Μήνυμα υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας, της πολιτικής σταθερότητας και της συνέχισης των μεταρρυθμίσεων έστειλε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, στην πρώτη του τηλεοπτική συνέντευξη μετά την ανανέωση της θητείας του. Ο κεντρικός τραπεζίτης υπερασπίστηκε τη στρατηγική που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια για τη δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας, χαρακτήρισε την πορεία της ελληνικής οικονομίας «οικονομικό θαύμα» με βάση τη διεθνή εμπειρία, απέκλεισε τη δυνατότητα μόνιμων παροχών χωρίς εξεύρεση αντίστοιχου δημοσιονομικού χώρου και υπογράμμισε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η διατήρηση της σταθερότητας που έχει επιτευχθεί.
Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασής του στο OPEN αποτέλεσε η αναφορά στην ανάγκη διατήρησης της πολιτικής σταθερότητας, την οποία χαρακτήρισε βασική προϋπόθεση για τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας. Όπως επισήμανε, η Ελλάδα χρειάζεται σταθερές κυβερνήσεις, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, αποφεύγοντας να σχολιάσει συγκεκριμένα πολιτικά σενάρια ή ενδεχόμενες μετεκλογικές εξελίξεις. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της εξάντλησης της συνταγματικής τετραετίας, σημειώνοντας ότι οι συχνές εκλογικές αναμετρήσεις περιορίζουν τον ωφέλιμο χρόνο άσκησης κυβερνητικής πολιτικής.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, αλλά και για τα σενάρια παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου ή δυσκολίας σχηματισμού κυβέρνησης, απέφυγε να σχολιάσει συγκεκριμένες πολιτικές εξελίξεις, υπενθυμίζοντας ότι θεσμικά οι εκλογές πρέπει να διεξάγονται στο τέλος της συνταγματικής τετραετίας. Παράλληλα, σημείωσε ότι αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να μην εγκλωβιστεί η χώρα σε μια προεκλογική αντιπαράθεση που θα απομακρύνει τη συζήτηση από τις αναγκαίες οικονομικές μεταρρυθμίσεις και τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας.
Ο κ. Στουρνάρας δεν θέλησε να σχολιάσει ούτε τα σενάρια για δημιουργία νέων πολιτικών σχηματισμών ούτε τις πιθανές μετεκλογικές συνεργασίες, ωστόσο επανέλαβε ότι η Ελλάδα χρειάζεται κυβερνήσεις ικανές να λαμβάνουν αποφάσεις που διασφαλίζουν τη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι σε κρίσιμες περιόδους του παρελθόντος υπήρξαν ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις που συνέβαλαν στην παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη, εκφράζοντας την αισιοδοξία ότι το πολιτικό σύστημα έχει διδαχθεί από τα λάθη της προηγούμενης δεκαετίας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «τα παθήματα έγιναν μαθήματα», εκφράζοντας την πεποίθηση ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν ούτε οι δημοσιονομικές υπερβολές της δεκαετίας του 2000 ούτε οι εξελίξεις του πρώτου εξαμήνου του 2015.
«Η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρώπη»
Ο Γιάννης Στουρνάρας παρουσίασε μια ιδιαίτερα θετική αποτίμηση της σημερινής εικόνας της ελληνικής οικονομίας. Υποστήριξε ότι η χώρα αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 2%, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης κινείται σημαντικά χαμηλότερα, ότι το δημόσιο χρέος μειώνεται με ταχύ ρυθμό και ότι το τραπεζικό σύστημα έχει πλέον ανακτήσει τη σταθερότητά του.
Κατά τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, η βελτίωση αυτή δεν είναι τυχαία αλλά αποτελεί αποτέλεσμα της δημοσιονομικής προσαρμογής, των μεταρρυθμίσεων και της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών προς την ελληνική οικονομία. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης και ότι η χώρα δεν πρέπει να εφησυχάζει.
Η υπεράσπιση της περιόδου των μνημονίων
Ένα σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στην αποτίμηση της περιόδου της δημοσιονομικής κρίσης.
Ο διοικητής της ΤτΕ υποστήριξε ότι τα μνημόνια αποτέλεσαν μέρος της λύσης και όχι της αιτίας του προβλήματος, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς τη διεθνή χρηματοδοτική στήριξη η Ελλάδα θα είχε οδηγηθεί εκτός ευρώ και σε πολύ δυσμενέστερες οικονομικές εξελίξεις.
Μάλιστα χαρακτήρισε τη μετέπειτα πορεία της χώρας «οικονομικό θαύμα», επισημαίνοντας ότι η διεθνής οικονομική κοινότητα αναγνωρίζει πλέον την ελληνική περίπτωση ως παράδειγμα επιτυχούς δημοσιονομικής προσαρμογής και ανάκαμψης, παρά το υψηλό κοινωνικό κόστος που προηγήθηκε. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα κατάφερε να παραμείνει στην Ευρωζώνη, να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της και να επιστρέψει σε τροχιά ανάπτυξης, όταν πολλοί διεθνείς αναλυτές θεωρούσαν βέβαιη την αποτυχία της.
«Παροχές μόνο με μόνιμο δημοσιονομικό χώρο»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοποθετήσεις του σχετικά με τις προεκλογικές εξαγγελίες και τις συζητήσεις για νέες κοινωνικές παροχές.
Ο κ. Στουρνάρας ξεκαθάρισε ότι, με το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, δεν αρκεί η ύπαρξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, αλλά απαιτείται η τήρηση συγκεκριμένων ορίων στις δημόσιες δαπάνες.
Όπως εξήγησε, κάθε νέα μόνιμη παροχή προϋποθέτει είτε ισόποση μείωση άλλων δαπανών είτε μόνιμη αύξηση των δημοσίων εσόδων. Διαφορετικά, κατά την άποψή του, τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας, η οποία αποκτήθηκε με μεγάλη προσπάθεια τα προηγούμενα χρόνια.
Γιατί πρέπει να συνεχιστεί η μείωση του δημόσιου χρέους
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπερασπίστηκε επίσης τη στρατηγική της πρόωρης αποπληρωμής του δημόσιου χρέους.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους μειώνει το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, περιορίζει τα επιτόκια και δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια για μελλοντικές κοινωνικές και αναπτυξιακές παρεμβάσεις.
Όπως τόνισε, η διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη χρηματοδότηση της οικονομίας με χαμηλό κόστος και, τελικά, για τη δυνατότητα άσκησης πιο ευέλικτης δημοσιονομικής πολιτικής στο μέλλον.
Η μάχη με την ακρίβεια
Αναφερόμενος στον πληθωρισμό, ο κ. Στουρνάρας απέδωσε το μεγαλύτερο μέρος των ανατιμήσεων στις διεθνείς εξελίξεις, όπως οι επιπτώσεις της πανδημίας, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εντάσεις.
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλότερο πληθωρισμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Κατά την εκτίμησή του, αυτό συνδέεται κυρίως με τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και την αυξημένη ζήτηση, ιδιαίτερα στον τουρισμό και στις υπηρεσίες.
Παράλληλα, επισήμανε ότι σε ορισμένες αγορές υπάρχουν ενδείξεις ανεπαρκούς ανταγωνισμού και περιθώρια κέρδους που δεν δικαιολογούνται πλήρως, αφήνοντας να εννοηθεί ότι απαιτούνται παρεμβάσεις για την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη διευκόλυνση της εισόδου νέων επιχειρήσεων σε συγκεκριμένους κλάδους.
Φορολογία και φοροδιαφυγή
Ο διοικητής της ΤτΕ υποστήριξε ότι η σταδιακή μείωση της φοροδιαφυγής δημιουργεί ήδη πρόσθετα δημοσιονομικά έσοδα, επιτρέποντας τη μείωση φορολογικών συντελεστών χωρίς απώλεια εσόδων για το Δημόσιο.
Υπογράμμισε ακόμη ότι η υψηλή εξάρτηση της Ελλάδας από τους έμμεσους φόρους συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τις δυσκολίες είσπραξης των άμεσων φόρων και επανέλαβε πως όσο περιορίζεται η φοροδιαφυγή τόσο θα δημιουργούνται προϋποθέσεις για πιο ισορροπημένη φορολογική πολιτική.
Οι προκλήσεις των επόμενων ετών
Η συνέντευξη έκλεισε με αναφορές στις μακροπρόθεσμες προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας, με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο δημογραφικό πρόβλημα, στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και στην ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της παραγωγικότητας.
Το συνολικό μήνυμα του Γιάννη Στουρνάρα ήταν ότι η χώρα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της κρίσης, όμως η διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας δεν είναι δεδομένη. Όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις του, η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, η δημοσιονομική υπευθυνότητα, η ενίσχυση του ανταγωνισμού και η πολιτική σταθερότητα αποτελούν, κατά την εκτίμησή του, τις βασικές προϋποθέσεις ώστε η ελληνική οικονομία να διατηρήσει την αξιοπιστία της και να συνεχίσει να συγκλίνει με τις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης.