Η ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο, με έμφαση στις παραγωγικές επενδύσεις, τις μεταφορικές και ενεργειακές υποδομές, το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και την αποκατάσταση ουσιαστικών κινήτρων για τη βιομηχανία, βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης με θέμα «Βιομηχανία, μεταποίηση και παραγωγικές επενδύσεις: Η νέα ταυτότητα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης». Η συζήτηση που οργανώθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου: «Ανατολική Μακεδονία & Θράκη 2030: Σύνορα Ανάπτυξης, Ενέργειας και Δημοκρατίας» που πραγματοποιείται στην Κομοτηνή.
Εκπρόσωποι της βιομηχανίας, των εξαγωγικών επιχειρήσεων, του ΣΕΒ και του ΣΕΒΕ, καθώς και ο βουλευτής Β΄ Θεσσαλονίκης και πρώην αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτης Φάμελλος, ανέδειξαν τις δυνατότητες, αλλά και τις χρόνιες αδυναμίες της περιοχής. Παρά τις σημαντικές επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί και την εξαγωγική δυναμική ορισμένων επιχειρήσεων, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη εξακολουθεί, όπως επισημάνθηκε, να αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια: ελλιπείς υποδομές, υψηλό ενεργειακό και μεταφορικό κόστος, έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και περιορισμένα κίνητρα για την προσέλκυση νέων παραγωγικών μονάδων.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η περιοχή διαθέτει παραγωγικό δυναμικό και σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία όμως δεν αξιοποιούνται στον βαθμό που θα μπορούσαν. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πώς θα διατηρηθούν οι υφιστάμενες επιχειρήσεις, αλλά κυρίως πώς θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την προσέλκυση νέων επενδύσεων.
ΣΕΒ: Παραγωγικότητα, ενέργεια και δεξιότητες οι τρεις μεγάλες προκλήσεις
Ο γενικός διευθυντής του ΣΕΒ, Γιώργος Χριστόπουλος, έθεσε ως αφετηρία της συζήτησης τη χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα έχει άμεσες συνέπειες στους μισθούς και είναι εντονότερο στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Όπως ανέφερε, η χαμηλή παραγωγικότητα συνδέεται με το έλλειμμα επενδυμένου κεφαλαίου που άφησε πίσω της η οικονομική κρίση. Η χώρα δεν έχει ακόμη ανακτήσει πλήρως τις απώλειες εκείνης της περιόδου, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνέχιση της επενδυτικής προσπάθειας και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο ΣΕΒ προτείνει, μάλιστα, η αύξηση της παραγωγικότητας να αποτελέσει βασικό κριτήριο για τη χορήγηση επενδυτικών ενισχύσεων, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο του Αναπτυξιακού Νόμου.
Δεύτερο κρίσιμο ζήτημα είναι το ενεργειακό κόστος. Ο κ. Χριστόπουλος χαρακτήρισε το πρόβλημα δομικό, υπογραμμίζοντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενο φυσικό αέριο διατηρεί υψηλές τις τιμές, ακόμη και όταν αυξάνονται οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ζήτησε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να μπορούν να στηρίζονται οι επιχειρήσεις σε περιόδους παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.
Η τρίτη πρόκληση αφορά την έλλειψη τεχνικών δεξιοτήτων. Όπως σημείωσε, πολλές επιχειρήσεις επιθυμούν να επενδύσουν, αλλά δεν βρίσκουν το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στο πρόγραμμα Skills for Jobs, μέσω του οποίου ο ΣΕΒ επιχειρεί να συνδέσει τις πραγματικές ανάγκες της βιομηχανίας με την κατάρτιση εργαζομένων. Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στην ενδοεπιχειρησιακή εκπαίδευση, με ενεργή συμμετοχή και επενδύσεις των ίδιων των επιχειρήσεων.
ΣΕΒΕ: Το έλλειμμα υποδομών περιορίζει την εξαγωγική δυναμική
Από την πλευρά του, ο Ευθύμιος Κωνσταντόπουλος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒΕ και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Ακρίτας, επέλεξε να εστιάσει στις υποδομές.
Παρουσίασε στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία οι εξαγωγές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αυξάνονταν τα προηγούμενα χρόνια με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 3%, ενώ το 2025 αποτέλεσε την πρώτη χρονιά χωρίς αύξηση, αλλά και την πρώτη κατά την οποία καταγράφηκε αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο. Το μερίδιο της περιφέρειας στο σύνολο των ελληνικών εξαγωγών ανέρχεται μόλις στο 2,4%. Ο ίδιος περιέγραψε μια πραγματικότητα που, όπως είπε, δεν συνάδει με τις ανάγκες μιας σύγχρονης παραγωγικής οικονομίας. Οι συχνές πτώσεις τάσης και οι διακοπές στην ηλεκτροδότηση δημιουργούν προβλήματα στη λειτουργία των επιχειρήσεων, ενώ οι επενδύσεις στα ενεργειακά δίκτυα της περιοχής μετατίθενται διαρκώς προς το μέλλον. Εξίσου προβληματική είναι η κατάσταση στις συνδυασμένες μεταφορές. Η απουσία λειτουργικού σιδηροδρόμου και οι ελλείψεις σε εξοπλισμό στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης επιβαρύνουν τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ενδεικτικά, ανέφερε ότι για τη φόρτωση ενός πλοίου απαιτείται ακόμη και η μεταφορά εξοπλισμού από τις ίδιες τις επιχειρήσεις.
«Η υπομονή όλων έχει ξεπεραστεί», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμά του, ζητώντας να δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις για ενεργειακή ανθεκτικότητα και σύγχρονες μεταφορικές υποδομές.
JTI Hellas: Επενδύσεις 40 εκατ. δολ. και εξαγωγές στο 74% της παραγωγής
Την έμπρακτη συμβολή της βιομηχανίας στην τοπική οικονομία ανέδειξε ο Παναγιώτης Σκευοφύλαξ, υπεύθυνος εταιρικών υποθέσεων και επικοινωνίας της JTI Ελλάς, παρουσιάζοντας την πορεία του εργοστασίου της ιστορικής ΣΕΚΑΠ στην Ξάνθη.
Από την εξαγορά του εργοστασίου το 2018, έχουν επενδυθεί περισσότερα από 40 εκατ. δολάρια για τον εκσυγχρονισμό του. Το αποτέλεσμα είναι ότι η εξαγωγική του δυνατότητα έχει υπερτριπλασιαστεί, ενώ σήμερα το 74% της παραγωγής κατευθύνεται σε οκτώ μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές. Ο κ. Σκευοφύλαξ υπογράμμισε ότι οι επενδύσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως οικονομικά μεγέθη, αλλά κυρίως ως επενδύσεις στους ανθρώπους. Η δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας, οι αξιοπρεπείς αμοιβές και η επαγγελματική προοπτική συμβάλλουν στη συγκράτηση του πληθυσμού και μπορούν να αποτελέσουν μέρος της προσπάθειας αντιμετώπισης της δημογραφικής συρρίκνωσης.
Η JTI απασχολεί περισσότερους από 200 άμεσα εργαζομένους, ενώ διατηρεί σχέσεις με ένα ευρύτερο παραγωγικό δίκτυο, στο οποίο περιλαμβάνονται και καπνοκαλλιεργητές. Το επόμενο βήμα, όπως σημείωσε, είναι η προσέλκυση εργαζομένων όχι μόνο από την ευρύτερη περιοχή, αλλά και από άλλες περιοχές της Ελλάδας, ώστε η επένδυση να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική.
Interplast: Η ΒΙΠΕ Κομοτηνής διαθέτει χώρο, αλλά χρειάζεται επενδυτές
Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση, ο πρόεδρος της Interplast ΑΕ, Τάσος Ριζόπουλος, ανέδειξε το αναπτυξιακό παράδοξο της Βιομηχανικής Περιοχής Κομοτηνής. Η εταιρεία συμπληρώνει 28 χρόνια παρουσίας στην περιοχή, απασχολώντας 145 εργαζομένους στην Κομοτηνή και τη Ροδόπη και άλλους 50 σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Παρά την ανάπτυξη και την ενίσχυση της εξαγωγικής δραστηριότητας, ο ίδιος θεωρεί ότι η βιομηχανική δυναμική της περιοχής παραμένει αναξιοποίητη. Όπως ανέφερε, από τα περίπου 4.500 στρέμματα της ΒΙΠΕ Κομοτηνής αξιοποιούνται μόλις τα 600. «Υπάρχουν οικόπεδα και δεν υπάρχουν επενδυτές», σημείωσε χαρακτηριστικά, θέτοντας το ερώτημα πώς θα προσελκυστούν νέες επιχειρήσεις.
Ο κ. Ριζόπουλος υπενθύμισε ότι η δική του εταιρεία επέλεξε τη Θράκη χάρη στα ισχυρά επενδυτικά κίνητρα της εποχής, όταν η επιχορήγηση έφθανε το 62%, έναντι 25% στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα, όμως, υποστήριξε ότι η εξίσωση των φορολογικών απαλλαγών μεταξύ Θράκης και Θεσσαλονίκης αφαιρεί ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα από την περιοχή.
Κατέθεσε, μάλιστα, τρεις συγκεκριμένες προτάσεις: επαναφορά του 12% για το μισθολογικό κόστος, δημιουργία διακριτών γεωγραφικών ζωνών στον Αναπτυξιακό Νόμο με ευνοϊκότερους όρους για τη Θράκη και μηδενισμό της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις της περιοχής.
Όπως υποστήριξε, τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ουσιαστικό σήμα προς τις επιχειρήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο να μεταφέρουν ή να δημιουργήσουν παραγωγική δραστηριότητα στη Θράκη.
Χαρτοποιία Elina: Κίνδυνος κατάρρευσης του βιομηχανικού οικοσυστήματος
Στο ζήτημα των υποδομών, αλλά και στην ανάγκη διατήρησης ενός ολοκληρωμένου βιομηχανικού οικοσυστήματος, εστίασε ο διευθύνων σύμβουλος της Χαρτοποιίας Κομοτηνής Elina, Πάρης Γραβουνιώτης.
Η οικογενειακή επιχείρηση δραστηριοποιείται στην περιοχή εδώ και 50 χρόνια και κατάφερε να μετατρέψει τη γεωγραφική της απομόνωση σε εξαγωγική ευκαιρία. Το ποσοστό των εξαγωγών της αυξήθηκε από 15% σε 60%-70%. Ωστόσο, το υψηλό μεταφορικό κόστος και η απουσία κατάλληλων υποδομών περιορίζουν τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Όπως ανέφερε, η επιχείρηση δέχεται ενδιαφέρον ακόμη και από αγορές της Λατινικής Αμερικής και της Ρουμανίας, χωρίς να μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά, λόγω των προβλημάτων στους μεταφορικούς διαδρόμους και της εξάρτησης από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Πέρα όμως από τις υποδομές, ο κ. Γραβουνιώτης έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την απώλεια τεχνικών δεξιοτήτων. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται πλέον να βρουν ηλεκτρολόγους, τεχνίτες και εξειδικευμένα συνεργεία, με αποτέλεσμα ακόμη και οι προγραμματισμένες επενδύσεις να καθυστερούν. «Είμαστε στο παρά πέντε, αν όχι και στο και πέντε», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι η σταδιακή απώλεια επιχειρήσεων και ειδικευμένων εργαζομένων μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση ολόκληρου του παραγωγικού οικοσυστήματος.
Παράλληλα, ζήτησε μεγαλύτερη συσπείρωση των επιχειρηματιών της περιφέρειας, ώστε να διεκδικούν από κοινού λύσεις. Πρότεινε, μεταξύ άλλων, τη διαμόρφωση ενός ειδικού χερσαίου μεταφορικού ισοδυνάμου για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν ευρωπαϊκά επιχειρήματα για τη διεκδίκησή του.
Φάμελλος: Χωρίς αναπτυξιακό σχέδιο δεν υπάρχει παραγωγική προοπτική
Στην ανάγκη αλλαγής του συνολικού οικονομικού και πολιτικού σχεδιασμού αναφέρθηκε ο Σωκράτης Φάμελλος, συνδέοντας την παραγωγική ανάπτυξη με την ενεργειακή ασφάλεια, τις υποδομές, τη θεσμική λειτουργία και την αποκέντρωση.
Όπως υποστήριξε, οι παραγωγικές επενδύσεις χρειάζονται πρωτίστως ασφάλεια, την οποία απειλούν οι γεωπολιτικές, κλιματικές και ενεργειακές κρίσεις. Παράλληλα, έθεσε ζητήματα υψηλού χρηματοδοτικού κόστους, συγκέντρωσης της αγοράς και περιορισμένου ανταγωνισμού στον τραπεζικό και ενεργειακό τομέα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην απουσία σιδηροδρομικής σύνδεσης της Κομοτηνής, της Ξάνθης και της Αλεξανδρούπολης, χαρακτηρίζοντας την καθυστέρηση πολιτική επιλογή. Το ίδιο, όπως είπε, ισχύει και για το χερσαίο μεταφορικό ισοδύναμο, το οποίο είχε εξαγγελθεί αλλά δεν υλοποιήθηκε.
Αναφερόμενος στις άμεσες ξένες επενδύσεις, υποστήριξε ότι το 2025 το 62% αφορούσε εξαγορές μετοχών, το 16% επενδύσεις σε ακίνητα και μόλις το 3% τη μεταποίηση. Κατά την άποψή του, η χώρα χρειάζεται επενδύσεις που ενισχύουν πραγματικά την παραγωγή και την προστιθέμενη αξία. Παράλληλα, συνέδεσε το ενεργειακό κόστος με την απουσία επαρκών επενδύσεων στην αποθήκευση ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι σημαντικές ποσότητες φθηνής πράσινης ενέργειας χάνονται, αντί να αξιοποιούνται προς όφελος της βιομηχανίας και των καταναλωτών.
Στην κατακλείδα του, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αυτοδιοίκηση και την αποκέντρωση. Υποστήριξε ότι η Θράκη χρειάζεται ουσιαστικές τοπικές αποφάσεις, ισχυρότερους δήμους και περιφέρειες με πραγματικές αρμοδιότητες. Ειδικά για τη ΒΙΠΕ Κομοτηνής, τόνισε ότι δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο κερδοσκοπικής διαχείρισης από επενδυτικά κεφάλαια, αλλά πρέπει να λειτουργεί με γνώμονα την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και τη μείωση του κόστους τους.
