«Ο δημόσιος διάλογος γύρω από τον λαγοκέφαλο θα πρέπει να βασίζεται στα πραγματικά δεδομένα και στην επιστημονική τεκμηρίωση, δεν πρέπει να διασπείρεται τρόμος και πανικός» τόνισε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Αθανάσιος Καββαθάς κατά την σχετική ενημέρωση που πραγματοποιήθηκε στην Υποεπιτροπή Υδάτινων Πόρων της Βουλής.
Ο υφυπουργός, υπογράμμισε πως «το πρόβλημα με την ανεξέλεγκτη αύξηση του πληθυσμού τους στις ελληνικές θάλασσες θα πρέπει να αποτυπώνεται στις πραγματικές του διαστάσεις. Χωρίς υπερβολές, που δεν ανταποκρίνονται στα πραγματικά περιστατικά» και σημείωσε «πως οφείλουμε όλοι να είμαστε προσεκτικοί και να μην διασπείρουμε τρόμο». Ο κ. Καββαθάς ανέφερε χαρακτηριστικά ότι το τελευταίο διάστημα, ενώ στα social media αναφέρονταν περιστατικά επιθέσεων είτε στο Λουτράκι, είτε στην Βούλα όταν όμως ο ίδιος επικοινώνησε με τα νοσοκομεία αυτών των περιοχών, διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε κανένα τέτοιο περιστατικό. Ο υφυπουργός, είπε ότι «θα πρέπει να ακούμε τους επιστήμονες και να μην δημιουργούνται εντυπώσεις».
Η Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών Δρ Μαρία Στουμπούδη, σχετικά με τις επιθέσεις λαγοκέφαλου σε λουόμενους στην χώρα μας, ανέφερε ότι ως Κέντρο διαπιστωμένο έχει μόλις ένα περιστατικό, το 2022, στην Κρήτη» και πρόσθεσε ότι για τα περιστατικά που αναφέρονται στο διαδίκτυο, «εάν και τα ψάξαμε δεν διαπιστώθηκαν». Η κυρία Στουμπουδή, μάλιστα τόνισε με έμφαση ότι «χρειάζεται ψυχραιμία και όχι να δημιουργείται ένας τόσος μεγάλος πανικός. Μιλάμε για κάτι που είναι σπάνιο».
Η αντιπρόεδρος του ΕΛΚΕΘΕ είπε ότι οι λαγοκέφαλοι, που βλέπουμε στο διαδίκτυο να ψαρεύονται στην χώρας μας «είναι ο νανο-λαγοκέφαλος, πρόκειται για ένα ψαράκι που δεν είναι μεγαλύτερο των δέκα εκατοστών και δεν είναι επιθετικό». Κανένας λαγοκέφαλος είπε «δεν θα βγει για να δαγκώσει έναν κολυμβητή. Όπως όλα τα είδη της άγριας φύσης έτσι και αυτός θα επιτεθεί όταν νιώσει κίνδυνο, όταν φοβηθεί» και σημείωσε χαρακτηριστικά πως «ακόμα και ένα γατάκι να έχετε, εάν αυτό αισθανθεί κίνδυνο θα σας γρατζουνίσει» Αυτό που τόνισε είναι ότι « θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι «δεν ταΐζουμε κανένα είδος άγριας φύσης και δεν τα πλησιάζουμε, δεν τα πιάνουμε, δεν προσπαθούμε να τους χαϊδέψουμε».
Η κυρία Στουμπούδη εκεί που έδωσε έμφαση είναι στο σαφές μήνυμα ότι «δεν τρώμε τον λαγοκέφαλο», καθώς «η δηλητηρίαση από την κατανάλωσή του μπορεί να αποβεί και θανατηφόρα εάν και συνήθως είναι ιάσιμες, καθώς ένας άνθρωπος δεν καταναλώνει τεράστιες ποσότητες». Δηλητηρίαση από λαγοκέφαλο στην Ελλάδα, είπε η αντιπρόεδρος Στουμπούδη « έχει αναφερθεί μόνο μια φορά και αφορούσε κατανάλωση του ψαριού από πέντε αλλοδαπούς ναυτικούς. Καταγεγραμμένο θάνατο από λαγοκέφαλο δεν έχουμε κανένα στην χώρα μας» τόνισε και ανέφερε πως «οι εκστρατείες ενημέρωσης έχουν ξεκινήσει από το ΕΛΚΕΘΕ από το 2005, ενώ η πρώτη αφίσα που εκδόθηκε από το ΥΠΑΑΤ ήταν από το 2003».
Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Αθανάσιος Καββαδάς, επισήμανε πως το πρόβλημα του λαγοκέφαλου «αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής και της τροπικοποποίησης της Μεσογείου. Ο λαγοκέφαλος, είπε, έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος των ελληνικών θαλασσών. Σε ότι αφορά τη δημόσια υγεία, ο βασικός κίνδυνος αφορά την κατανάλωσή του, ενώ στην αλιεία προκαλεί ζημιές στα δίκτυα, τα παραγάδια και τα αλιεύματα, ασκεί πιέσεις στην μικρή παράκτια αλιεία και επηρεάζει το εισόδημα των επαγγελματικών αλιέων. Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να είναι αποσπασματική, αλλά χρειάζεται συστηματική καταγραφή, επιστημονική παρακολούθηση και μια ενημέρωση και εγρήγορσή των παράκτιων επαγγελματιών αλιέων».
Ο υφυπουργός, ανέφερε ότι το αρμόδιο Υπουργείο για την θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για εισβάλλοντα ξενικά είδη την έχει Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα με το άρθρο 12 του Ν. 3937/2011. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επεμβαίνει πρωτίστως υπό το πρίσμα της στήριξης των επαγγελματιών αλιέων που είναι οι πρώτοι που βιώνουν την εξάπλωση του είδους. Σημείωσε ότι το Υπουργείο Περιβάλλοντος ασχολείται με το θέμα από το 2023, όταν ανάθεσε στο Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών την εκπόνηση μιας σχετικής μελέτης για το σχέδιο διαχείρισης για τον λαγοκέφαλο. Τον Οκτώβριο του 2024, ένα χρόνο ακριβώς μετά, το ΕΛΚΕΘΕ παρέδωσε αυτό το σχέδιο στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το ΥΠΑΑΤ από την πλευρά του, είπε ο κ. Καββαθάς «ως ένα έμπρακτο μέτρο στήριξης των επαγγελματιών αλιέων, πριν τρείς ημέρες εξέδωσε Πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων εφαρμογής λύσεων διαχείρισης του ξενικού είδους λαγοκέφαλος. Πρόκειται για ένα πιλοτικό πρόγραμμα συνολικού προϋπολογισμού 1,5 εκατ. ευρώ με δυνητικούς δικαιούχους τις Περιφέρειες Κρήτης και Ανατολικού Αιγαίου που έχουν και το μεγαλύτερο πρόβλημα με τους λαγοκέφαλους, εάν και πρόθεσή μας είναι να επεκταθεί και σε άλλες περιοχές Οι δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνουν την εξιδεικευμένη εξ αλίευση του λαγοκέφαλου, με την συμμετοχή επαγγελματιών αλιέων. Την συλλογή , την προσωρινή αποθήκευση, την μεταφορά και την καύση σε κλίβανο αυτών των αλιευμάτων. Τα χρήματα του προγράμματος θα δοθούν στις Περιφέρειες για να κάνουν όλες αυτές τις δράσεις. Επίσης, για πρώτη φορά, προβλέπεται και η οικονομική ενίσχυση για την εξειδικευμένη εξ αλίευση του λαγοκέφαλου η οποία φτάνει στα 5,33 ευρώ το κιλό». Το ύψος αυτής της επιδότησης, είπε ο κ. Καββαθάς «είναι κατά 52%, υψηλότερη από αυτήν που δίνει στον αλιέα η Κύπρος που μέχρι σήμερα ήταν η υψηλότερη σε ευρωπαϊκό επίπεδο για πρόγραμμα αντιμετώπισης του λαγοκέφαλου, ενώ η Τουρκία δίνει μόλις 0,74 ευρώ ανά ουρά».
Η Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) Δρ Μαρία Στουμπούδη, ενημερώνοντας την Υποεπιτροπή, επισήμανε πως η Μεσόγειος έχει τις μεγαλύτερες εισβολές ξενικών ειδών. Υπολογίζονται σε πάνω 1.000 οργανισμούς εκ των οποίων οι 500 έχουν εισβάλει μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Το κόστος τα τελευταία 30 χρόνια από αυτούς τους ξενικούς οργανισμούς για την Μεσόγειο εκτιμάται στα 27,3 δισ. δολάρια. Και ο λαγοκέφαλος είναι ένα χωροκατακτιτικό είδος που εισήλθε από την Ερυθρά Θάλασσα στην Μεσόγειο, μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Οι πρώτες καταγραφές λαγοκέφαλου στην Ελλάδα έγινε το 2005 σε Ρόδο και Κρήτη από τα τοπικά παρατήματα του ΕΛΚΕΘΕ. Από το 2007, εμφανίσθηκε και το Βόρειο Αιγαίο και σταδιακά παρατηρούμε να έχουμε μια ευρύτερη εξάπλωση του είδους και στο Ιόνιο. Απαιτείται, είπε η κυρία Στουμπούδη, να υπάρξει ακόμα περισσότερη καταγραφή και επιστημονική μελέτη σχετικά με την κατανομή του πληθυσμού τους. Από διάφορες μελέτες που έχουν γίνει σε παράκτιες χώρες της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, φαίνεται ότι ο λαγοκέφαλος έχει μια μακρά αναπαραγωγική περίοδο, αλλά υπάρχουν διαφοροποιήσεις ως προς την διάρκεια τους. Στην Ελλάδα, η αναπαραγωγή τους αρχίζει από τον Μάρτιο στην Ρόδο και τον Απρίλιο στην Κρήτη και ολοκληρώνεται τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο. Είναι ένα είδος σαρκοφάγο και ευκαιριακό (δηλ. θα φάει ότι βρει)., στην Ελλάδα κυρίως τρώει ψάρια, γαρίδες, καβούρια, σουπιές, χταπόδια, αν και εμφανίζει και κανιβαλισμό. Οι καταγραφές ως προς του θηρευτές του λαγοκέφαλου, έχουν αναφερθεί ότι είναι οι χελώνες καρέτα- καρέτα για ενήλικους λαγοκέφαλους , όπως και από ψάρια Κυνηγός και Ζαργάνα για νεαρούς λαγοκέφαλους. Η κυρία Στουμπούδη, ανέφερε ότι αυτή την στιγμή υπάρχουν μελέτες που γίνονται τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς για το πως μπορεί ο λαγοκέφαλος να αξιοποιηθεί με άλλες μορφές, ώστε να εκμεταλλευτούμε την μεγάλη αναπαραγωγή που παρουσιάζεται.
Η ερευνήτρια Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών, Δρ. Μαρία Σαλομίδη ανέφερε πως κατάγομαι από τη Σητεία, κάθε καλοκαίρι κολυμπάω ανάμεσα στους λαγοκέφαλους. Εν δυνάμει μπορεί ένα είδος να γίνει επιθετικό, δεν είναι μια συμπεριφορά η οποία είναι κανονική, δεν αντιστοιχεί πουθενά στη φυσική κατανομή του είδους, κάτι μπορεί να υπάρχει που να προκαλεί αυτά τα ελάχιστα περιστατικά. Και αυτό που θα ήθελα να μείνει στους συμπολίτες μας είναι ότι αν αυτά τα ψάρια θέλανε να μας φάνε, δεν θα είχαμε καμία τύχη και οι θάλασσές μας κάθε καλοκαίρι θα ήταν βουτηγμένες στο αίμα. Μπορούν να το κάνουν πάρα πολύ εύκολα εάν θέλουν. Πρέπει να καταλάβουμε ότι εάν κάτι έχει συμβεί είναι εξαίρεση και όχι κανόνας».
Η Διευθύντρια του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων Παρασκευή Καραχλέ αναφορικά με την απώλεια της βιοποικιλότητας, δεν φταίει μόνο ο λαγοκέφαλος, αλλά ευθύνονται πολλοί παράγοντες, όπως η κλιματική αλλαγή, τα ξενικά είδη, η υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η ρύπανση, η υπεραλίευση. Σχετικά με τις πληροφορίες που μεταφέρονται ότι στην Ιαπωνία τρώνε τους λαγοκέφαλους επισήμανε πως «δεν τρώνε αυτό το συγκεκριμένο είδος. Αυτό που τρώνε είναι ένα άλλο εντελώς είδος ψαριού. Δεν είναι καν το ίδιο γένος. Δεν είναι το ίδιο είδος. Δεν πρέπει να μείνει στην νοοτροπία του κόσμου «αφού το τρώνε οι Ιάπωνες, το εξάγουμε, ή ότι μπορούμε να το δοκιμάσουμε». Δεν το τρώμε»
Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Αθανάσιος Καββαθάς, πάντως στο πλαίσιο της συζήτησης αναφέρθηκε στην στήριξη των αλιέων, όταν αυτοί πλήττωνται από περιβαλλοντικές πιέσεις. Ειδικότερα είπε πως για πρώτη φορά καταβλήθηκαν αποζημιώσεις ύψους 41 εκατ. ευρώ σε 9.500 παράκτιους αλιείς για ζημιές που τους προκλήθηκαν από θαλάσσια προστατευόμενα είδη , όπως είναι οι φώκιες, δελφίνια και χελώνες, το 2022- 2024. Είναι σε εξέλιξη χρηματοδοτικό πρόγραμμα 16 εκατ. ευρώ που στηρίζει επενδύσεις επαγγελματιών αλιέων για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού τους, για υποδομές, ψυκτικούς μηχανισμούς, καθώς και την μεταφορά των αλιευτικών προϊόντων τους. Την προηγούμενη εβδομάδα, επίσης, ανακοινώθηκαν και μια σειρά άλλων μέτρων για την στήριξη των αλιέων, όπως η επιδότηση του αλιευτικού πετρελαίου από Απρίλιο έως Ιούνιο και οι τιμές θα είναι 16 λεπτά για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και 12 λεπτά για τον Ιούνιο, σε αντιστοιχία με το αγροτικό πετρέλαιο. Χρηματοδότηση, επίσης, θα υπάρξει και για την μείωση αλιευμάτων, λόγω της θεσμοθέτησης των Θαλασσίων Πάρκων, καθώς εκεί δεν θα επιτρέπονται ορισμένες αλιευτικές δραστηριότητες, ενώ στο πλαίσιο της Νέας Αλιευτικής Πολιτικής θα υπάρξει πρόβλεψη για τον εκσυγχρονισμό των αλιευτικών σκαφών και μέσων.