Την ανάγκη διαμόρφωσης ενός συνεκτικού, τεχνοκρατικού και κοινωνικά δίκαιου εθνικού σχεδίου ανασυγκρότησης, με επίκεντρο την ανθεκτικότητα των υποδομών, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την επιτάχυνση των δημοσίων έργων, την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και τη βιώσιμη κινητικότητα, υπογραμμίζει σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), επικεφαλής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Μήλης.
Ασκώντας κριτική για καθυστερήσεις στον σχεδιασμό και την υλοποίηση κρίσιμων παρεμβάσεων, ο κ. Μήλης επισημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις στην αντιπλημμυρική προστασία, στη συντήρηση των υποδομών και στον χωροταξικό σχεδιασμό. Παράλληλα, παρουσιάζει προτάσεις για την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, την ενίσχυση των πολεοδομικών υπηρεσιών, την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τη βελτίωση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Αντιπλημμυρική προστασία, Από το 14% στο 40% η ετοιμότητα μετά τον Daniel
Αναφερόμενος στην αποκατάσταση των υποδομών της Θεσσαλίας, τρία χρόνια μετά την καταστροφική κακοκαιρία Daniel, ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ εκτιμά ότι η πρόοδος που έχει σημειωθεί είναι εξαιρετικά περιορισμένη και με σημαντικές καθυστερήσεις.
Όπως υποστηρίζει, παρά τις ανθρώπινες απώλειες και τις εκτεταμένες καταστροφές σε περιουσίες, η κεντρική διοίκηση δεν φαίνεται να έχει αξιοποιήσει επαρκώς τα διδάγματα της καταστροφής. Επικαλούμενος στοιχεία για τον βαθμό ετοιμότητας της χώρας απέναντι σε ένα αντίστοιχο ακραίο καιρικό φαινόμενο, αναφέρει ότι το 2023 ο σχετικός δείκτης βρισκόταν στο 14%, ενώ τρία χρόνια αργότερα, σύμφωνα με τις δηλώσεις της πολιτείας, έχει φτάσει μόλις στο 40%.
Κατά τον κ. Μήλη, τα δεδομένα αυτά συνιστούν ομολογία αποτυχίας στον επιτελικό σχεδιασμό και στον συντονισμό των αρμόδιων φορέων. Επισημαίνει ότι διεθνείς εμπειρογνώμονες έχουν καταγράψει ανεπαρκή συστήματα διαχείρισης, απουσία κεντρικού συντονισμού και εγκαταλελειμμένες ή ημιτελείς υποδομές.
Τονίζει, μάλιστα, ότι στον τεχνικό κόσμο η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων δεν μπορεί να αξιολογείται με επικοινωνιακούς όρους, αλλά αποκλειστικά με μετρήσιμα δεδομένα και αποτελέσματα. Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρεί ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αποτυγχάνει να εφαρμόσει στην πράξη τις λύσεις που απαιτούνται, παρά την επίκληση του μοντέλου του «επιτελικού κράτους».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην αντιπλημμυρική θωράκιση της Αττικής, σημειώνοντας ότι το υφιστάμενο δίκτυο σχεδιάστηκε με βάση υδρολογικά δεδομένα της περιόδου 1932-1982 και ολοκληρώθηκε το 2004. Όπως επισημαίνει, η παλαιότητα των δεδομένων σχεδιασμού και οι ελλείψεις των υποδομών συνδέονται με τη συνεχιζόμενη έκθεση του αστικού ιστού σε πλημμυρικούς κινδύνους, ακόμη και κατά τη διάρκεια συνηθισμένων ισχυρών βροχοπτώσεων, που έχουν κατά καιρούς προκαλέσει ανθρώπινες απώλειες.
Για τον Κηφισό, εκτιμά ότι ακόμη και εάν ξεκινούσε σήμερα η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου παρέμβασης, θα απαιτούνταν τουλάχιστον μία δεκαετία για την ολοκλήρωσή του. Υπογραμμίζει ότι έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος, καθώς κρίσιμα έργα ανάσχεσης και διευθέτησης ρεμάτων στα ανάντη παραμένουν στάσιμα, είτε επειδή δεν έχουν δημοπρατηθεί είτε λόγω έλλειψης χρηματοδότησης.
Ως άμεσες προτεραιότητες προσδιορίζει την επανεκκίνηση των συνοδών έργων ορεινής υδρονομίας και ανάσχεσης, τον συνεχή και ενδελεχή καθαρισμό του Κηφισού, καθώς και τον συστηματικό τεχνικό έλεγχο των κλειστών τμημάτων του αγωγού. Προειδοποιεί ότι η περαιτέρω καθυστέρηση του κρατικού σχεδιασμού ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες για την ανθρώπινη ζωή και την περιουσία των πολιτών.
Δημόσια έργα και υδάτινοι πόροι, Ανάγκη ψηφιακής διαχείρισης
Στο πεδίο των δημοσίων έργων, ο κ. Μήλης αποδίδει τις διαχρονικές καθυστερήσεις και τις υπερβάσεις προϋπολογισμών σε σοβαρές αδυναμίες του διοικητικού και επιτελικού σχεδιασμού, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, υπονομεύουν το δημόσιο συμφέρον.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στη Φθιώτιδα, όπου πρόσφατα διοργανώθηκε σχετική εκδήλωση. Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για μια περιοχή που συγκεντρώνει το 87,2% του υδατικού διαμερίσματος της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας, αλλά ο τρόπος αξιοποίησης των διαθέσιμων υδάτων έχει ως αποτέλεσμα το νερό να καθίσταται κατά περιόδους σπάνιο αγαθό.
Ενδεικτική της κατάστασης θεωρεί την περίπτωση του φράγματος στο Μπουγάζι Δομοκού, έργου που δημοπρατήθηκε το 2007, αλλά εξακολουθεί να παραμένει ανενεργό, καθώς, όπως αναφέρει, δεν έχουν ακόμη τοποθετηθεί τα απαραίτητα θυροφράγματα.
Αντίστοιχα, στο Νεοχώρι Δομοκού, υδρευτικό φράγμα που ξεκίνησε το 2010 με προϋπολογισμό 9 εκατ. ευρώ έφτασε το 2025 να κοστίζει 17 εκατ. ευρώ, σχεδόν διπλάσιο ποσό από τον αρχικό σχεδιασμό. Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Μήλη, η ανεξέλεγκτη χωροθέτηση ιδιωτικών φωτοβολταϊκών πάρκων δημιουργεί εμπόδια στην υλοποίηση της δημόσιας υδρευτικής παρέμβασης.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να υλοποιείται χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό, ιδιαίτερα όταν επενδύσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έρχονται σε σύγκρουση με κρίσιμα δημόσια έργα ύδρευσης.
Στο θεσμικό επίπεδο, προτάσσει την άμεση εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Υποδομών, το οποίο, όπως σημειώνει, έχει ψηφιστεί εδώ και τρία χρόνια, χωρίς να έχει τεθεί σε ουσιαστική λειτουργία. Η απουσία του, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα καταγραφής και λογοδοσίας, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι σαφές ποιος κατασκεύασε ένα δημόσιο έργο και ποιος φέρει την ευθύνη συντήρησής του.
Παράλληλα, ζητά την ουσιαστική αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, μέσα από έναν εμπροσθοβαρή τεχνοκρατικό σχεδιασμό.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου γεωτρήσεων για τον περιορισμό της υπεράντλησης, την εγκατάσταση συστημάτων τηλεμετρίας στο σύνολο των αρδευτικών και υδρευτικών δικτύων για τον άμεσο εντοπισμό απωλειών, καθώς και την κατασκευή μικρών ταμιευτήρων ορεινής ανάσχεσης με αξιοποίηση γεωχωρικών δεδομένων.
Κατά τον πρόεδρο της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ, οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την προστασία της αγροτικής παραγωγής και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Ταμείο Ανάκαμψης, Κίνδυνος απορρόφησης πόρων χωρίς αναπτυξιακό αποτέλεσμα
Αναφορικά με την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ο κ. Μήλης χαρακτηρίζει το χρηματοδοτικό εργαλείο ιστορική ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, εκφράζοντας, ωστόσο, την ανησυχία ότι η υλοποίησή του κινδυνεύει να περιοριστεί στη λογιστική απορρόφηση κονδυλίων, χωρίς ουσιαστικό αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Ως χαρακτηριστική περίπτωση αναφέρει τη χρηματοδότηση περίπου 220 Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων ταυτόχρονα, όταν, όπως επισημαίνει, το ελληνικό διοικητικό σύστημα θεσμοθετούσε ιστορικά μόλις 10 έως 15 αντίστοιχες μελέτες ανά εικοσαετία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η απουσία παράλληλης ενίσχυσης των αρμόδιων υπηρεσιών δημιουργεί τον κίνδυνο μια σημαντική μεταρρύθμιση να καταλήξει σε μεγάλο αριθμό μελετών που δεν θα μπορούν να εφαρμοστούν.
Επικριτικός εμφανίζεται και απέναντι στο νέο Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, υποστηρίζοντας ότι προέκυψε μέσα από κλειστές διαδικασίες και περιλαμβάνει αντικρουόμενες ρυθμίσεις, λανθασμένες παραπομπές και οριζόντιους περιορισμούς. Εκτιμά, μάλιστα, ότι οι συγκεκριμένες αδυναμίες το καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτο σε ακύρωση από το Συμβούλιο της Επικρατείας, με συνέπειες για την ασφάλεια δικαίου, την ανάπτυξη και τις τοπικές κοινωνίες.
Στο ζήτημα της αναδιοργάνωσης των Υπηρεσιών Δόμησης, επισημαίνει ότι η σχετική μεταρρύθμιση παραμένει επί δεκαπέντε μήνες χωρίς ουσιαστική εφαρμογή, ενώ έχει προκαλέσει αντιδράσεις στους κόλπους της αυτοδιοίκησης.
Ως εναλλακτική λύση προτείνει τη διατήρηση των πολεοδομικών υπηρεσιών στους μεγάλους δήμους και τη συγκρότηση κοινών, ισχυρών υπηρεσιών ανά περιφερειακή ενότητα για τους μικρότερους δήμους. Οι υπηρεσίες αυτές, σύμφωνα με την πρότασή του, θα πρέπει να διαθέτουν μόνιμο προσωπικό, επαρκή χρηματοδότηση και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία.
Προειδοποιεί, παράλληλα, ότι πρέπει να αποφευχθεί η επανάληψη των προβλημάτων που καταγράφηκαν στο Κτηματολόγιο, όπου, κατά την εκτίμησή του, η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς την αντίστοιχη στελέχωση οδήγησε σε πολλαπλασιασμό των καθυστερήσεων.
Στεγαστική κρίση, Προτεραιότητα στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Μήλης στη στεγαστική κρίση, ασκώντας κριτική στην κυβερνητική πολιτική, την οποία θεωρεί υπερβολικά προσανατολισμένη στην ενίσχυση της ζήτησης, χωρίς αντίστοιχα μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
Όπως υποστηρίζει, η διοχέτευση πρόσθετης ρευστότητας σε μια αγορά με περιορισμένο διαθέσιμο κτιριακό απόθεμα οδηγεί στη διατήρηση της ακρίβειας και στην περαιτέρω ενίσχυση των υψηλών τιμών.
Επικαλούμενος στοιχεία για το 2026, αναφέρει ότι οι Έλληνες δαπανούν σχεδόν το 40% του εισοδήματός τους για στεγαστικές ανάγκες, ότι τα ενοίκια έχουν αυξηθεί έως και 50% και ότι η μέση ηλικία ανεξαρτητοποίησης των νέων διαμορφώνεται στα 30,7 έτη.
Παράλληλα, εκφράζει την αντίθεσή του σε προτάσεις για την προσθήκη δύο επιπλέον ορόφων σε υφιστάμενες και ήδη καταπονημένες πολυκατοικίες, θεωρώντας ότι η περαιτέρω κατακόρυφη δόμηση δεν αποτελεί βιώσιμη απάντηση στο στεγαστικό πρόβλημα.
Αντίθετα, προκρίνει την οργανωμένη οριζόντια ανάπτυξη των πόλεων, με διάθεση νέας οικοδομήσιμης γης υπό αυστηρούς πολεοδομικούς κανόνες και με ταυτόχρονη ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών.
Ειδικά για το Λεκανοπέδιο Αττικής, υποστηρίζει ότι η οριζόντια επέκταση του αστικού ιστού πρέπει να συνδεθεί άμεσα με την ανάπτυξη μέσων σταθερής τροχιάς, ώστε να δημιουργηθούν νέες δυνατότητες κατοικίας χωρίς να επιβαρύνεται περαιτέρω η λειτουργία της πόλης.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει την εκπόνηση ειδικής μελέτης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την ιεράρχηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες στεγαστικές πιέσεις.
Επιπλέον, εισηγείται τη δημιουργία τράπεζας κοινωνικής κατοικίας, την παροχή κινήτρων για την επαναφορά κλειστών διαμερισμάτων στην αγορά και τη θεσμοθέτηση εργαλείων που θα επιτρέπουν στους δήμους να αξιοποιούν εγκαταλελειμμένα και διατηρητέα κτίρια.
Κατά τον ίδιο, οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να συμβάλουν στη διεύρυνση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και στην αντιμετώπιση των δυσκολιών πρόσβασης των πολιτών σε προσιτή κατοικία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ακόμη και η εξασφάλιση ενός διαμερίσματος 60 τετραγωνικών μέτρων αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Κυκλοφοριακό Αττικής, Τεχνητή Νοημοσύνη, παρεμβάσεις στον Κηφισό και ενίσχυση των ΜΜΜ
Στο ζήτημα της βιώσιμης κινητικότητας, ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος της Αττικής απαιτεί συγκεκριμένες τεχνικές και συγκοινωνιακές παρεμβάσεις και δεν μπορεί να περιορίζεται στην εφαρμογή συστημάτων ελέγχου και επιβολής προστίμων.
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρεί την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των σύγχρονων τεχνολογιών διαχείρισης της κυκλοφορίας. Όπως τονίζει, είναι αδιανόητο η Αθήνα να εξακολουθεί να στερείται ενός ενιαίου συστήματος δυναμικής διαχείρισης της φωτεινής σηματοδότησης, το οποίο θα μπορούσε να προσαρμόζει τη λειτουργία των σηματοδοτών στις πραγματικές κυκλοφοριακές συνθήκες.
Για τον Κηφισό, όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, η ακινητοποίηση ακόμη και ενός οχήματος μπορεί να προκαλέσει ουρές μήκους 12 χιλιομέτρων, προτείνει τη δημιουργία σημείων άμεσης επέμβασης ανά 4 έως 5 χιλιόμετρα, ώστε να αντιμετωπίζονται ταχύτερα περιστατικά που διαταράσσουν την κυκλοφορία.
Παράλληλα, εισηγείται την εφαρμογή συστημάτων ελέγχου των εισόδων στον αυτοκινητόδρομο, τη θέσπιση μεταβλητών ορίων ταχύτητας ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες και την καθιέρωση ευέλικτων ωραρίων για την τροφοδοσία των επιχειρήσεων και τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών.
Στις προτάσεις του περιλαμβάνεται επίσης η λειτουργία δωρεάν διαδημοτικών σχολικών λεωφορείων, με στόχο τον περιορισμό των μετακινήσεων με ιδιωτικά οχήματα, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής.
Ο κ. Μήλης υποστηρίζει ότι η διαρκής διαπλάτυνση των οδικών αξόνων δεν αποτελεί αποτελεσματική μακροπρόθεσμη λύση, καθώς, όπως επισημαίνει, η συγκοινωνιακή επιστήμη έχει αναδείξει το φαινόμενο της αύξησης της κυκλοφοριακής ζήτησης ως αποτέλεσμα της δημιουργίας πρόσθετης οδικής χωρητικότητας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, στο Λεκανοπέδιο κυκλοφορούν σήμερα περίπου 3 εκατομμύρια οχήματα. Αντί της κατασκευής ολοένα φαρδύτερων δρόμων, προτείνει στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως η δημιουργία ανισόπεδων κόμβων, σε συνδυασμό με την ουσιαστική αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας των μέσων μαζικής μεταφοράς, την οποία θεωρεί βασική προϋπόθεση για τη μείωση της εξάρτησης των πολιτών από το ιδιωτικό αυτοκίνητο.
Ενδεικτικά, αναφέρει ότι η Αθήνα χρειάζεται 3.000 λεωφορεία για την αποτελεσματική εξυπηρέτηση των συγκοινωνιακών αναγκών της, ενώ, σύμφωνα με τον ίδιο, λειτουργεί σήμερα με μόλις 1.100.
Εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης με τεχνοκρατικό και κοινωνικό προσανατολισμό
Συνοψίζοντας τις θέσεις του, ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ υπογραμμίζει ότι η ανθεκτικότητα των υποδομών και η βιωσιμότητα των ελληνικών πόλεων προϋποθέτουν έναν συνολικό επανασχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών, με σαφείς προτεραιότητες, επιστημονική τεκμηρίωση, επαρκή χρηματοδότηση και αποτελεσματικούς μηχανισμούς υλοποίησης.
Κατά τον κ. Μήλη, οι αποσπασματικές εξαγγελίες και οι επικοινωνιακές παρεμβάσεις δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των συσσωρευμένων προβλημάτων στις υποδομές, στη διαχείριση των φυσικών πόρων, στη στέγαση και στις μεταφορές.
Αντίθετα, προτάσσει την ανάγκη ενός συνεκτικού, τεχνοκρατικού και κοινωνικά δίκαιου εθνικού σχεδίου ανασυγκρότησης, επισημαίνοντας ότι προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και ο σχεδιασμός που επεξεργάζεται η Δημοκρατική παράταξη.
Ηλίας Παλιαλέξης
* Τη φωτογραφία έχει παραχωρήσει για χρήση ο κ. Νίκος Μήλης
