Μια απλή μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS μπορεί υπό προϋποθέσεις να μετατραπεί σε φορολογική παγίδα, με τον φόρο να φθάνει ακόμη και στο 40% από το πρώτο ευρώ. Το κλειδί βρίσκεται στον λόγο για τον οποίο μεταφέρονται τα χρήματα, στη σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη και στο εάν η συναλλαγή αποτελεί απλή κάλυψη εξόδων ή στην πραγματικότητα χρηματική δωρεά.
Η συνεχής αύξηση της χρήσης του IRIS έχει κάνει τις μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών υπόθεση λίγων δευτερολέπτων. Η ευκολία, ωστόσο, δεν καταργεί τους φορολογικούς κανόνες που ισχύουν για τις χρηματικές δωρεές.
Όπως εξήγησε η φοροτεχνικός Νίκη Βομπιράκη στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews, ιδιαίτερη σημασία έχει να μπορεί να αποδειχθεί γιατί έγινε η μεταφορά των χρημάτων και ποια ήταν η πραγματική οικονομική αιτία της συναλλαγής.
Χαρτζιλίκι στα παιδιά χωρίς συγκεκριμένο όριο
Μία από τις περιπτώσεις που ενδιαφέρουν χιλιάδες οικογένειες αφορά τα χρήματα που μεταφέρουν οι γονείς στα παιδιά τους για την κάλυψη καθημερινών αναγκών.
Για χαρτζιλίκι και συνήθη έξοδα διαβίωσης ανηλίκων και φοιτητών ηλικίας έως 25 ετών δεν προβλέπεται συγκεκριμένο χρηματικό όριο, σύμφωνα με την οδηγία της ΑΑΔΕ που επικαλέστηκε η φοροτεχνικός.
Σε αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται ενοίκια φοιτητικής κατοικίας, δίδακτρα, βιβλία, έξοδα μετακίνησης και γενικότερα οι καθημερινές ανάγκες διαβίωσης.
Για τα συγκεκριμένα ποσά, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, δεν απαιτείται δήλωση χρηματικής δωρεάς στο myProperty.
Αυτό που χρειάζεται προσοχή είναι η αιτιολογία. Σε κάθε μεταφορά είναι σκόπιμο να αναγράφεται με σαφήνεια για ποιο λόγο δίνονται τα χρήματα, ώστε να υπάρχει τεκμηρίωση εάν η συναλλαγή εξεταστεί στο μέλλον.
Πότε η μεταφορά μετατρέπεται σε δωρεά
Τα δεδομένα αλλάζουν όταν τα χρήματα δεν καλύπτουν καθημερινές ανάγκες, αλλά χρησιμοποιούνται για απόκτηση περιουσίας ή γενικότερα για οικονομική ενίσχυση που αυξάνει την περιουσία του παραλήπτη.
Εάν ένας γονέας μεταφέρει χρήματα στο παιδί του για να αγοράσει ακίνητο ή αυτοκίνητο, να πραγματοποιήσει μια επένδυση, να δημιουργήσει αποταμίευση, να ιδρύσει επιχείρηση ή να αποπληρώσει προσωπικό δάνειο, τότε μπορεί να τίθεται ζήτημα γονικής παροχής ή χρηματικής δωρεάς.
«Εδώ έχουμε επαύξηση περιουσίας», επισήμανε η φοροτεχνικός, εξηγώντας ότι σε τέτοιες περιπτώσεις ασφαλέστερη επιλογή είναι να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία.
Αυτή περιλαμβάνει την τραπεζική μεταφορά των χρημάτων από λογαριασμό σε λογαριασμό και τη δήλωση μέσω του myProperty, ακόμη και όταν λόγω του αφορολόγητου ορίου δεν προκύπτει φόρος.
Αφορολόγητο 800.000 ευρώ για γονείς και παιδιά
Καθοριστικός παράγοντας είναι ο βαθμός συγγένειας.
Στην πρώτη κατηγορία συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η χρηματική δωρεά ή γονική παροχή πραγματοποιείται με τον προβλεπόμενο τρόπο μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων γονείς και παιδιά, σύζυγοι ή μέρη συμφώνου συμβίωσης, καθώς και παππούδες και γιαγιάδες προς εγγόνια.
Εφόσον το ποσό υπερβεί τις 800.000 ευρώ, στο υπερβάλλον τμήμα επιβάλλεται φόρος 10%.
Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη λεπτομέρεια: αν η χρηματική δωρεά δεν πραγματοποιηθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος με τον προβλεπόμενο τρόπο, μπορεί να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ ακόμη και μεταξύ γονέα και παιδιού.
Αδέλφια: Η μεταφορά μπορεί να κοστίσει 20%
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται στις χρηματικές μεταφορές μεταξύ αδελφών.
Τα αδέλφια υπάγονται στη δεύτερη κατηγορία συγγένειας και, όταν η συναλλαγή αποτελεί χρηματική δωρεά, ο φόρος ανέρχεται σε 20% από το πρώτο ευρώ.
Επομένως, δεν είναι κάθε μεταφορά μεταξύ συγγενών αφορολόγητη. Η ευνοϊκή μεταχείριση των 800.000 ευρώ αφορά συγκεκριμένες συγγενικές σχέσεις και δεν επεκτείνεται αυτομάτως σε όλα τα μέλη μιας οικογένειας.
Ακόμη υψηλότερος είναι ο συντελεστής όταν πρόκειται για χρηματικές δωρεές μεταξύ προσώπων χωρίς την αντίστοιχη συγγενική σχέση.
Μεταξύ φίλων, γνωστών και λοιπών τρίτων προσώπων ο φόρος χρηματικής δωρεάς μπορεί να φθάσει στο 40% από το πρώτο ευρώ.
Έτσι, μια μεταφορά 1.000 ευρώ που αποτελεί πραγματική δωρεά δεν αντιμετωπίζεται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όταν γίνεται από γονέα προς παιδί, μεταξύ δύο αδελφών ή μεταξύ δύο φίλων.
Η παγίδα των «τριγωνικών» μεταφορών
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις λεγόμενες «τριγωνικές» μεταφορές, όταν δηλαδή χρησιμοποιείται ένα τρίτο πρόσωπο ως ενδιάμεσος για να φθάσουν τελικά τα χρήματα στον πραγματικό παραλήπτη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μεταφορά χρημάτων από έναν αδελφό στον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα στο άλλο παιδί.
Η ενδιάμεση μεταφορά δεν σημαίνει ότι παρακάμπτεται η φορολογία που θα ίσχυε για την πραγματική συναλλαγή. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να εξετάσουν τη διαδρομή των χρημάτων και να αξιολογήσουν ποιος ήταν ο πραγματικός δωρητής και ποιος ο τελικός αποδέκτης.
Γιατί πρέπει να γράφουμε πάντα αιτιολογία
Ένα από τα πιο απλά αλλά σημαντικά μέτρα προστασίας είναι η σωστή αιτιολογία σε κάθε μεταφορά μέσω IRIS ή τραπεζικού λογαριασμού.
Αν πρόκειται για ενοίκιο, έξοδα σπουδών, επιστροφή χρημάτων ή άλλη συγκεκριμένη υποχρέωση, είναι χρήσιμο αυτό να αναγράφεται ξεκάθαρα. Αντίθετα, ασαφείς ή χιουμοριστικές περιγραφές μπορεί να δυσκολέψουν την τεκμηρίωση της συναλλαγής εάν χρειαστεί να εξηγηθεί αρκετά χρόνια αργότερα.
Η αιτιολογία λειτουργεί ουσιαστικά ως ένα μικρό «βιβλίο εσόδων-εξόδων», αφήνοντας ένα ίχνος για την πραγματική αιτία της μεταφοράς.
Δεν αρκεί, βέβαια, να γράψει κάποιος μια συγκεκριμένη αιτιολογία για να αποφύγει τον φόρο εάν η συναλλαγή είναι στην πραγματικότητα δωρεά. Αποτελεί όμως σημαντικό στοιχείο για την τεκμηρίωση του χαρακτήρα της συναλλαγής σε έναν ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.
Το συμπέρασμα για τους χρήστες του IRIS είναι ότι το φορολογικό ζήτημα δεν κρίνεται από το εάν πάτησαν ένα κουμπί στο κινητό, αλλά από το γιατί μεταφέρθηκαν τα χρήματα. Το χαρτζιλίκι, η κάλυψη πραγματικών εξόδων, η αγορά περιουσιακού στοιχείου και η καθαρή χρηματική δωρεά είναι διαφορετικές περιπτώσεις και μπορούν να έχουν εντελώς διαφορετική φορολογική μεταχείριση.