Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου μπαίνει σε τροχιά επανεκκίνησης, με την 26η Οκτωβρίου να αναφέρεται ως πιθανό ορόσημο για την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στην περιοχή ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου. Το Great Sea Interconnector (GSI), που έμεινε παγωμένο για μήνες, δοκιμάζεται ταυτόχρονα σε τρία μέτωπα, το γεωπολιτικό, το μετοχικό και το χρηματοδοτικό.
NAVTEX εντός ημερών, χωρίς αίτημα άδειας
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών βυθού αναμένεται μέσα στις επόμενες ημέρες. Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι θα υπάρξει γνωστοποίηση των εργασιών, όχι όμως αίτημα άδειας προς την Τουρκία. Η Άγκυρα, με ανακοινώσεις του υπουργείου Άμυνας στις 24 Σεπτεμβρίου και την 1η Οκτωβρίου, επιμένει ότι η πόντιση καλωδίων και οι έρευνες στις περιοχές που η ίδια θεωρεί αμφισβητούμενες πρέπει να συντονίζονται εκ των προτέρων μαζί της.
Η διαφορά ανάμεσα στη «γνωστοποίηση» και στον «συντονισμό» είναι η ουσία της διαπραγμάτευσης. Αθήνα και Παρίσι αναζητούν διατύπωση που θα επιτρέψει στα πλοία να δουλέψουν χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο αναγνώρισης τουρκικών δικαιωμάτων στον βυθό.
Η Nexans κρατά αποστάσεις από τα πολιτικά
Στις 7 Οκτωβρίου η γαλλική Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου με σύμβαση 1,43 δισ. ευρώ, διέψευσε ότι έχει πραγματοποιήσει ή ότι σχεδιάζει επαφή με τις τουρκικές αρχές για τις εργασίες. Η εταιρεία δήλωσε ότι συνεργάζεται με τον φορέα υλοποίησης και με τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, όπως ορίζει η σύμβασή της, και ότι δεν λαμβάνει θέση σε πολιτικά και γεωπολιτικά ζητήματα. Παράλληλα επιβεβαίωσε ότι συνεχίζει να στηρίζει την υλοποίηση του έργου.
Το νέο μετοχικό σχήμα με τη Meridiam
Στο εταιρικό σκέλος, η γαλλική Meridiam αναμένεται να αποκτήσει το 66% του GSI. Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει φορέας υλοποίησης και στρατηγικός μέτοχος, με την τεχνική ηγεσία στη φάση της κατασκευής και με τη λειτουργία της διασύνδεσης μετά την ολοκλήρωσή της. Η Meridiam έχει θέσει προαπαιτούμενα για να κλείσει η συμφωνία, με βασικότερο την επανέναρξη των ερευνών βυθού. Οι ρυθμιστικές αρχές ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου έχουν ζητήσει από τον ΑΔΜΗΕ, με επιστολές στις 28 Αυγούστου, διευκρινίσεις για το νέο ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Η χρηματοδότηση μένει ο κρίσιμος κρίκος
Ακόμη και αν οι έρευνες ολοκληρωθούν, το έργο δεν περνά αυτόματα στην κατασκευή. Η Λευκωσία περιμένει τη μελέτη δέουσας επιμέλειας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, που θα δείξει το τελικό κόστος και τον τρόπο χρηματοδότησης. Από το πόρισμα εξαρτάται και η καταβολή των 25 εκατ. ευρώ που η ΡΑΕΚ έχει αναγνωρίσει ως έσοδο του ΑΔΜΗΕ για το 2025, καθώς και του αντίστοιχου ποσού για το 2026.
Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός έχει δηλώσει ότι το κόστος δεν πρέπει να μετακυλιστεί στους λογαριασμούς των καταναλωτών και ότι, αν ο προϋπολογισμός αποδειχθεί υψηλός, θα χρειαστούν πρόσθετοι επενδυτές. Το θέμα συζητήθηκε στις 6 Οκτωβρίου στη συνάντησή του με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου.
Τι να περιμένουμε
Τα επόμενα βήματα είναι συγκεκριμένα. Πρώτα η έκδοση της NAVTEX και η στάση της Άγκυρας απέναντί της. Έπειτα η επιστροφή των πλοίων, που θεωρείται το πρώτο πραγματικό τεστ για τη νέα εταιρική και πολιτική ισορροπία. Τέλος, το πόρισμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, χωρίς το οποίο δεν κλειδώνει ούτε η συμφωνία με τη Meridiam ούτε το χρηματοδοτικό σχήμα. Για τις τράπεζες και τους επενδυτές, το GSI παραμένει έργο με υπογεγραμμένη σύμβαση κατασκευής αλλά χωρίς οριστική απόφαση χρηματοδότησης.
