακατάσχετου ορίου τραπεζικού λογαριασμού από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ. Πρόκειται για την πρώτη αναπροσαρμογή του συγκεκριμένου ορίου μετά από περισσότερο από μία δεκαετία, καθώς το ισχύον καθεστώς παρέμενε αμετάβλητο από το 2015.
Η αύξηση κατά 350 ευρώ τον μήνα αναμένεται να περιορίσει τις επιπτώσεις των αναγκαστικών μέτρων είσπραξης για χιλιάδες φορολογούμενους και επαγγελματίες, διασφαλίζοντας μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός τους από κατασχέσεις.
Άρση κατασχέσεων με προκαταβολή του 25% της οφειλής
Η σημαντικότερη ίσως αλλαγή αφορά τη δυνατότητα πλήρους άρσης των κατασχέσεων που έχουν επιβληθεί σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Για πρώτη φορά προβλέπεται μηχανισμός μέσω του οποίου ο οφειλέτης θα μπορεί να ανακτήσει πλήρως τον έλεγχο των λογαριασμών του, εφόσον καταβάλει άμεσα το 25% της συνολικής οφειλής του.
Η συγκεκριμένη διάταξη εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για την ταχύτερη τακτοποίηση ληξιπρόθεσμων χρεών, ενώ παράλληλα θα επιτρέψει σε χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις να επανέλθουν σε κανονική οικονομική δραστηριότητα, χωρίς τους περιορισμούς που συνεπάγεται μια ενεργή κατάσχεση.
Νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων και διεύρυνση του εξωδικαστικού
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται στις κατασχέσεις. Το ίδιο νομοθετικό πακέτο θα περιλαμβάνει νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για συγκεκριμένες κατηγορίες παλαιών χρεών, ενώ παράλληλα διευρύνεται σημαντικά και η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οι αλλαγές αυτές θα διευκολύνουν περισσότερους οφειλέτες να ενταχθούν σε βιώσιμες λύσεις αποπληρωμής, μειώνοντας τον κίνδυνο νέας γενιάς ληξιπρόθεσμων οφειλών και ενισχύοντας τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Αλλάζει το τοπίο από τον Ιούλιο
Με την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου και την εφαρμογή των νέων μέτρων από τον Ιούλιο, το πλαίσιο διαχείρισης χρεών στην Ελλάδα αναμένεται να αλλάξει ουσιαστικά. Η αύξηση του ακατάσχετου, η δυνατότητα άρσης κατασχέσεων με μερική εξόφληση της οφειλής, οι νέες ρυθμίσεις δόσεων και η διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού συνθέτουν ένα νέο πλέγμα προστασίας και διευκόλυνσης για οφειλέτες που μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινή οικονομική τους λειτουργία.
Στόχος των παρεμβάσεων είναι να προσφερθεί μια δεύτερη ευκαιρία σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επιτρέποντάς τους να επανέλθουν σταδιακά σε συνθήκες οικονομικής κανονικότητας και να ανακτήσουν πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα και στη χρηματοοικονομική τους δραστηριότητα.
Ποιους αφορούν τα μέτρα
Από τα νέα μέτρα, ωφελούνται άμεσα περίπου 2 εκατομμύρια οφειλέτες που βιώνουν την πίεση των χρεών τους.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία της ΑΑΔΕ για τον μήνα Μάρτιο 2026:
– 4,7 εκατομμύρια ΑΦΜ (φυσικά και νομικά πρόσωπα) είχαν ληξιπρόθεσμα χρέη στην εφορία και δεν μπορούν να εκδώσουν φορολογική ενημερότητα.
– 1,685 εκατ. από τα 4,7 εκατ. ΑΦΜ (ένας στους τρεις οφειλέτες δηλαδή) τελούσε ήδη υπό τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης και του έχει επιβληθεί κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών από την ΑΑΔΕ.
– στο φάσμα των κατασχέσεων όμως βρίσκονται ήδη -παρότι δεν έχουν ακόμη υποστεί κατάσχεση- και άλλοι 2,3 εκατομμύρια οφειλέτες (ΑΦΜ) που, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, βρίσκονταν ήδη σε καθεστώς όπου «δύναται» να τους επιβληθούν αναγκαστικά μέτρα.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας, «με αίσθημα ευθύνης και πλήρη επίγνωση των αναγκών της κοινωνίας προωθούμε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, που αγγίζει τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών και απαντά σε πραγματικές προκλήσεις της καθημερινότητας». Ο κύριος Κώτσηρας τονίζει ότι η κυβέρνηση «ενισχύει σημαντικά τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους», αξιοποιώντας και τις προτάσεις των φορέων της αγοράς, δίνοντας «μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία» σε όσους καταβάλλουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, μέσα από ισορροπημένες ρυθμίσεις που ενθαρρύνουν τη φορολογική συνέπεια και ενισχύουν τη ρευστότητα».
Ποια μέτρα έρχονται
Κομβικό μέτρο, το οποίο περιλαμβάνεται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, είναι η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης που έχει επιβληθεί σε τραπεζικό λογαριασμό, εφόσον ο οφειλέτης εξοφλήσει το 25% της οφειλής για την οποία επιβλήθηκε η κατάσχεση. Προϋπόθεση για αυτό είναι να υποβάλει αίτηση και να θέσει σε ρύθμιση και τις λοιπές βεβαιωμένες οφειλές του προς τη φορολογική διοίκηση.
Πρακτικά επιτρέπει στον φορολογούμενο να αποκτήσει τον έλεγχο στον τραπεζικό λογαριασμό του, να κάνει αναλήψεις και να εισπράττει στο εξής κανονικά ό,τι του καταβάλλεται σε αυτόν και να ανακτήσει τη στοιχειώδη ρευστότητα (για μισθούς, συναλλαγές και καθημερινές υποχρεώσεις) με τον όρο να καταβάλει -ή και εφόσον έχει τμηματικά εξοφλήσει ήδη- τουλάχιστον το 1/4 της οφειλής για την οποία του είχε επιβληθεί η κατάσχεση, μαζί με τόκους και προσαυξήσεις. Παράλληλα θα πρέπει να οργανώσει επίσης και τα υπόλοιπα χρέη του σε ρύθμιση που θα την τηρεί.
Αν και πρόκειται για νέα μόνιμη δυνατότητα που θα αφορά όλους όσους τελούν υπό κατάσχεση ή τους επιβληθούν αναγκαστικά μέτρα στο μέλλον για χρέη στην εφορία, η διάταξη προβλέπει ότι θα χορηγείται «άπαξ ανά οφειλέτη», δηλαδή μία φορά μόνο σε κάθε δικαιούχο. Συνεπώς όσοι κάνουν αίτηση, πρέπει να έχουν πάρει απόφαση πως δε θα αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους γιατί, διαφορετικά, δεν θα μπορούν να κάνουν πάλι χρήση του μέτρου. Σημειώνεται ότι το μέτρο δεν εφαρμόζεται σε οφειλέτες που κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης της τελούν σε καθεστώς πτώχευσης
72 δόσεις με 30 ευρώ το μήνα
Το δεύτερο μέτρο αφορά τη νέα έκτακτη ρύθμιση έως και σε 72 δόσεις για χρέη που δημιουργήθηκαν την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Σε αυτήν εντάσσονται οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση που δεν είχαν ρυθμιστεί έως 31 Δεκεμβρίου 2023, με ελάχιστη δόση 30 ευρώ. Οι αιτήσεις υπαγωγής θα ξεκινήσουν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο myAADE μετά την ψήφιση του νέου νόμου τον Ιούλιο, αλλά θα κλείσουν στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η αποπληρωμή απλώνεται σε ορίζοντα έως έξι ετών (αντί δύο ή τεσσάρων ετών που προσφέρει η πάγια ρύθμιση των 24-48 δόσεων) δίνοντας τη δυνατότητα στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να μειώσουν τη μηνιαία επιβάρυνση και να αποκτήσουν ξανά φορολογική ενημερότητα.
Αντίστοιχη ρύθμιση, με βάση το ίδιο νομοσχέδιο, θα «τρέξει» παράλληλα και για ασφαλιστικές οφειλές προς το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ , όπου περίπου 1,5 εκατομμύριο εργοδότες και αυτοαπασχολούμενοι έχουν απλήρωτα χρέη άνω των 50 δισ. ευρώ.
“Εξωδικαστικός” και για τους μικροφειλέτες
Συμπληρωματικά προς τα δύο προηγούμενα εργαλεία, το ίδιο νομοσχέδιο διευρύνει τους όρους και τα όρια ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, ο οποίος προσφέρει «κούρεμα» οφειλών και έως 240 ή 420 μηνιαίες δόσεις για χρέη σε δημόσιο και τράπεζες.
Το ελάχιστο όριο οφειλών για ένταξη μειώνεται στα 5.000 ευρώ από 10.000 ευρώ, ώστε να καλύπτονται και μικρότεροι οφειλέτες, ενώ για πρώτη φορά δίνεται δυνατότητα διάσωσης της κύριας κατοικίας με ρευστοποίηση άλλων ακινήτων στο πλαίσιο της συνολικής ρύθμισης.
Έτσι, όσοι έχουν πιο σύνθετο προφίλ χρεών μπορούν, αφού πάρουν ανάσα από τις κατασχέσεις και τις 72 δόσεις, να προχωρήσουν σε συνολική αναδιάρθρωση του ιδιωτικού χρέους τους με συμφωνία όλων των πιστωτών, προστατεύοντας και την κύρια κατοικία τους όχι μόνο για χρέη στο δημόσιο, αλλά και για οφειλές προς τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς. Οι νέες διαδικασίες για τον εξωδικαστικό θα εκκινήσουν δύο μήνες μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου.
Σχολιάζοντας συνολικά τις αλλαγές που προβλέπονται συνολικά στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομιών Γιώργος Κώτσηρας σημειώνει ότι «σε μια δύσκολη διεθνή συγκυρία, η ισχυρή πορεία της οικονομίας μάς επιτρέπει να επιστρέφουμε σταθερά στην κοινωνία μέρισμα της ανάπτυξη», με παρεμβάσεις που στοχεύουν όχι μόνο στους οφειλέτες αλλά και σε οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους και ενοικιαστές. Ενώ υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη «στη μείωση βαρών και στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, ώστε η πρόοδος της οικονομίας να μεταφράζεται σε απτό όφελος για κάθε πολίτη».