Στο πάνελ του STAR Forum που εξελίσσεται στη Λαμία, με θέμα «Στεγαστικό & δημογραφικό: κρίσεις σε σύγκλιση», αναδείχθηκε η πολυπλοκότητα των δύο ζητημάτων, με κοινή διαπίστωση την ανάγκη συντονισμένων και μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων.
Ο γενικός γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης, παρουσίασε τη συνολική κυβερνητική στρατηγική, υπογραμμίζοντας ότι «είναι κρίσιμο να ανταποκριθούμε σε σοβαρές προκλήσεις» μέσα από συνεργασία όλων των επιπέδων διοίκησης. Αναφέρθηκε στο δεκαετές εθνικό σχέδιο για το δημογραφικό και στα μέτρα στήριξης της οικογένειας, της απασχόλησης και της περιφέρειας, επισημαίνοντας ότι «χρειάζεται βάθος χρόνου» για να αποδώσουν.
Από την πλευρά των δημάρχων της Στερεάς Ελλάδας, καταγράφηκαν έντονες ανησυχίες για τη συρρίκνωση του πληθυσμού και την ερήμωση της υπαίθρου. Ο δήμαρχος Καρπενησίου, Χρήστος Κακκαβάς, στάθηκε στη σύνδεση στεγαστικού και δημογραφικού, ενώ ο δήμαρχος Δελφών, Παναγιώτης Ταγκαλής, τόνισε ότι το βασικό πρόβλημα στην περιφέρεια είναι η πληθυσμιακή μείωση και όχι η στέγαση. Ο δήμαρχος Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας, Γιάννης Σταθάς, ανέδειξε τις επιπτώσεις του brain drain και την ανάγκη επιστροφής των νέων, ενώ ο δήμαρχος Λοκρών, Θανάσης Ζεκέντες, υπογράμμισε την έλλειψη ισονομίας και υπηρεσιών στην περιφέρεια.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων, ήταν ότι χωρίς στοχευμένες πολιτικές για εργασία, υγεία, παιδεία και ποιότητα ζωής, η αναστροφή της δημογραφικής κρίσης παραμένει δύσκολη. ΟΙ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ
Ειδικότερα, ο γενικός γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης, ανέδειξε το εύρος και τη φιλοσοφία της κυβερνητικής πολιτικής για την αντιμετώπιση του δημογραφικού και της στεγαστικής κρίσης, δίνοντας έμφαση στον συντονισμό, τη διάρκεια και τη συνοχή των παρεμβάσεων. Όπως τόνισε εξαρχής, «είναι πάρα πολύ κρίσιμο να δείξουμε πώς μπορούμε να ανταποκριθούμε σε πολύ σοβαρές προκλήσεις του σήμερα», επισημαίνοντας ότι η απάντηση σε αυτά τα ζητήματα απαιτεί συνεργασία «σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης», από την κεντρική κυβέρνηση έως την τοπική αυτοδιοίκηση.
Ο ίδιος χαρακτήρισε το δημογραφικό «ένα παράδοξο του δυτικού κόσμου», σημειώνοντας ότι η μείωση των γεννήσεων και η γήρανση του πληθυσμού, συνδέονται άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη των σύγχρονων κοινωνιών. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αποτελεί μία από τις πιο γηράσκουσες χώρες της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά την ανάγκη παρέμβασης ακόμη πιο επιτακτική. «Για πρώτη φορά καταφέραμε να το ανεβάσουμε σε επίπεδο κεντρικής κυβερνητικής πολιτικής», ανέφερε, επισημαίνοντας τη δημιουργία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και τη συγκρότηση της αρμόδιας γενικής γραμματείας.
Κεντρικό σημείο της τοποθέτησής του αποτέλεσε το εθνικό σχέδιο δράσης για το δημογραφικό, με ορίζοντα δεκαετίας. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικών που οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες: τη στήριξη της οικογένειας και την ενίσχυση των γεννήσεων, την προώθηση της απασχόλησης, τη διαχείριση της γήρανσης, την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας. «Το δύσκολο στην περίπτωση του δημογραφικού είναι η σταθερότητα των πολιτικών», σημείωσε, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα πεδίο όπου τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα ορατά.
Στάθηκε ιδιαίτερα στη στήριξη της οικογένειας, τόσο μέσω επιδοματικών όσο και μέσω διαρθρωτικών μέτρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ενίσχυση του επιδόματος γέννησης, οι φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, καθώς και η σημαντική αύξηση των θέσεων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς μέσω voucher. Παράλληλα, ανέδειξε πολιτικές όπως το πρόγραμμα «νταντάδες της γειτονιάς», ο «προσωπικός βοηθός» για άτομα με αναπηρία και η ενίσχυση των δομών δημιουργικής απασχόλησης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις παρεμβάσεις που σχετίζονται με την καθημερινότητα των πολιτών, όπως το ολοήμερο σχολείο και το «ψηφιακό φροντιστήριο», αλλά και στις προσπάθειες ενίσχυσης της υγείας και της απασχόλησης, ειδικά στην περιφέρεια. Όπως τόνισε, «δεν μπορούμε να πιέσουμε τους ανθρώπους να κάνουν περισσότερα παιδιά, πρέπει να τους πείσουμε ότι μπορούν να ζήσουν σε αυτόν τον τόπο», αναδεικνύοντας τη σημασία της ποιότητας ζωής ως καθοριστικού παράγοντα.
Στο πεδίο της στεγαστικής πολιτικής, ο γενικός γραμματέας επισήμανε τη στενή διασύνδεση με το δημογραφικό, αναφερόμενος σε μέτρα όπως τα κίνητρα μετεγκατάστασης έως 10.000 ευρώ και οι παρεμβάσεις για την επιστροφή νέων που έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι τέτοιου είδους μέτρα λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι αποσπασματικά.
Κλείνοντας, τόνισε την ανάγκη για συνέχεια και συνέπεια στις πολιτικές, επισημαίνοντας ότι «χρειάζεται βάθος χρόνου για να δούμε τα αποτελέσματα», ενώ υπογράμμισε πως η αντιμετώπιση του δημογραφικού αποτελεί εθνική προτεραιότητα που απαιτεί διαρκή και συντονισμένη προσπάθεια.
Ο δήμαρχος Καρπενησίου, Χρήστος Κακκαβάς, ανέδειξε τα κρίσιμα ζητήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική περιφέρεια, με αιχμή το δημογραφικό και τη στεγαστική κρίση. Ο ίδιος ευχαρίστησε τους διοργανωτές για το βήμα διαλόγου, επισημαίνοντας ωστόσο, ότι παρά τις επαναλαμβανόμενες συζητήσεις, απουσιάζουν οι ουσιαστικές λύσεις. Όπως υπογράμμισε, το Καρπενήσι καταγράφει σημαντική πληθυσμιακή μείωση, της τάξης του 13% την τελευταία δεκαετία, ενώ παρουσιάζει και έντονη γήρανση, σε συνδυασμό με χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα. Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές, προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη στεγαστική κρίση, η οποία, όπως σημείωσε, επηρεάζει άμεσα τη δημογραφική εξέλιξη. Οι νέοι καθυστερούν να φύγουν από την οικογενειακή εστία, γεγονός που μεταθέτει τη δημιουργία οικογένειας. Την ίδια στιγμή, το κόστος στέγασης απορροφά σημαντικό μέρος του εισοδήματος, ενώ οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εντείνουν την πίεση.
Ο κ. Κακκαβάς πρότεινε άμεσες παρεμβάσεις, όπως σύσταση επιτροπής για τη στεγαστική κρίση, απλοποίηση αδειοδοτήσεων και ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, τονίζοντας ότι χωρίς κρατική στήριξη οι δήμοι αδυνατούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά.
Ο δήμαρχος Δελφών, Παναγιώτης Ταγκαλής, στο ίδιο πάνελ του STAR Forum στη Λαμία, εστίασε κυρίως στο δημογραφικό ζήτημα, διαφοροποιώντας τη συζήτηση από το στεγαστικό πρόβλημα που απασχολεί κυρίως τα μεγάλα αστικά κέντρα. Όπως διευκρίνισε, στον δήμο Δελφών δεν παρατηρείται έντονη στεγαστική πίεση, επισημαίνοντας ότι η πραγματική πρόκληση για την περιφέρεια είναι η συνεχής μείωση του πληθυσμού.
Ο κ. Ταγκαλής ανέδειξε τις έντονες ανισότητες εντός του δήμου, τονίζοντας ότι οι ορεινές περιοχές βιώνουν δραματική πληθυσμιακή συρρίκνωση. Ενδεικτικά ανέφερε περιπτώσεις πρώην δημοτικών ενοτήτων, όπου ο πληθυσμός μειώθηκε από 525 σε μόλις 185 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Παρά την πρόοδο σε επίπεδο κοινωνικής πολιτικής, έθεσε το ερώτημα κατά πόσο τα μέτρα επαρκούν για να συγκρατήσουν τους νέους στην επαρχία. Υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, πέρα από εκλογικούς κύκλους, με τη συμμετοχή όλων των βαθμίδων διοίκησης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη δημιουργίας προϋποθέσεων επιστροφής των νέων στην περιφέρεια, επισημαίνοντας ότι κρίσιμοι παράγοντες είναι η ενίσχυση των δομών υγείας, η αναβάθμιση της εκπαίδευσης και η εξασφάλιση ποιοτικών θέσεων εργασίας. Όπως σημείωσε, η επίλυση του δημογραφικού μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία αναζωογόνησης της επαρχίας.
Ο δήμαρχος Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας, Γιάννης Σταθάς, επικεντρώθηκε στις βαθύτερες αιτίες της δημογραφικής κρίσης και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική επαρχία. Όπως ανέφερε, η μαζική φυγή περίπου 500.000 νέων στο εξωτερικό τα προηγούμενα χρόνια, έχει στερήσει από τη χώρα ένα κρίσιμο παραγωγικό και οικογενειακό δυναμικό, με άμεσες συνέπειες στις τοπικές κοινωνίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ερήμωση της υπαίθρου, τονίζοντας ότι πολλά χωριά έχουν πλέον ελάχιστους κατοίκους, ενώ σχολεία υπολειτουργούν ή κλείνουν. Παράλληλα, επισήμανε ότι, παρά την ύπαρξη διαθέσιμων κατοικιών στην περιφέρεια, η απουσία κινήτρων και υποδομών αποτρέπει την επιστροφή των νέων.
Ο κ. Σταθάς υπογράμμισε την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη στρατηγική, με έμφαση στη μείωση της φορολογίας, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην επαρχία. Παράλληλα, πρότεινε τη στήριξη νέων ζευγαριών με οικονομικά κίνητρα, επισημαίνοντας ότι σχετικές πρωτοβουλίες των δήμων συχνά προσκρούουν σε γραφειοκρατικά εμπόδια.
Τέλος, χαρακτήρισε το δημογραφικό, «εθνικό ζήτημα που απαιτεί συλλογική αντιμετώπιση», αναγνωρίζοντας ότι έχουν γίνει βήματα, αλλά τονίζοντας πως απαιτείται καλύτερος συντονισμός και πιο στοχευμένες πολιτικές για ουσιαστικά αποτελέσματα.
Ο δήμαρχος Λοκρών, Θανάσης Ζεκέντες, ανέλυσε τη σύνθετη διάσταση του δημογραφικού προβλήματος στην ελληνική περιφέρεια, συνδέοντάς το άμεσα με την οικονομία, την απασχόληση και τις δημόσιες υποδομές. Όπως επισήμανε, η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση του εργατικού δυναμικού μεταβάλλουν ριζικά τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η παραγωγή στηρίζεται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον πρωτογενή τομέα, όπου σημαντικό ποσοστό των απασχολούμενων είναι άνω των 50 ετών, ενώ παράλληλα η αποβιομηχάνιση, όπως στην περίπτωση της ΛΑΡΚΟ, οδήγησε σε απώλεια εκατοντάδων θέσεων εργασίας. Την ίδια στιγμή, η αποχώρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών από την περιφέρεια εντείνει το αίσθημα εγκατάλειψης.
Ο δήμαρχος υπογράμμισε ότι, παρά τις δυσκολίες, ο δήμος Λοκρών διατηρεί δυναμική, καταγράφοντας μικρότερη πληθυσμιακή μείωση και ενισχύοντας τις εκπαιδευτικές δομές. Ωστόσο, χαρακτήρισε την προσπάθεια αυτή «αγώνα άμυνας» σε ένα δυσμενές περιβάλλον.
Έθεσε επίσης ζήτημα ισονομίας, τονίζοντας ότι οι κάτοικοι της περιφέρειας δεν απολαμβάνουν ίσες υπηρεσίες, ιδιαίτερα στον τομέα της υγείας. Καταλήγοντας, επισήμανε ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη κατοικιών, αλλά η αδυναμία να κατοικηθούν, ζητώντας ουσιαστικές πολιτικές για την αναζωογόνηση της υπαίθρου.
