Η στρατηγική σχέση Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, οι περιφερειακές εξελίξεις και ο κρίσιμος ρόλος της ενέργειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της άτυπης Τριμερούς Συνόδου που πραγματοποιήθηκε στο Ελ Αλαμέιν, με τη συμμετοχή του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
Οι τρεις ηγέτες επαναβεβαίωσαν τη στρατηγική συνεργασία των τριών χωρών, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει ενισχυθεί σημαντικά, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών γεωπολιτικών ανακατατάξεων και προκλήσεων.
Στην ατζέντα της συνάντησης βρέθηκαν οι διμερείς και τριμερείς σχέσεις, οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και τα ενεργειακά, με ιδιαίτερη έμφαση στην ηλεκτρική διασύνδεση της Αιγύπτου με την Ελλάδα και, μέσω αυτής, με την ευρωπαϊκή αγορά.
Μητσοτάκης: Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν – Ο διάλογος δεν σημαίνει υποχωρητικότητα και ανοχή σε τετελεσμένα
Στη στρατηγική σημασία της τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου, αλλά και στις μεγάλες περιφερειακές προκλήσεις, αναφέρθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το Ελ Αλαμέιν, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση άτυπη αλλά ουσιαστική και συνέχεια της επιτυχημένης Συνόδου του Καΐρου. Η συνεργασία των τριών χωρών, όπως είπε, ξεκίνησε πριν από 12 χρόνια και αποτελεί «θετικό υπόδειγμα» σταθερότητας και ευημερίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη Γάζα, επαναλαμβάνοντας τη στήριξη της Ελλάδας σε μια δίκαιη ειρήνη στη βάση της λύσης των δύο κρατών. Ως άμεσες προτεραιότητες έθεσε την εφαρμογή της δεύτερης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, τον αφοπλισμό της Χαμάς και την απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, υπογραμμίζοντας παράλληλα τον «αναντικατάστατο ρόλο» της Αιγύπτου στην επόμενη ημέρα.
Για τον Λίβανο, τάχθηκε υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της χώρας, ενώ αναφέρθηκε στη στήριξη της Ελλάδας στις Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου. Σε ό,τι αφορά τη Λιβύη, επανέλαβε τη στήριξη στην ενότητα της χώρας και σε μια πολιτική διαδικασία υπό τον ΟΗΕ, χωρίς ξένες παρεμβάσεις, που θα οδηγήσει σε ελεύθερες και συμπεριληπτικές εκλογές. Παράλληλα, έθεσε ως προτεραιότητα τον περιορισμό των παράτυπων μεταναστευτικών ροών από την ανατολική Λιβύη προς την Ελλάδα.
Κυπριακό, θαλάσσια ασφάλεια και Διεθνές Δίκαιο
Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε την πλήρη στήριξη της Ελλάδας σε μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα συμβάλει στην ειρήνη και τη σταθερότητα ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, προαναγγέλλοντας πρωτοβουλίες της Ελλάδας κατά την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Οκτώβριο. Όπως τόνισε, «η ελεύθερη κίνηση στη θάλασσα αποτελεί προϋπόθεση για την πρόοδο και την ανάπτυξη».
Αναφερόμενος στις θαλάσσιες ζώνες, υπογράμμισε ότι η οριοθέτηση μπορεί να επιτυγχάνεται μέσω διαλόγου και με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, φέρνοντας ως παράδειγμα τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ.
«Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι επιδιώκει τη σταθερότητα «μέσα από λειτουργικές σχέσεις καλής γειτονίας, πάντα με βάση το διεθνές δίκαιο». Ξεκαθάρισε, ωστόσο, πως «σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμιά περίπτωση υποχωρητικότητα, ούτε ανοχή σε τετελεσμένα».
Ενέργεια και σύνδεση με την Ευρώπη
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η ενεργειακή συνεργασία, με τον πρωθυπουργό να χαρακτηρίζει στρατηγικής σημασίας την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου, η οποία μπορεί να μεταφέρει ανανεώσιμη ενέργεια προς την Ευρώπη και να αναδείξει την Ανατολική Μεσόγειο σε ενεργειακή γέφυρα μεταξύ Βόρειας Αφρικής και Ευρώπης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην αξιοποίηση του κυπριακού φυσικού αερίου μέσω των αιγυπτιακών υποδομών και στη μεταφορά του προς τις ευρωπαϊκές αγορές μέσω Ελλάδας και του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε, τέλος, την ευρωπαϊκή διάσταση της συνεργασίας, σημειώνοντας ότι Ελλάδα και Κύπρος πρωτοστάτησαν στην αναβάθμιση των σχέσεων ΕΕ-Αιγύπτου, καθώς μια ισχυρή σχέση με το Κάιρο αποτελεί, όπως είπε, «επένδυση στη σταθερότητα και στην ευημερία» της κοινής γειτονιάς.
Χριστοδουλίδης: Επιδιώκουμε μια ειρηνική Ανατολική Μεσόγειο με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι «από το 2014 έχουμε οικοδομήσει ένα σταθερό σχήμα, το οποίο εδράζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, σε κοινούς στόχους, κοινές επιδιώξεις και ενισχύεται συνεχώς». Πρόσθεσε ότι το σχήμα αυτό εδράζεται σε μια θετική προσέγγιση, στηριζόμενη σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: σταθερότητα, ασφάλεια, συνδεσιμότητα και συνεργασία στην ευρύτερη περιοχή».
Ο πρόεδρος της Κύπρου ανέφερε ότι οι τρεις ηγέτες αντάλλαξαν απόψεις για τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή και προχωρήσαμε σε μια επισκόπηση της τριμερούς μας συνεργασίας, η οποία εμβαθύνεται και επεκτείνεται σε όλους τους τομείς».
Την ίδια ώρα, επισήμανε ότι οι χώρες μας επιδιώκουν μια ειρηνική και σταθερή Ανατολική Μεσόγειο και ευρύτερη Μέση Ανατολή, η οποία θα χαρακτηρίζεται από συνεργασία, σταθερότητα, σχέσεις καλής γειτονίας και σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου. Σε αυτό το πλαίσιο εντασσόμαστε ξεκάθαρα υπέρ του τερματισμού των εχθροπραξιών και υπέρ της αποκλιμάκωσης και της ειρηνικής επίλυσης των όποιων διαφορών.
Αλ Σίσι: Η κοινή βούληση Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου μπορεί να εδραιώσει την ειρήνη στην περιοχή
Στη στρατηγική σημασία της τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου αναφέρθηκε ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Αμπνέλ Φατάχ αλ Σίσι, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία των τριών χωρών αποτελεί πρότυπο περιφερειακού συντονισμού και μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της σταθερότητας και της ειρήνης.
Ο κ. αλ Σίσι έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ενεργειακό τομέα, σημειώνοντας ότι η ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα αποτελεί σημαντικό έργο για την περιφερειακή ενεργειακή ολοκλήρωση. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συνεργασία με την Κύπρο για το φυσικό αέριο και τη μεταφορά του μέσω των αιγυπτιακών υποδομών προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Στο οικονομικό πεδίο, τόνισε τις δυνατότητες ενίσχυσης των επενδύσεων στους τομείς της τεχνολογίας, του τουρισμού, της βιομηχανίας, της υγείας, της εκπαίδευσης και των υποδομών.
Ο Αιγύπτιος Πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στις περιφερειακές εξελίξεις, εκφράζοντας τη στήριξη της Αιγύπτου στην αποκλιμάκωση και την προώθηση πολιτικών λύσεων. Για το Παλαιστινιακό, επανέλαβε την απόρριψη κάθε προσπάθειας εκτοπισμού των Παλαιστινίων και υποστήριξε τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη πολιτικής λύσης στη Λιβύη, αποχώρησης των ξένων δυνάμεων και διαφύλαξης της ενότητας και εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας. Αναφορά έγινε ακόμη στην κατάσταση στο Σουδάν και στις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα.
Κλείνοντας, ο Αλ Σίσι επανέλαβε τη δέσμευση των τριών χωρών να ενισχύσουν περαιτέρω το πλαίσιο συνεργασίας τους, με στόχο τη σταθερότητα και την ανάπτυξη στην περιοχή.
Η κατ’ ιδίαν συνάντηση Μητσοτάκη – Αλ Σίσι
Πριν από την έναρξη της Τριμερούς, ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στο αεροδρόμιο του Ελ Αλαμέιν.
Τον Κυριάκο Μητσοτάκη υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο ο υπουργός Ενέργειας της Αιγύπτου, γεγονός που αποτυπώνει και τη βαρύτητα που δίνεται στην ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το σχέδιο για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης, μέσω του οποίου θα μπορεί να μεταφέρεται ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και την Ευρώπη. Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα.