«Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, εκφωνώντας κοινή δήλωση εξ ονόματος της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η δήλωση αφορά την πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, η οποία, όπως επισημαίνεται, «εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα».
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, η απόφαση αναδεικνύει επίσης μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη, δηλαδή «την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών».
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο, αποτελούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Οι κανόνες αυτοί χαρακτηρίζονται «θεμελιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών».
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου «θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών».
Όπως αναφέρεται στη δήλωση, το «ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο» αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές, καθώς «παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας».
«Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα», υπογραμμίζεται.
Οι συμμετέχοντες στην κοινή δήλωση επαναβεβαιώνουν την προσήλωσή τους «στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης». Τονίζουν ότι μια σταθερή Λιβύη, με ενεργό συμμετοχή στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια στη Μεσόγειο.
Επισημαίνουν επίσης ότι η πολιτική μετάβαση της χώρας και οι σχέσεις της με τους γείτονές της «πρέπει να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας».
Ειδική αναφορά γίνεται στις διμερείς συνομιλίες Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Όπως σημειώνεται, η Ελλάδα τις έχει διεξαγάγει «με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο» και «εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές».
«Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες», κατέληξε ο κ. Γεραπετρίτης.
Α. Γκουτέρες: Οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν θα πρέπει να γίνεται σεβαστό, ούτε αποδεκτό
Απαράδεκτες χαρακτήρισε τις παραβιάσεις του Δικαίου της Θάλασσας ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στο πλαίσιο της συνέντευξης Τύπου, που παραχώρησε στο Κάιρο.
Αναφερόμενος στις χώρες που παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο σε σχέση με τις θαλάσσιες συμφωνίες, δήλωσε κατηγορηματικά ότι κάθε ενέργεια που δεν συνάδει με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν θα πρέπει να γίνεται αποδεκτή. Τόνισε, μάλιστα, ότι «η ισχύς του δικαίου πρέπει να υπερισχύει του δικαίου της ισχύος», υπογραμμίζοντας την ανάγκη εφαρμογής των διεθνών κανόνων από όλα τα κράτη.
Ειδικότερα, ο κ. Γκουτέρες ρωτήθηκε «ποια είναι η θέση του ΟΗΕ απέναντι σε χώρες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο σε σχέση με τις θαλάσσιες συμφωνίες».
«Λοιπόν, η θέση μας είναι απολύτως σαφής: οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτες,” είπε χαρακτηριστικά και τόνισε: “Όσον αφορά την κατάσταση στη θάλασσα, υπάρχει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Και οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν θα πρέπει να γίνεται σεβαστό, ούτε να γίνεται αποδεκτό. Όσον αφορά οποιεσδήποτε άλλες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, η θέση μας ήταν πάντοτε απολύτως σαφής: πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ισχύς του δικαίου υπερισχύει του δικαίου της ισχύος. Και αυτό ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις που αναφέρατε».
Ο Γ.Γ του ΟΗΕ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Αίγυπτο, εκτός από την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου, αναφέρθηκε στις σημαντικότερες διεθνείς εξελίξεις.
Ειδικότερα, είπε ότι η Αίγυπτος λειτουργεί ως πυλώνας πολυμερούς συνεργασίας και ως βασικός παράγοντας σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη σύγκρουση στη Γάζα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη άρσης των περιορισμών στην ανθρωπιστική βοήθεια, προστασίας των αμάχων και εφαρμογής των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Παράλληλα, εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για την επέκταση των ισραηλινών εποικισμών, τις εξώσεις Παλαιστινίων και την κλιμάκωση της βίας στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Επανέλαβε, επίσης, ότι η λύση των δύο κρατών αποτελεί τη μόνη βιώσιμη προοπτική για διαρκή ειρήνη, με το Ισραήλ και την Παλαιστίνη να συνυπάρχουν ειρηνικά και με ασφάλεια, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Επίσης, ο κ. Γκουτέρες τόνισε ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Προειδοποίησε, επίσης, ότι οι εξελίξεις στην Ερυθρά και στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, επιβαρύνουν το διεθνές εμπόριο, αυξάνουν το ενεργειακό κόστος και επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία.
Αναφορικά με την ένταση μεταξύ Ιράν και χωρών του Κόλπου, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι πρέπει να αποφευχθεί κάθε περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση, καθώς οι συνέπειές της θα μπορούσαν να είναι απρόβλεπτες και να επεκταθούν πολύ πέρα από την περιοχή. Κάλεσε όλες τις πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να επιδιώξουν διπλωματικές λύσεις.
Για το Σουδάν, τόνισε την ανάγκη άμεσης παύσης των εχθροπραξιών, προστασίας των αμάχων και διακοπής της παροχής όπλων που χρησιμοποιούνται εναντίον τους.
Για τη Λιβύη, επισήμανε την ανάγκη ενοποίησης των θεσμών και διεξαγωγής εθνικών εκλογών, προκειμένου να τερματιστεί η παρατεταμένη μεταβατική περίοδος.
Τέλος, ο Αντόνιο Γκουτέρες αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς στήριξης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες που φιλοξενούν πρόσφυγες, όπως η Αίγυπτος. Υποστήριξε ότι απαιτούνται ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή και η επιρροή των αναπτυσσόμενων χωρών στη λήψη αποφάσεων.
