“Τα μνημεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου”, επισήμανε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας παρουσία και του πρωθυπουργού της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, στην τελετή υπογραφής πρωτοκόλλου για την παράδοση-παραλαβή κειμηλίων μεταξύ των δύο χωρών, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
“Θεμελιώνουμε κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή πολιτιστική ανταλλαγή”, είπε και εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συνεργασία θα συνεχιστεί για την επιστροφή και άλλων κειμηλίων.
Ταυτόχρονα ο κ. Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, λέγοντας ότι “ήρθε η ώρα της δικαιοσύνης”.
Το Πρωτόκολλο υπέγραψαν και οι υπουργοί Πολιτισμού της Ελλάδας Λίνα Μενδώνη και της Βουλγαρίας Εφτίμ Μιλόσεφ.
Πριν την έναρξη της εκδήλωσης ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ξεναγήθηκε στην έκθεση των κειμηλίων που επιστράφηκαν από τη Βουλγαρία. Η έκθεση αυτή φιλοξενείται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και θα λειτουργήσει μέχρι τις 5 Νοεμβρίου.
ΝΩΡΙΤΕΡΑ
Έναν αιώνα και πλέον μετά την αφαίρεσή τους, 48 ιερά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα. Σήμερα το πρωί (10:30), στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, υπογράφονται τα πρωτόκολλα για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Στην τελετή θα παρευρεθούν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του Ρούμεν Ράντεφ.
Η τελετή ολοκληρώνει το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η Λίνα Μενδώνη και ο Εφτίμ Μιλόσεφ. Προηγήθηκαν πολυετείς και συστηματικές διαπραγματεύσεις από την πλευρά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού.
Τα κειμήλια που επιστρέφουν είχαν αφαιρεθεί το 1917, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και από τότε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 2026 θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Στη συνέχεια θα παραδοθούν οριστικά στις Μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.
Η συμφωνία προβλέπει ανταλλαγή. Η ελληνική πλευρά θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014), καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα ευρήματα είχε φέρει στο φως το 1965 ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Με ανακοίνωσή της, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε την ιδιαίτερη ικανοποίησή της και χαιρέτισε την επιστροφή των 48 κειμηλίων «ύστερα από έναν και πλέον αιώνα» και πολυετείς, επίπονες διαπραγματεύσεις. Χαρακτήρισε τη συμφωνία επιτυχία για την πατρίδα, που αντανακλά τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας για την επίτευξη εθνικών στόχων.
Η Σύνοδος εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι το Μνημόνιο θα είναι «μόνον η καλή αρχή» και ότι θα ακολουθήσουν συμφωνίες για την επιστροφή και των υπόλοιπων εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από ναούς, μονές και άλλους χώρους της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Θερμά συγχαρητήρια απηύθυνε στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις επίμονες προσπάθειές τους. Με ιδιαίτερη συγκίνηση μνημόνευσε τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο χαρακτήρισε «αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη» του εγχειρήματος.
Όπως τονίζει το υπουργείο Πολιτισμού, η σημερινή υπογραφή δεν σημαίνει το τέλος της διαδικασίας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επόμενη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος, που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα.