Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά περνά σε μία νέα ιστορική φάση, καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης ενέργειας γίνονται πλέον οικονομικότερες από τις συμβατικές μορφές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας όχι μόνο σε ώρες υψηλής ηλιοφάνειας ή έντονου ανέμου, αλλά σε μόνιμη βάση, 24 ώρες το 24ωρο.
Το συμπέρασμα αυτό αποτυπώνεται στην τελευταία έκθεση του International Renewable Energy Agency (IRENA), η οποία χαρακτηρίζεται κομβικής σημασίας για τη μελλοντική πορεία της διεθνούς αγοράς ενέργειας και επιβεβαιώνει ότι η παγκόσμια μετάβαση προς τις ΑΠΕ επιταχύνεται όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους αλλά και για καθαρά οικονομικούς και γεωστρατηγικούς λόγους.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε περιοχές με υψηλό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, οι εγκαταστάσεις που συνδυάζουν φωτοβολταϊκά, αιολικά πάρκα και μπαταρίες αποθήκευσης μπορούν ήδη να παρέχουν σταθερή ηλεκτροπαραγωγή με χαμηλότερο κόστος σε σχέση με μονάδες φυσικού αερίου ή άνθρακα.
Η θεαματική πτώση του κόστους αποτελεί το βασικό σημείο καμπής. Από το 2010 έως το 2024, το κόστος εγκατάστασης των φωτοβολταϊκών μειώθηκε κατά 87%, των χερσαίων αιολικών κατά 55%, ενώ η μεγαλύτερη ανατροπή σημειώθηκε στην αποθήκευση ενέργειας, καθώς το κόστος των μπαταριών υποχώρησε κατά εντυπωσιακό 93%.
Η εξέλιξη αυτή άλλαξε πλήρως τα οικονομικά δεδομένα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τον IRENA, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από υβριδικά συστήματα ΑΠΕ με μπαταρίες μειώθηκε από επίπεδα άνω των 100 δολαρίων ανά MWh το 2020, σε περίπου 54 έως 82 δολάρια ανά MWh έως το 2025 σε περιοχές με ισχυρή ηλιοφάνεια και αιολικό δυναμικό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γιγαντιαίο ενεργειακό project Al Dhafra στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το οποίο θα συνδυάζει φωτοβολταϊκά ισχύος 5,2 GW με αποθήκευση ενέργειας 19 GWh σε μπαταρίες. Το συγκρότημα θα μπορεί να παρέχει σταθερά 1 GW καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας σε 24ωρη βάση, με εκτιμώμενο κόστος περίπου 70 δολάρια ανά MWh.
Οι προβλέψεις της έκθεσης δείχνουν ότι η τάση αυτή όχι μόνο θα συνεχιστεί αλλά θα επιταχυνθεί. Το κόστος εγκατάστασης εκτιμάται ότι θα μειωθεί επιπλέον κατά περίπου 30% έως το 2030 και κατά 40% έως το 2035, οδηγώντας το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ με αποθήκευση κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Ο γενικός διευθυντής του IRENA, Francesco La Camera, τόνισε ότι το διαχρονικό επιχείρημα περί έλλειψης αξιοπιστίας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν ισχύει πλέον, υπογραμμίζοντας ότι οι ΑΠΕ μπορούν σήμερα να προσφέρουν αξιόπιστη ηλεκτροπαραγωγή όλο το 24ωρο.
Παράλληλα, ο επικεφαλής του οργανισμού συνέδεσε ευθέως τη νέα ενεργειακή πραγματικότητα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και ειδικά με την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και στο Στενό του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι οι οικονομίες πρέπει να θωρακιστούν απέναντι στις διακυμάνσεις των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων που βασίζονται στις ΑΠΕ και στην αποθήκευση ενέργειας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι πρόσφατες παρεμβάσεις του προέδρου της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος, στο συνέδριο «Energy Transition Summit – East Med & Southeast Europe» στην Αθήνα.
Ο ισχυρός άνδρας της METLEN επισήμανε ότι οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο και οι κίνδυνοι για τον ενεργειακό εφοδιασμό δίνουν νέα ώθηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όχι πλέον κυρίως για λόγους πράσινης μετάβασης, αλλά για λόγους ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας των οικονομιών από ακραίες διακυμάνσεις τιμών.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το κρίσιμο ζήτημα για την επόμενη ημέρα είναι η ανάπτυξη επαρκών και ανταγωνιστικών συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, ώστε να περιοριστούν οι έντονες αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας που καταγράφονται όταν η παραγωγή από ΑΠΕ υποχωρεί λόγω χαμηλής ηλιοφάνειας ή ανέμων.
Η νέα αυτή πραγματικότητα αναδιαμορφώνει συνολικά τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, καθώς οι ΑΠΕ και οι μπαταρίες εξελίσσονται πλέον όχι μόνο στη φθηνότερη μορφή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και σε βασικό εργαλείο ενεργειακής ανεξαρτησίας και γεωπολιτικής σταθερότητας.
