Μια ομιλία χωρίς αφίσες και χωρίς ενοχές· ο CEO της Πειραιώς μίλησε για τη Μεσόγειο στη γλώσσα του ισολογισμού, και αυτό από μόνο του είναι είδηση.
Υπάρχει ένα είδος ομιλίας που το έχουμε ακούσει τόσες φορές ώστε θα μπορούσαμε να το απαγγείλουμε μαζί με τον ομιλητή. Τρία λεπτά για τον πλανήτη, δύο για τις «προκλήσεις», ένα για τη «συνεργασία», ένα χειροκρότημα και όλοι στον μπουφέ. Η συνδιάσκεψη του UNEP FI για τη Μεσόγειο, που φιλοξένησε η Αθήνα, είχε όλα τα φόντα να είναι άλλη μία τέτοια περίσταση. Δεν ήταν, και αυτό οφείλεται σε μία και μόνη φράση του Χρήστου Μεγάλου. «Οι κλιματικοί και φυσικοί κίνδυνοι έχουν μετατραπεί σε οικονομικούς κινδύνους.»
Ακούγεται απλό. Δεν είναι. Είναι η φράση που ένας credit officer γράφει στο περιθώριο ενός φακέλου, όχι η φράση που τυπώνεται σε αφίσα. Και η διαφορά είναι ολόκληρη η διαφορά. Όσο η κλιματική αλλαγή ήταν ηθικό ζήτημα, η αντιμετώπισή της ήταν θέμα καλής θέλησης και άρα προαιρετική. Από τη στιγμή που γίνεται πιστωτικός κίνδυνος, γίνεται υποχρεωτική, γιατί κανένας τραπεζίτης δεν χρηματοδοτεί ξενοδοχείο σε παραλία που την τρώει η θάλασσα και κανένας ασφαλιστής δεν ασφαλίζει αγρόκτημα που καίγεται κάθε Αύγουστο.
Η Μεσόγειος δεν θέλει δικηγόρο, θέλει δανειστή
Το δεύτερο σημείο που αξίζει να κρατήσει κανείς ήρθε λίγο αργότερα. Το καθήκον μας, είπε ο κ. Μεγάλου, δεν είναι να υπερασπιστούμε τη Μεσόγειο απέναντι στην αλλαγή, είναι να χρηματοδοτήσουμε ένα πιο ισχυρό μέλλον για αυτήν. Εδώ βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε μια ΜΚΟ και σε μια τράπεζα. Η υπεράσπιση κοστίζει. Η χρηματοδότηση αποδίδει. Η Μεσόγειος έχει ήλιο, άνεμο, λιμάνια, γεωγραφία και μια επιχειρηματική παράδοση που επιβίωσε από αυτοκρατορίες, μνημόνια και capital controls. Αυτό που δεν είχε ποτέ αρκετό ήταν κεφάλαιο με υπομονή. Ένας τραπεζίτης που λέει ότι σκοπεύει να το προσφέρει, αντί να την αποχαιρετήσει με λόγια συμπάθειας, αξίζει τουλάχιστον να ακουστεί.
Το ESG που δεν μετρά τον λογαριασμό του αερίου
Και εδώ έρχεται η καυστική πλευρά της ιστορίας, η οποία δεν αφορά την Πειραιώς αλλά την Ευρώπη. Επί χρόνια οι Βρυξέλλες παρουσίαζαν τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα σαν δίλημμα, σαν να έπρεπε να διαλέξεις ανάμεσα στον πλανήτη και στη δουλειά σου. Ο Μεγάλου είπε ευθέως ότι δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι. Ο Θεόδωρος Τζούρος, επικεφαλής corporate και investment banking της τράπεζας, έβαλε και το νούμερο που κάνει τη συζήτηση ενοχλητική. Η τιμή του φυσικού αερίου, κατά τα λεγόμενά του, ανέβηκε φέτος 180% στην Ευρώπη, ενώ στις ΗΠΑ βρίσκεται στο ένα δέκατο.
Δεν χρειάζεται διδακτορικό για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει αυτό. Δεν απανθρακώνεις μια βιομηχανία που έχει ήδη μετακομίσει στο Τέξας. Το ESG που λειτουργεί ως λίστα με τετραγωνάκια, όπου η επιχείρηση πληρώνει συμβούλους για να αποδείξει ότι είναι καλό παιδί ενώ ο λογαριασμός της ενέργειας την πνίγει, δεν σώζει ούτε τον πλανήτη ούτε τον ισολογισμό. Απλώς παράγει εκθέσεις. Το ότι η πρόταση για επαναπροσδιορισμό του ESG ήρθε από τράπεζα και όχι από κάποιο think tank είναι καλό σημάδι. Οι τράπεζες, σε αντίθεση με τα think tank, πληρώνουν το κόστος των λαθών τους.
Το χρήμα υπάρχει, τα έργα λείπουν
Ο κ. Μεγάλου είπε και κάτι που λίγοι ομιλητές τολμούν να πουν δημόσια. Η διαθεσιμότητα κεφαλαίων δεν αρκεί. Χρειάζονται αξιόπιστα επενδυτικά σχέδια, σωστός επιμερισμός κινδύνου, καλύτερη πληροφόρηση. Μεταφρασμένο στα ελληνικά της αγοράς, αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα της χώρας δεν είναι πια η έλλειψη ρευστότητας. Είναι η έλλειψη bankable έργων. Υπάρχουν ευρωπαϊκοί πόροι, υπάρχει τραπεζική ρευστότητα, υπάρχουν επενδυτές που ψάχνουν απόδοση. Αυτό που λείπει συχνά είναι ο φάκελος που να στέκεται, ο εγγυητής που να υπογράφει και η άδεια που να εκδίδεται πριν αλλάξει η κυβέρνηση. Ένας τραπεζίτης που το λέει καθαρά, χωρίς να κρυφτεί πίσω από τη «συνεργασία των φορέων», μας κάνει χάρη.
Και τώρα, το loan book
Μένει η φράση που υπογράμμισε. «Στην Πειραιώς, σκοπεύουμε να διαδραματίσουμε τον δικό μας ρόλο.» Ωραία. Οι προθέσεις είναι δωρεάν, οι εκταμιεύσεις όχι. Ο ρόλος αυτός θα μετρηθεί στις επόμενες οικονομικές καταστάσεις, στο μέγεθος των πράσινων γραμμών χρηματοδότησης, στα spreads που θα δοθούν σε έργα ΑΠΕ και υποδομών, στο αν τα ξενοδοχεία που θα χρηματοδοτηθούν θα έχουν σχέδιο για το 2040 και όχι μόνο για το επόμενο καλοκαίρι. Η αγορά έχει καλή μνήμη και καλύτερο υπολογιστή.
Ο Μεγάλου ζήτησε τη μετάβαση από τις γενικές διακηρύξεις σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Η βιομηχανία των συνεδρίων δεν θα χαρεί με αυτή τη διατύπωση, γιατί ζει από τις γενικές διακηρύξεις. Εμείς θα χαρούμε, υπό έναν όρο. Να ισχύσει και για τον ίδιο. Αν η Μεσόγειος έχει μέλλον, δεν θα το χρωστά σε κανένα μανιφέστο. Θα το χρωστά σε δάνεια που δόθηκαν σωστά, σε κινδύνους που τιμολογήθηκαν σωστά και σε τραπεζίτες που είπαν το αυτονόητο την ώρα που οι άλλοι το απέφευγαν. Για αυτή τη φορά, ένας το είπε.
