Σε μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις της τελευταίας τριετίας προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αυξάνοντας κατά 25 μονάδες βάσης τα τρία βασικά επιτόκια της ευρωζώνης, με την πρόεδρο της ΕΚΤ, Christine Lagarde, να υπογραμμίζει ότι η κίνηση κρίθηκε αναγκαία λόγω των αυξανόμενων πληθωριστικών πιέσεων που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η εκτόξευση των τιμών ενέργειας.
Όπως τόνισε η Λαγκάρντ κατά τη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, η απόφαση είναι συμβατή με το σύνολο σχεδόν των σεναρίων που εξετάζει η ΕΚΤ για την εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης και τις επιπτώσεις της στην οικονομία της ευρωζώνης. Η πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας ξεκαθάρισε ότι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών παραμένει ο βασικός στόχος της νομισματικής πολιτικής και ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει να λαμβάνει αποφάσεις με βάση τα οικονομικά δεδομένα και όχι βάσει προδιαγεγραμμένης πορείας επιτοκίων.
Αναθεώρηση προς τα πάνω του πληθωρισμού
Η ΕΚΤ αναθεώρησε ανοδικά τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό τα επόμενα δύο χρόνια. Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026 και στο 2,3% το 2027, πριν επιστρέψει στον στόχο του 2% το 2028. Παράλληλα, ο δομικός πληθωρισμός εκτιμάται στο 2,5% τόσο το 2026 όσο και το 2027.
Η Λαγκάρντ επισήμανε ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου επηρεάζει ήδη όχι μόνο το ενεργειακό κόστος αλλά και τις τιμές τροφίμων, αγαθών και υπηρεσιών, δημιουργώντας κίνδυνο ευρύτερης διάχυσης του πληθωρισμού στην οικονομία. Η ίδια προειδοποίησε ότι οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας θα διατηρήσουν τον πληθωρισμό σημαντικά πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ τουλάχιστον έως το πρώτο εξάμηνο του 2027.
Πλήγμα στην ανάπτυξη
Την ίδια στιγμή, η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη της ευρωζώνης. Η οικονομία αναμένεται πλέον να αναπτυχθεί κατά μόλις 0,8% το 2026 και 1,2% το 2027, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας περιορίζουν τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών, επιβαρύνουν την καταναλωτική δαπάνη και επηρεάζουν αρνητικά την επιχειρηματική εμπιστοσύνη.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ σημείωσε ότι η δραστηριότητα στις υπηρεσίες εμφανίζει ήδη σημάδια επιβράδυνσης, ενώ οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά αναμένουν περαιτέρω εξασθένηση της αγοράς εργασίας. Αν και η ανεργία παραμένει κοντά στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του 6,3%, η ζήτηση για εργατικό δυναμικό έχει αρχίσει να υποχωρεί.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι
Η Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι η μεγαλύτερη απειλή για τις προοπτικές της ευρωζώνης παραμένει η διάρκεια και η ένταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ένα παρατεταμένο σοκ στις αγορές ενέργειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμα υψηλότερο πληθωρισμό, να πλήξει περαιτέρω την κατανάλωση και να αποθαρρύνει τις επενδύσεις.
Παράλληλα, ενδεχόμενες διαταραχές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες ή το κλείσιμο βασικών θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ελλείψεις πρώτων υλών και να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την οικονομική δραστηριότητα της ευρωζώνης. Από την άλλη πλευρά, μια ταχύτερη αποκλιμάκωση της κρίσης ή η προσαρμογή των αγορών ενέργειας θα μπορούσαν να περιορίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις.
«Δεν προδεσμευόμαστε για την επόμενη κίνηση»
Η πρόεδρος της ΕΚΤ απέφυγε να δώσει κατεύθυνση για τις επόμενες συνεδριάσεις, επαναλαμβάνοντας ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θα αξιολογεί κάθε φορά τα νέα δεδομένα για τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
«Δεν προδεσμευόμαστε σε συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων», τόνισε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία της προκειμένου να διασφαλίσει την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% και να προστατεύσει την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής στην οικονομία.